فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده تأثیر چشمگیر نظریه ولایت فقیه و نوپایی طرح آن و تراوش ذهنی اندیشمندان از سویی و هجوم فکری و فرهنگی بیگانگان برای ایجاد تردید و تزلزل در مبانی آن، از سوی دیگر، سبب طرح پرسش‌ها و شبهاتی در این زمینه گردید و ضرورت روشنگری بیشتر و نوپردازی قوی‌تر را نمایان ساخته است. از جمله شبهاتی که در این زمینه مطرح است، شبهه «ناسازگاری ولایت فقیه با دموکراسی» است. در این مقاله ثابت شد، نه تنها ولایت فقیه با دموکراسی منافاتی ندارد بلکه در نوع خود، از بهترین نوع دموکراسی محسوب می‌شود و مدافع آزادی‌های معقول و مشروع می‌باشد.

چکیده «انقلاب اسلامی ایران چرا و چگونه به پیروزی رسید؟» این سؤالی است که دهه­های متمادی و در زمان حاضر نیز مطرح بوده و پژوهشگران مختلف به دنبال پاسخی به آن برآمده­اند. تاکنون رویکردها و نسل­های متفاوتی از نظریات انقلاب اسلامی ایران متولد شده­اند که به تبیین­های متفاوتی در این زمینه پرداخته­اند. این پژوهش تمرکز خود را بر بررسی و تحلیل مقالات منتشر شده در 4 فصلنامه علمی - پژوهشی حوزه انقلاب اسلامی منتشر شده در ایران یعنی فصلنامه پژوهش­های انقلاب اسلامی، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی و فصلنامه پژوهش­نامه انقلاب اسلامی از ابتدای انتشار تا پایان سال 1396 قرار داده است. هدف این پژوهش آن است که با بررسی مقالات منتشر شده دریابد که پژوهشگران ایرانی چه دلایلی را برای چرایی و چگونگی پیروزی انقلاب اسلامی ایران برشمرده و پژوهشگران تولید کننده این ادبیات دارای چه ویژگی­هایی هستند؟ در واقع فرا تحلیل مطالعات حوزه چرایی و چگونگی پیروزی انقلاب اسلامی ایران در دو بخش دانش پژوهشی و ویژگی­های پژوهش‌­گران، تمرکز اصلی پژوهش حاضر را تشکیل می­دهد.

چکیده چکیده:
از آنجا که فساد (اقتصادی و مالی) موجب تضعیف عدالت در جامعه و اختلال در تحقق به موقع اهداف کلان هر نظام سیاسی می‌گردد، لذا امر مبارزه با فساد امروزه به عنوان عامل مهم در دستیابی سریع به رشد و پیشرفت اقتصادی و نیز تحکیم پایه‌های همه حکومت‌ها مورد توجه جدی می‌باشد. اگرچه تاکنون پژوهش‌های متعددی پیرامون مبارزه با فساد صورت گرفته، اما آنچه پژوهش حاضر به دنبال آن است اینکه الگوی تحلیل مضمون مبارزه با فساد در منظومه فکری حضرت آیت الله خامنه‌ای (مد ظله‌العالی) از چه مضامین مرکزی و اصلی تشکیل شده است؟ در این پژوهش ضمن تبیین روش تحلیل مضمون و با استفاده از تکنیک تحلیل شبکه مضامین، تعداد 261 داده‌ی متن اصلی بیانات ایشان در اطراف دو موضوع "مبارزه با فساد" و "فساد اقتصادی" مورد تجزیه، تحلیل و بازآرایی دقیق قرار گرفت و در انتها 5 مضمون اصلی و فراگیر به عنوان مؤلفه‌های الگوی مبارزه با فساد در بیانات آیت الله خامنه‌ای به دست آمد. 1. مبارزه با فساد از اصول نظام اسلامی برای تحقق عدالت است. 2. نقطه کانونی شکل‌گیری فساد و نیز مبارزه با آن، اقدامات عملی قوه مجریه است. 3. لزوم برخورداری از شایستگی‌های فردی در امر مبارزه با فساد. 4. بستن گلوگاه‌های فساد با اصلاح نظام بانکی و گمرک. 5. شفافیت در وضع قوانین اقتصادی و محاکمه مفسدان.
واژگان کلیدی: تحلیل مضمون، شبکه مضامین، فساد اقتصادی، الگوی مبارزه با فساد، منظومه فکری حضرت آیت الله خامنه‌ای (مد ظله‌العالی).

