چارچوب تحلیلی انقلاب اسلامی؛ الگوی مفهومی چندعلیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علو م سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

در چهار دهه اخیر تحقیقات مختلفی توسط نویسندگان داخلی و خارجی درباب چرایی وقوع انقلاب اسلامی ایران منتشر شده است. اکنون و در چهل سالگی انقلاب، همچنان این موضوع جاذبه پژوهشی دارد. محققان و تحلیل‌گران حوزه انقلاب اسلامی، هر یک بر وجهی از آن تأکید کرده و متناسب با موقعیت فکری و سیاسی خود، روایت متفاوتی از آن ارائه کرده‌اند. پژوهش حاضر در پی آن است تا ضمن بررسی ادبیات موجود پیرامون علل وقوع انقلاب اسلامی، چارچوبی تحلیلی مبتنی بر رویکرد چندعلیتی ارائه نماید و با تکیه بر آن، به ترسیم یک الگوی مفهومی از تحول انقلابی در ایران 1357 بپردازد. بر این اساس، سه عنصر استبداد، وابستگی، و فساد و تبعیض به عنوان ضعف‌های بنیادین رژیم پهلوی تلقی شده که به علت ناکارآمدی رژیم و قوت گفتمان‌های رقیب، تبدیل به بحران‌های لاینحل شدند. در این بین ایدئولوژی مذهبی به واسطه امتیازات تاریخی و مزیت‌های اجتماعی‌اش قادر بود تا با ارائه الگوی بدیل در موقعیت برتری هژمونیک قرار گیرد و آزادی و جمهوریت، استقلال و عدالت را به مثابه عناصر الگوی مطلوب خود عرضه کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analytical framework of the Islamic Revolution; Multi-causal conceptual model

نویسندگان [English]

  • Mohammad Shafieefar 1
  • ehsan khezri 2
1 استادیار علو م سیاسی دانشگاه تهران
2 no
چکیده [English]

In the last four decades, domestic and foreign writers have published various studies on why the Islamic Revolution of Iran took place. Now, in the fortieth anniversary of the revolution, this issue still has research appeal. Scholars and analysts in the field of the Islamic Revolution have each emphasized an aspect of it and presented a different narrative according to their intellectual and political perspectives. The present study seeks to review the existing literature on the causes of the Islamic Revolution, to provide an analytical framework based on a multi-causal approach, and based on it, to draw a conceptual model of revolutionary change in Iran in 1978. Accordingly, the three elements of tyranny, dependence, and corruption and discrimination are considered as fundamental weaknesses of the Pahlavi regime, which became unresolved crises due to the inefficiency of the regime and the strength of the rival discourses. In the meantime, religious ideology, due to its historical advantages and social advantages, was able to present itself in a position of hegemonic superiority by presenting an alternative model, and to offer freedom and republic, independence and justice as the elements of its desired model.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alternative model
  • Islamic Revolution
  • Ideology
  • Crisis
  • religion