گفتمان سیاست خارجی جریان‌‌های ملی‌‌گرا و اسلام‌‌گرا مطالعه موردی: مقایسه تطبیقی مذاکره با سفارت آمریکا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه امام حسین(ع)

2 دانشگاه تهران

چکیده

در این پژوهش قصد داریم با بررسی بخشی از اسناد سفارت آمریکا که یکی از مهم­‌ترین منابع اسنادی و کتابخانه­‌ای تاریخ معاصر ایران می‌­باشند، مذاکرات اعضای شاخص گروه نهضت آزادی ایران از یک‌سو و دکتر سید محمد بهشتی، عضو جامعه روحانیت مبارز تهران و دبیر کل حزب جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر، با مسئولان و کارکنان سفارت آمریکا در تهران طی سال‌­های 1357 و 1358 را مورد تحلیل قرار دهیم. آن­‌چه در تحلیل محتوای این بخش از اسناد و مقایسه تطبیقی این دو با گفتمان‌­های سیاست خارجی دریافت می­‌شود؛ آن است که گروه اول با رویکردی ایدئولوژیک بر محورهای لیبرالیسم، دموکراسی و حقوق بشر تأکید دارند که برآمده از گفتمان ملی‌­گرایی لیبرال در سیاست خارجی است که در دوران تسلط دولت موقت حاکمیت یافت. آن­ها در مذاکرات پیاپی با سفارت آمریکا به دنبال جلب حمایت این دولت در عرصه سیاست داخلی ایران هستند تا رقیبان ایدئولوژیک مانند مارکسیسم را شکست دهند. ولی دکتر بهشتی از منظری عمل‌­گرایانه، مصالح انقلاب اسلامی و منافع ملی را لحاظ می­‌کند و با واقع­‌بینی نسبت به محیط بین‌الملل بر اصول اساسی انقلاب یعنی استقلال از غرب و شرق، اتکا به نیروهای درونی و فقدان وابستگی خارجی و در عین حال رویکرد انتقادآمیز نسبت به روابط سابق آمریکا در ایران و تلاش نسبی و تدریجی برای رفع تنش‌­های احتمالی مبتنی بر مصلحت‌اندیشی و واقع­‌نگری، تأکید دارد که در چارچوب رهیافت مصلحت­‌گرایی مرکزمحور از خرده‌گفتمان‌­های اسلام­‌گرایی انقلابی جای می­‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nationalist and Islamist movements’ Foreign policy discourse Case Study: Comparative Study of Negotiation with the US Embassy

نویسندگان [English]

  • ehsan kiani 1
  • Mohammad Jafar Javadi Arjmand 2
1 Imam Hosein University
2 Tehran University
چکیده [English]

In this study, we plan based on the documents of the American Embassy - as one of the most important documents in the contemporary Iranian history - to study the negotiations between the outstanding members of the of Iran Freedom Movement, on the one hand, and Dr. Seyed Mohammad Beheshti, a member of the Tehran’s Combatant Clergy Association and the secretary-general of the Islamic Republic of Iran Party, on the other hand, with the officials and staff of the US Embassy in Tehran in 1979 and 1980.
By analyzing the contents of this section of the documents and comparing of these two with foreign policy discourses; it is obvious that the first group had an ideological approach and had focused on the axis of liberalism, democracy and human rights, which were derived from the nationalism and liberalism discourse in foreign policy – the discourse which had a upper hand in the reign of interim government.
In a series of negotiations with the US embassy, they are seeking to win this government's support for Iran's domestic politics to defeat ideological rivals such as Marxism. However, Dr. Beheshti considers from a practical point of view the interests of the Islamic Revolution, national interests and realizes that the international environment on the fundamental principles of the revolution, namely, independence from the West and the East, reliance on internal forces and the lack of external affiliation, and at the same time, he emphasizes on a critical approach to the former US relations with Iran and the relative and gradual effort to address the potential tensions based on expediency and realization, which are placed in the framework of the sub-centric and expediential approach to revolutionized Islamic discourses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Revolution
  • Dr. Beheshti
  • US Embassy
  • Foreign Policy Discourse
  • Freedom Movement.