چکیده همگرایی در سطح بین الملل ، فرآیندی در زمینه افزایش همکاری میان دولت‌ها ، گامی در راستای همگون سازی ارزشها و روند تدریجی انتقال اقتدار به نهادهای فوق ملی می باشد که در راستای رسیدن به اهداف و مصالح همگانی اهمیت و ضرورت دارد. با توجه به اینکه یکی از آموزه‌های انقلاب اسلامی ایجاد همگرایی اسلامی است ، مقاله حاضر در پی آن است که نشان دهد انقلاب اسلامی و آموزه های آن چه فرصتهایی را برای همگرایی جهان اسلام ایجاد نموده و برای تقویت همگرایی چه راهکارهایی وجود دارد؟ فرضیه این پژوهش با استفاده از نظریه کارکردگرایی نوین ، این گزاره است که انقلاب اسلامی با توجه به دارا بودن جاذبه‌های ایدئولوژیک و هویت‌بخشی همچون حمایت از ملل مستضعف ، حمایت از نهضتهای اسلامی و داشتن آموزه وحدت‌گرایی اسلامی و نیز با عنایت به تسری ارزش‌های اسلامی و انسانی به کشورهای تحت ستم و ملل مسلمان ، توانسته در مساله همگرایی جهان اسلام فرصت‌های زیادی ایجاد نماید و در این راستا اقدامات مهمی همچون تاسیس نهادهایی نظیر جامعه‌المصطفی العالمیه و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی انجام داده که دارای دستاوردهای مثبتی می باشد؛ البته در سطح دولتها با موانع و محدودیت هایی مواجه بوده که با ارائه راهکارهایی نظیر دیپلماسی بین کشورهای اسلامی ، روشنگرى نسبت به نقش سیاست هاى استکبارى و اجماع سازی علیه جریانهای وحدت ستیز در جهان اسلام قابل ارائه می باشد. در این مقاله ، روش توصیفی تحلیلی مورد بهره گیری قرار گرفته است.

چکیده امام خمینی هم در عرصه نظر و هم در مقام عمل، پایه و اساس نظام سیاسی خود را بر «ولایت مطلقه فقیه» استوار کرده و الگوی حکومت اسلامی را با تولی و ولایت سیاسی فقیه جامع الشرائط ترسیم کرد و نقش و جایگاه مردم در نظام اسلامی نیز در اندیشه ایشان در همین چارچوب معنا و مفهوم می‌یابد. در اندیشه امام، نقش اصلی و کلیدی مردم در مرحله تحقق حکومت ولایی می‌باشد؛ چون بدون مردم و استقبال و خواست آنها و مشارکت همه‌جانبه مردم، حکومت تحقق نمی‌یابد اگرچه حاکم، شخصی مانند علی بن ابیطالب باشد. در این پژوهش با بررسی مرکزیت معنایی اندیشه سیاسی امام راحل که همان ولایت سیاسی فقها در عصر غیبت می باشد به جایگاه مردم در اندیشه‌های وی پرداخته شده است.

چکیده هدف: نگاره حاضر بر آن است تا به این سوال پاسخ دهد که مولفه‌های هویت ملی ایران چگونه و به چه صورت در شکل‌گیری و قوام و دوام سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نقش­آفرینی می‌کنند.
روش: در پژوهش حاضر کوشیده می‌شود که با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر اطلاعات مبتنی بر روش کتابخآن‌های، ضمن تبیین مفهوم «هویت ملی»، نحوه تکوین و شکل‌گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران توضیح داده شود.
یافته: کنکاش­ها بیان گر آن است که سه مولفه هویت ملی-اسلامیت، ایرانیت و تجدد- بنا به نحوه تقدم و تاخر، هر کدام به گونه­ای در معماری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران موثر واقع بوده­اند.
نتیجه­گیری: از این مقاله اینگونه مستفاد می­گردد که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به شدت از هویت ملی و مشخصه­های آن متاثر است و به واقع مناسبات و روابط خارجی ایران ناشی از بینشِ منبعث از هویت ملی آن برساخته می‌شود.
 
