شیوه‌های نظارت و اعمال آنها در نظام مردم سالار اسلامی از منظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه علم وصنعت ایران

چکیده

نظام جمهوری اسلامی ایران، یک نظام مردم­سالار دینی است که مشروعیت حاکمیت آن به اراده الهی است. ماهیت این نظام اقتضا می­کند که قانون اساسی آن متأثر از پایه­های حکومت اسلامی باشد و قانون­گذاری آن که بیانگر ضابطه­های مدیریت اجتماعی است بر مدار قرآن و سنت جریان یابد و افراد صالح عهده­دار حکومت و اداره کشور شوند؛ به صورتی که احکام اسلامی در همه امور جامعه و رفتار متقابل مردم و دولت اجرا گردد.
حال به منظور رعایت احکام شریعت اسلامی و تحقق آن در چارچوب حاکمیت الهی، نظارت در جامعه از ماهیت ویژه­ای برخوردار است، چراکه نظارت در صورتی که کارشناسانه و همه جانبه باشد نه تنها حسن اجرای قوانین و مقررات را تضمین می­کند؛ بلکه نقاط قوت و ضعف آن­ها را آشکار کرده و در جهت تصحیح و بهبود آن ارائه طریق می­نماید.
بر اساس این ضرورت، در این پژوهش سعی­شده با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه­ای و اسناد موجود و بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که الهام­گرفته از اسلام است، به بررسی شیوه­­های نظارت و اعمال آن در نظام مردم سالاری دینی ایران بپردازیم.
یافته­های پژوهش نشان می­دهد که شیوه­های نظارت در قانون اساسی به سه شکل (مردم- رهبری- دولت) و به صورت­های مختلف یعنی نظارت مردم شامل (مردم بر مردم/ مردم بر دولت/ مردم بر رهبری) و نظارت رهبری شامل (رهبری بر قوای سه­گانه/ رهبری بر نیروهای مسلح/ رهبری بر نهادها و سازمان­های خاص حکومتی) و نظارت دولت بر دولت شامل (نظارت قوای سه­گانه بر همدیگر) انجام می­گیرد.
ضمناً این شیوه ها به چهار نوع اعمال نظارت می­کنند که عبارتند از: نظارت استطلاعی- نظارت استصوابی- نظارت استرجاعی و نظارت انضباطی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Different ways and constraints in Islamic democratic system from the perspective of Islamic Republic of Iran lawDifferent ways and constraints in Islamic democratic system from the perspective of Islamic Republic of Iran law

نویسنده [English]

  • Ahmadreza Shahali
iust
چکیده [English]

The Islamic Republic of Iran is a religious democratic system whose legitimacy is governed by divine will. The nature of this system requires that its constitution be influenced by the foundations of Islamic rule and that its legislation, which expresses the rules of social management, should flow through the Qur'an and Sunnah, and that competent people should be in charge of governing and governing the country in such a way that Islamic rulings in all matters of society. And the interaction between the people and the government.
Based on this necessity, in this research, using descriptive-analytical method and referring to available library resources and documents and in accordance with the Islamic Republic of Iran Constitution inspired by Islam, to study the methods of monitoring and its application in the democratic system. Iran's religion
At the same time, these practices monitor four types of practices, such as: intelligence monitoring, audit supervision, deductive supervision, and disciplinary supervision.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Supervision
  • Religious Democracy
  • Constitution
  • Islamic Republic
  • Supervision Supervision