نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تبریز

2 استادیار دانشگاه معارف اسلامی قم

چکیده

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی حادثه‌ای با ابعاد بین‌المللی و منطقه‌‌ای بود و ژئوپلتیک منطقه را نیز دچار تحوّل اساسی نمود. این تغییر ژئوپلتیک چالش-های نوینی را برای کشورهای منطقه به بار آورد. یکی از مهمترین چالش‌های پیش آمده برجسته‌تر شدن مسایل قومی است. ولی آنچه که بیشتر کشورهای منطقه را دچار تشویش کرد رشد الحاق گرایی مبتنی بر قومیت در نبود یک ایدئولوژی انسجام بخش ملّی (ملی گرایی مدنی) بود. در ظهور این تشویش علاوه بر تجربیات تاریخی (در این مورد به خصوص وقایع 1325 - 1324 آذربایجان و کردستان) تبلیغات عناصر پان ایرانیستی بسیار موثر بودند. توهّم استفاده‌ی ابزاری از قومیت در روابط به همراه تندروی برخی عناصر ملّی‌گرای آذربایجانی (به خصوص ائلچی بیگ) در روابط دو کشور مانع روانی و بی-اعتمادی ایجاد کردند که به راحتی قابل رفع نمی‌باشد. مدّعای نگارنده این است که اگرچه از دهه‌ی هفتاد به بعد به همراه رشد ملّی‌گرایی نهان ایده‌ی اتحاد دو آذربایجان در میان برخی از روشنفکران ریشه دوانده بود و در دوره‌ی ائلچی بیگ نیز این گروه به حکومت رسیده سیاستی را در این راستا در پیش گرفتند، ولی این کشور در دوره‌ی بعد از ائلچی بیگ در تلاش بوده تا از طرح این مسئله و مشکلات ناشی از آن در روابط دو کشور جلوگیری کند. طرح این مسایل در چارچوب نظریه‌ی خطر «پان آذریسم» و «پان ترکیسم» توسط گروه‌های تندرو ملّی‌گرایی ایرانی و تبلیغ آن توسط برخی از دوایر دولتی - سیاسی خود موجب برانگیختن جمهوری آذربایجان به طرح مسئله‌ی آذربایجان ایران به عنوان عنصر برقراری موازنه در روابط با ایران شده است.
 
 
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Azerbaijan Republic's policy on Iran’s ethnic issues (Azerbaijan problem)

نویسندگان [English]

  • Ali shiari 1
  • Yaqub Tavakoli 2

1 Assistant Professor, University of Tabriz

2 Assistant Professor of Islamic Studies, University of Qom

چکیده [English]

The collapse of the Soviet Union was an international and regional phenomenon, that also transformed the geopolitics of the region. This geopolitical change brought new challenges to the countries of the region. One of the most important challenges was the emergence of ethnic issues. But what most disturbed the countries of the region was the growth of ethnocentric inclusionism in the absence of a national cohesion ideology (civilized nationalism). In the wake of this anxiety, propaganda of Pan-Iranian subjects was very effective, in addition to historical experiences (in this case, especially in the events of 1944-45 in Azerbaijan and Kurdistan). The illusion of using the tool of ethnicity in relations between the two countries with the extremism of some of the nationalist elements of Azerbaijan (especially Ehlich Bage) created a psychological and distrustful obstacle that could not be easily resolved. The author argues that although from the nineties and with the rise of hidden nationalism, the idea of the unification of two Azerbaijan was rooted among some intellectuals, and in the era of Eliche Bage, the group who came to power took some policies in this regard, in the post-Ellichi Bage era, the country was trying to prevent this problem in relations between the two countries. Mentioning of these issues in the framework of risk theory of Pan-Azarism and Pan-Turkism by radical Iranian nationalist groups and its propagation by some of its governmental-political circles has prompted the Republic of Azerbaijan to address the problem of Iran’s Azerbaijan and using of it as the counter-balancing element in the relationship with Iran.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • ethnic issues
  • nationalism
  • universal balance
  • pan-Turkism
  • foreign policy of Azerbaijan