 

چکیده DOR:20.1001.1.23222573.1398.8.30.3.7
امروزه برند شدن یک کشور و تصویر سازی مثبت و منفی از آن مبتنی است بر مولفه­های مختلف قدرت نرم افزاری و سخت افزاری آن کشور. ملت­های مختلف در دنیای امروز برندینگ و تصویر خود را بر مبنای مولفه­های متفاوت مانند اقتصاد، فرهنگ، سیاست، حکومتداری، توریست و .... ارائه می­دهند. حال سوال این است که اصولاٌ آیا دین می­تواند برندینگ یک ملت برای نمایش و ارائه خودش در دنیا باشد؟ آیا برندینگ دین می­تواند عنصری مثبت و تعیین کننده برای مطرح شدن یک کشور و افزایش قدرت نرم آن و متعاقباً گسترش تصویر سازی مثبت از آن کشور باشد؟ به نظر می­رسد جمهوری اسلامی ایران با برندینگ دین توانسته است حوزه­های نفوذ و قدرت خود را گسترش دهد هر چند این قدرت در مواقعی ضد سیستمی و در تضاد با ساختار نظام بین المللی متاثر از منافع کشورهای قدرتمند غربی بوده است. استانداردهای و هنجارهای دوگانه سیستم بین المللی، برندینگ دینی یک ملت و منافع موجه آن را به رسمیت نشناخته است به این دلیل که اصولاٌ دین و استفاده از آن به عنوان مبنای نفوذ و افزایش قدرت بر مبنای تضاد با هنجارها و منافع قدرت­های بزرگ غربی و متحدانشان است. مقاله حاضر به این امر تاکید می­کند که جمهوری اسلامی ایران توانسته است با برندی دینی به تصویر سازی و ارائه خود در دنیا روی بیاورد، هر چند این تصویر سازی در مواقعی مبتنی بوده است بر ضدیت با  سیستم بین الملل.

چکیده بحث دربارة مشروعیت نظام‌های سیاسی، همواره در اولویت مباحث اندیشة سیاسی بوده است. این مسئله در اندیشة سیاسی اسلام حساسیتی مضاعف می‌یابد؛ چراکه با اعتقاد دینی و ایمان مردم سروکار دارد. دو نظر کاملا متفاوت در این زمینه، یعنی نظریة «ولایت فقیه» امام خمینی(ره) و نظریة «وکالت مالکان شخصی مشاع» مهدی حائری یزدی در این مقاله در بوتة مقایسه قرار گرفته‌اند. این مقایسه، تفاوت ماهوی نگاه هر دو فقیه نسبت به مشروعیت حکومت را بیش از هر چیز از جنبة هستی‌شناسانه و به تبع آن تقدس یا عدم تقدس سیاست و حکمرانی آشکار ساخته، پیامد هر یک از این نگاه‌ها را تبیین می‌نماید. امام خمینی حکومت را امری الهی و مردم را نه مشروعیت‌بخش، که تحقق‌‌بخش به آن می‌داند، و حائری یزدی حکومت را امری ذاتا زیرمجموعة عقل بشری و خارج از چارچوب توصیه‌های وحیانی شناسایی می‌نماید. سایر تفاوت‌ها در حوزة مشروعیت در
میان این دو اندیشمند را می‌توان در مواردی همچون مسئلة مالکیت، ریشة تبعیت سیاسی و ویژگی‌های حاکم برشمرد.

چکیده مسئله‌ فرهنگ از دیرباز یکی از اولویت‌های رهبران سیاسی بوده است. اهمیت این موضوع تا بدانجا است که بسیاری از رویه‌های دفاعی کشورها در مواجهه با بیگانگان نیز در ارتباط با این مفهوم رُخ‌نمایی می‌کند. این امر در جامعه‌ای چون ایران عمدتا رنگ-وبویی دینی به خود می‌گیرد. مصداق این مساله در مفهوم «تقوای فرهنگی» متجلی شده است. مفهومی که در آموزه‌های رهبران سیاسی ج.ا.ایران قابل ردگیری است. این مقوله که در تقابل با مفاهیمی چون «تهاجم فرهنگی»، معنای خود را بازمی‌یابد، به نوعی از «خودمراقبتی» اشاره دارد که تقویت آن باعث مصونیت جامعه در برابر تهاجمات فرهنگی بیگانگان می‌گردد. تبیین مختصات این موضوع در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای بر اساس مدل سه‌لایه‌ای اِدگار شاین مساله اصلی این نوشتار را تشکیل داده است. از آنجایی که به باور شاین مقوله فرهنگ پدیده‌ای چندسطحی است و در بین سطوح فرهنگ رابطه علّی و معلولی برقرار است؛ بدین صورت که لایه‌‌های بیرونی فرهنگ متأثر از لایه‌های درونی آن می‌باشد؛ بدین‌سبب تقوای فرهنگی در اندیشه رهبری نیز به صورت چند سطحی واکاویده شده است. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون، مختصات تقوای فرهنگی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای در سه سطح‌ درونی(جهان‌بینی: توحید، ‌نبوت، امامت، معادباوری، اعتقاد به هدفمندی ‌خلقت ‌انسان)؛ ‌میانی(ارزش‌ها و باورها: عدالت‌محوری، تمرکز بر نظام خانواده به عنوان بنیان فعالیت های فرهنگی، دشمن‌شناسی و نفی نگاه اشرافی) و بیرونی(مصنوعات و رفتارها: استفاده بهینه از ابزارهای فرهنگی، ترویج وگسترش رفتار های اخلاقی در جامعه) تبیین شده است.

چکیده تاریخ صفویه در ترویج سنتهای اعتقادی  شیعه به ویژه سوگواری امام حسین تاثیر بسیاری داشته است، با توجه به سیاست مذهبی حکومت، مراسم سوگواری امام حسین بسیار باشکوه و آزادانه برگزار می­گردید. هدف اصلی پژوهش، بازشناسی این مراسم ازنگاه ناظران اروپایی و در نتیجه تاثیر آن در انقلاب اسلامی  است. لذا مسئله اصلی این است که مراسم سوگواری امام حسین درسفرنامه­های اروپایی عصر صفوی چگونه انعکاس یافته و دیدگاه آنها چه بوده است؟ و تاثیرآن در انقلاب ما چه بوده است؟ در پی آن، این فرضیه طرح می­گردد که سیاحان اروپایی به اهمیت و عظمت مراسم سوگواری محرم در نزد ایرانیان اشاره داشتهو گزارش­های آن­ها در این زمینه ترکیبی از اخبارصحیح و نادرست است.
با بررسی سفرنامه­های اروپاییان عصر صفوی می­توان نتیجه گرفت گاه روح الحادی و مادیگراینه انان نیز هست که مراسم سوگواری امام حسین در عصر صفوی با حمایت دولت صفوی رشد و توسعه یافت و در عین حال با رسوم غیر مذهبی و خرافی نیز آمیخته گردید و به مرورشکل مذهبی گرفت. ایجاد همبستگی و استمرار فرهنگ دینی، وفاق اجتماعی، جامعه‌ پذیری  و بازیابی هویت دینی از کارکردهای مهم این مراسم می‌­باشد.

چکیده در طول حیات 72 ساله نظام مشروطه ایران (1285 – 1357 ش)، 24 دوره مجلس شورای ملی تشکیل شد. با احتساب مجلس دوره پنجم، که به‌ انقراض قاجاریه و انتقال سلطنت ایران به‌ سلسله پهلوی رأی مثبت داد، انتخابات 20 دوره اخیرِ مجلس در زمان سلطنت رضاشاه و محمدرضاشاه پهلوی برگزار شد. در مقاله پیشِ رو، آراء انتقادی امام خمینی در موضوع برگزاری انتخابات و جایگاه مجالس شورای ملی در دوره رضاشاه و محمدرضاشاه پهلوی، مورد بررسی قرار گرفته است.
هدف پژوهش، تبیین فرایندی است که، دلایل حقوقی - قانونی مخالفت‌­ها و انتقادات امام خمینی با سازوکار انتخابات و موقعیت مجالس شورای ملی آن روزگار را توضیح می‌­دهد.
پژوهش حاضر به‌ روش بررسی تاریخی و آزمون نظریه انتقادی، که رویکرد بنیادین آن «فرایند آشکار کردن شکاف و اختلاف میان هدف درونی و واقعیت بیرونی یک پدیده» است، به‌ تحلیل و ارزیابی دیدگاه­های امام خمینی مبنی بر مقایسه جایگاه انتخابات و مجلس شورای ملی در قانون اساسی مشروطه و موقعیت آن در عرصه عمل سیاسی می‌­پردازد.
یافته‌­های پژوهش سودمندی نظریه انتقادی برای تبیین آراء انتقادی امام خمینی در موضوع انتخابات و مجالس شورای ملی را تأیید می‌­کند؛ به‌ دلیل اعمال ‌نفوذ مقام سلطنت و قوه مجریه، میان جایگاه انتخابات و مجالس شورای ملی در قانون اساسی با موقعیت آن در عرصه عمل سیاسی تعارضی بنیادین شکل گرفته بود.
 

چکیده ایران همواره سهم عمده‌ای در برنامه‌های اقتصادی و فرهنگی سیاست خارجی آمریکا داشته است که می‌تواند به دلایل همسایگی ایران با شوروی، وجود منابع عظیم نفتی، موقعیت استراتژیک خاص در خاورمیانه و خلیج فارس و عوامل دیگر باشد. هدف علمی این پژوهش، بررسی مراحل نفوذ و سلطه فرهنگی آمریکا بر ایران از کودتای 28 مرداد تا پیروزی انقلاب اسلامی است. در سال‌های پس از جنگ جهانی اول تا به قدرت رسیدن رضاشاه، چشم بسیاری از دولتمردان ایرانی با آمریکا دوخته شده بود و این درحالی بود که در آن زمان فعالیت‌های فرهنگی آمریکا در ایران کمابیش تداوم داشت. بعد از جنگ جهانی دوم نفوذ و سلطه فرهنگی آمریکا در ابعاد وسیع و گسترده‌ای در سیاست خارجی منطقه خاورمیانه و به‌خصوص ایران نمایان گشت. در واقع آمریکایی‌ها پس از جنگ جهانی دوم، بر این باور بودند که سرمایه‌گذاری در آموزش و پرورش منبع تولید مهمی است که می‌تواند زمینه‌های رشد اقتصادی ونوسازی را فراهم آورد. تشکیل و تقویت نهادهایی که در عرصه جهانی فعالیت داشتند، نظیر آژانس بین‌المللی توسعه‌ی آمریکا، طرح مارشال، سپاه صلح، اصل چهار، کمیسیون فولبرایت و غیره، همگی برنامه‌های وسیعی در جهت تحول ساختار آموزشی و اداری ارائه می‌کردند. پژوهش حاضر به مثابه تبیین مساله‌ای تاریخی مراحل نفوذ و سلطه ایالات متحده در ایران، برای شناخت بهتر ریشه‌های خصومت ایران و آمریکا حائز اهمیت است. لذا بررسی مراحل نفوذ و سلطه آمریکا بر ایران از کودتای 28 مرداد تا پیروزی انقلاب اسلامی است که در بعد کاربردی به واکاوی رویه های کم و کیف مناسبات کنونی ایران و ایالات متحده کمک می کند.

چکیده انقلاب اسلامی ایران وارد دومین مرحله از حیات خود گردیده است نگاهی به دوره اول انقلاب و موفقیت‌ها و ناکامی‌ها در این دوران در حوزه آموزش‌وپرورش و دنیای به‌سرعت درحال تغییر و تحول کنونی ضرورت بازنگری و تغییر در نقش‌آفرینی معلم به‌عنوان مهم‌ترین رکن آموزش‌وپرورش جهت نفوذ و اثرگذاری بر دانش‌آموزان برای رسیدن به اهداف تعلیم‌وتربیت جمهوری اسلامی ایران را ایجاب می‌نماید. پژوهش حاضر با هدف تبیین آثار و پیامدهای تربیت معلم به‌مثابه رهبر در آموزش‌وپرورش جمهوری اسلامی ایران انجام گرفته است. نوع پژوهش آمیخته (کیفی و کمی) است. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی شامل خبرگان در حوزه رفتارسازمانی، منابع انسانی و آموزش‌وپرورش بود که نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری با 14 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انجام گردید. وپس از مصاحبه نیمه ساختاریافته مدل پژوهش طراحی گردید. در بخش کمی ابزار گرداوری اطلاعات پرسش‌نامه محقق ساخته میباشد. روایی محتوایی پرسش‌نامه توسط خبرگان تأیید شد و پایایی پرسش‌نامه از طریق آلفای کرونباخ تعیین شد که در همه متغیرهابالاتر از 7/0 مورد تأیید قرارگرفت. براساس یافته‌های پژوهش اثرات و پیامدها و نتایج معلم به‌مثابه رهبر در چهاربعد تأثیربرخود معلم با سه مؤلفه( خروج از انزوا، ظرفیت‌سازی ورضایت ازشغل) با 8 شاخص .تأثیر بر دانش‌آموزان با سه مؤلفه( ایجاد محیط امن آموزش ورشد،ایجاد محیط لذت‌بخش آموزش وفراگیری وتغییر رفتار) با 9 شاخص. تأثیر بر همکاران با دو مؤلفه( مدل‌سازی آموزش مؤثروهم‌افزایی) با 6 شاخص وتأثیر برمدرسه با دومؤلفه( ایجاد یک جامعه‌ی یادگیری حرفه‌ای و تیم ساز و افزایش سرمایه اجتماعی) با 6 شاخص بودند. نتایج تحقیق می‌تواند دربرنامه‌ریزی اجرایی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش،تدوین نظام صلاحیت حرفه ای معلم، برنامه‌ریزی درسی تربیت‌معلم و اصلاح سیاست‌های استخدامی و جذب و نگه‌داشت نیرومفید بود بوده وزمینه مناسبی برای تحقیقات دیگران فراهم آورد.

چکیده ظهور انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی هم‌­گرایی­‌ها و واگرایی­‌هایی را با خود در سراسر جهان و خصوصاً در عالم اسلام به دنبال داشت. هم‌­گرایی‌‌ با انقلاب را می­‌توان در اثرگذاری بر بخش قابل توجهی از امت اسلام مشاهده نمود. واگرایی‌­ها نیز عموماً در ارتباط با غرب و در میان کشورهای اسلامی با تفکر وهابی صورت گرفته است. سعید حوّی دانشمند معاصر سوری و از رهبران اخوان المسلمین سوریه است که در اوایل انقلاب در زمره رهبران اخوانی و برای عرض تبریک پیروزی انقلاب، با امام خمینی ملاقات نموده؛ لکن در گذر زمان به موضع تقابل و دشمنی با انقلاب و رهبر آن رسیده و به طرق گوناگون ضدّیت خود را با انقلاب و مذهب تشیع به اوج رسانده است! پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با شرح و استنطاق گزاره­‌های تاریخی، ضمن واکاوی نحوه تعامل سعید حوّی با انقلاب اسلامی و رهبری آن، دلایل تغییر موضع وی را تحلیل نموده و برای نخستین بار تعامل پر فراز و فرود یکی از شخصیت­‌های سیاسی - دینی جهان اسلام در ارتباط با انقلاب اسلامی را مورد طرح و تحلیل قرار داده است. در پرتو نتایج این پژوهش، دیگر اختلافات و واگرایی­‌ها میان امت اسلامی نیز قابل شناخت و ردیابی است. این پژوهش، تضاد شخصیّتی سعید حوّی، که ناشی از اندیشه سَلَفی، مرام صوفیانه و مواجهه منفعت طلبانه او است را عامل تقابل و عناد وی با انقلاب اسلامی ایران معرفی می‌­کند.

چکیده امروزه اهمیت قدرت نرم کشورها در پیگیری و دستیابی به اهداف و منافع ملی بر کسی پوشیده نیست. از سوی دیگر، با توجه به تحولات شکل گرفته در عرصه های سیاسی و انقلاب ارتباطات، اعمال قدرت نرم بیش از هر زمانی دیگر میسر شده است. در این راستا، کشورها سعی دارند منافع و اهداف ملی خود در دیگر کشورها را از طریق اعمال قدرت نرم و تأثیرگذاری بر افکار عمومی و به واسطه آن، همراه ساختن توده های مردم با سیاستهای مورد نظر، تأمین کنند. قدرت نرم به مثابه یکی از ارکان سیاست بین الملل در عصر حاضر، جایگاه رفیعی یافته و علت این امر را می توان در کارآمدی، کم هزینه بودن و موفقیت بیشتر قدرت نرم نسبت به اشکال کلاسیک قدرت (قدرت سخت) جست و جو کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز همانند سایر واحدهای سیاسی، نیازمند بازشناسی، تقویت و کاربست قدرت نرم است، تا بدین وسیله قدرت ملی خویش را ارتقاء بخشد.
این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش است که شبکه های اجتماعی موبایل محور با تأکید بر پیام رسان های؛ تلگرام، واتس آپ و اینستاگرام چه تاثیری بر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران دارند؟ که حدس نگارنده در پاسخ به پرسش فوق بر این فرض استوار است که؛ شبکه های اجتماعی مبتنی بر تلفن همراه با نفوذ غیر مستقیم برنگرش، علایق، روابط اجتماعی و سبک زندگی کاربران ایرانی از طریق ابزارهای فرهنگی یا ایدئولوژیک بر قدرت نرم جمهوری اسلامی تاثیر می گذارند
هدف این پژوهش بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی موبایل محور( با تاکید بر تلگرام،واتس آپ و اینستاگرام) بر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و شناخت شبکه های اجتماعی موبایل محور، ویژگی های آنها، قدرت نرم و چگونگی تاثیر گذاری شبکه های اجتماعی یاد شده بر قدرت نرم است که در تبیین چارچوب نظری تحقیق به نظریه " امپریالیسم فرهنگی" (Cultural Imperialismاستناد شده است

چکیده استفاده از شاخص‌های علم‌سنجی به عنوان ابزاری برای ارزیابی و تحلیل پژوهش‌ها در موضوعات مختلف، همواره مورد توجه بوده است؛ اما در حوزه انقلاب اسلامی، با وجود اهمیت آن، پژوهشی که به ارزیابی بروندادهای علمی منتشر شده در نشریات این حوزه پرداخته باشد، یافت نشد. هدف پژوهش حاضر تحلیل و دیداری‌سازی برونداد علمی فصلنامه پژوهش-های انقلاب اسلامی از نظر شاخص‌های علم‌سنجی طی سال‌های 1391 تا 1400می‌باشد. داده‌های لازم از وبگاه نشریه استخراج و پس از یکدست‌سازی اسامی و کلیدواژگان، وضعیت نشریه با استفاده از نرم‌افزارهای علم‌سنجی تعیین و ترسیم شد. بررسی الگوهای تألیف مقالات نشان داد که الگوی سه نویسندگی یا همکاری میان سه پژوهشگر از یک یا سه سازمان با 53/48 درصد از بیشترین فراوانی برخوردار بوده است. شبکه هم نویسندگی مقالات مورد بررسی از 132 گره و 162 یال (پیوند) تشکیل شده است. بزرگترین مؤلفه هم نویسندگی 20 گره (نویسنده) دارد. در رابطه با شاخص‌های مرکزیت نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ابراهیم کلانتری، علیرضا گلشنی و محمدرضا مجیدی در دو شاخص مرکزیت نزدیکی و بینابینی موقعیت خود را حفظ کرده‌اند. در مورد همکاری‌های بین سازمانی، بخش قابل توجهی از مقالات منتشر شده در این فصلنامه متعلق به پژوهشگران دانشگاه تهران بوده است. کلیدواژه انقلاب اسلامی با 103 بار تکرار بیشتر مورد توجه پژوهشگران بوده است. استفاده از تحلیل خوشه‌بندی سلسله مراتبی به منظور شناسایی ساختار فکری حاکم بر موضوع انقلاب اسلامی منجر به شکل‌گیری تعداد 11 خوشه موضوعی گردید. ساختار فکری ترسیم شده در این پژوهش می‌تواند دست اندرکاران نشریه پژوهش‌های انقلاب اسلامی را در بررسی مقالات و توسعه متوازن موضوعات مورد نیاز و رسیدن به اهداف نشریه یاری دهد.

چکیده (زمینه پژوهش:) انقلاب اسلامی ایران، بزرگ‌ترین اتفاق و تحوّل قرن اخیر بوده که به دلیل خاستگاه، نوع شکل‌گیری و قِوام؛ ارزش‌ها و آرمان‌های مخصوص به خود را داشته که اشاعه آن‌ها وظیفه همه نهادهای مرتبط با نظام اسلامی است. چنان که حوزه‌های علمیّه، از خاستگاه‌های انقلاب بوده و در این زمینه نقشی اساسی دارند. (روش و هدف:) کاوش حاضر، با روشی توصیفی تحلیلی و با چارچوب نظریه پخش، به دنبال تبیین نقش حوزه‌های علمیّه در گسترش ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی است. (یافته‌ها:) نظام ارتباطی سه‌گانه «حوزه‌های علمیه؛ انقلاب اسلامی؛ ارزش‌ها» در قالب عوامل و انواع پخش، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و ضمن بررسی واژگان مرتبط، چهار شاخصه انقلاب اسلامی تبیین گردید: «استقلال و آزادی؛ مردمی بودن؛ فراگیری؛ دفاع از مستضعفان جهان». به دلیل خاستگاه انقلاب اسلامی و ارتباط عمیق حوزه‌های علمیّه و روحانیّت با مردم، گسترش ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی، نیازمند استمرار نقش‌آفرینی حوزه‌های علمیّه است. (نتایج:) کاوش‌ها نشان داد که تداوم نقش‌آفرینی، در گرو الزامات شناختی، رفتاری و ابزاری ویژه‌ای بوده و طرح‌ریزی در سه ساحت مواجهه حوزه با «خود، مردم و بیگانگان» ضروری است. در بعُد درونی حوزه، «آگاهی به مسائل روز، نوآوری و آینده‌نگری» و «تعلیم و تربیت طلاب اندیش‌مند و ولایت‌مدار» ضروری بوده و در ساحت بیرونی، «مردم‌گرایی»، «نقش‌آفرینی فرهنگی، سیاسی و اجتماعی» و «پاسداشت شعائر اسلامی و انقلابی» و نیز، «استکبار ستیزی و نفی سلطه بیگانگان» مورد توجه قرار می‌گیرد. (نوآوری:) تبیین رابطه حوزه‌های علمیّه در زمینه گسترش ارزش‌های انقلاب اسلامی، با نگاهی آینده‌نگر و در قالب نظریه پخش، از نوآوری‌های پژوهش حاضر تلقّی می‌گردد.

چکیده نقش روشنفکران در شکل گیری انقلاب اسلامی ایران و کوشش آنان برای ارتقای آگاهی سیاسی مردم امری انکارناپذیر است. هدف این مقاله مطالعه سیر تحول روشنفکری در ایران، به منظور بررسی زمینه‌های تغییر بیعت روشنفکران با رژیم پهلوی و همینطور نتایج آن بر وقوع انقلاب است. بر مبنای یک تقسیم‌بندی، روشنفکران ایرانی از آغاز تا پایان دورة پهلوی در سه نسل قرار می‌گیرند: نسل اول: روشنفکران عصر حیرت؛ نسل دوم: روشنفکران شبه مدرن یا غرب‌گرا و نسل سوم: روشنفکران بومی‌گرا. روشنفکران نسل اول و دوم تحت تاثیر اندیشه غرب‌گرایی و تجدد آمرانه بودند، اما نسل سوم با گذر از نوسازی آمرانه و غرب‌گرایی، بیشتر رنگ و بوی مذهبی و بازگشت به هویت خویشتن به خود گرفت. هدف اندیشه‌گران این جریان، احیای تفکر جدیدی درباره دین و هویت بومی بود. همانطور که کرین برینتون نیز در کتاب کالبدشکافی انقلاب آورده است، جابه جایی وفاداری روشنفکران را می‌توان یکی از نشانه‌های وضعیت پیشا انقلابی دانست. روشنفکران بومی‌گرا، که تا آن زمان، آرمان‌ها و مسیر متفاوتی از باقی قشرهای جامعه در پیش گرفته بودند، در کنار توده مردم قرار گرفتند و این تغییر رویه، به تعبیر کرین برینتون نشان از «تغییر بیعت روشنفکران» داشت و در وقوع انقلاب اسلامی نقش تاثیرگذاری داشت.

چکیده با فروپاشی شوروی سابق، نظام تک‌قطبی به رهبری آمریکا در سطح بین‌الملل مطرح شد. سیاست‌های خارجی آمریکا از گسترش پایگاه‌های نظامی در مناطق مختلف، مداخله در جنگ‌های داخلی، منطقه‌ای و نیابتی و غیره را نشان می‌دهد. شکل‌گیری قدرت‌های نوظهور مانند چین و روسیه، شکست‌های پی در پی در کشورهای منطقه غرب آسیا و همچنین ناتوانی در تقابل با ایران به عنوان کشور تأثیرگذار سیاسی و امنیتی در منطقه، زمینه‌ساز افول قدرت آمریکا در سطح بین‌الملل شده است. این پژوهش یک مطالعه توصیفی – تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات آن کتابخانه‌ای است و در آن به افول آمریکا در منطقه غرب آسیا و نقش انقلاب اسلامی در اندیشه دفاعی امام خامنه‌ای پرداخته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پس از انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری تئوری مقاومت و تقابل با سیاست‌های سلطه‌طلبانه آمریکا از سوی ایران را بیان نمودند و این سیاست در ایران اسلامی اجرایی گشت و جمهوری اسلامی برای وسعت بخشیدن به نظریه مقاومت کوشید. نقش امام و مقام معظم رهبری اسلامی در شکل‌پذیری نظریه مقاومت و همگرایی مردم با آن نقش بی بدیل و بنیادی بود و موجبات افول قدرتی آمریکا را در سطح منطقه و بین‌الملل شکل داد.

چکیده مسئله این پژوهش چرایی تداوم چالش بین ایران وآمریکا با استفاده از رویکرد تفکر انتقادی و تحلیل لایه‌ای علت‌ها بوده و تلاش کرده تا به این سؤالات پاسخ دهد که چالش ایران و آمریکا از چه لایه‌هایی برخوردار است و چه عواملی در هر لایه بر این چالش تأثیرگذار بوده‌اند و چگونه در هر لایه می‌توان این چالش‌ها را مدیریت و یا کاهش داد؟
روش مطالعه روشی ترکیبی شامل روش‌های توصیفی و تحلیل مضمون و روش استنتاجی است که به ترتیب برای تبیین علل در لایه‌های مختلف استفاده شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد: علل چالش بین ایران و آمریکا را در سطح رویین و قابل مشاهده از یکسو در اقدامات و از سوی دیگر در سیاست‌های اعلامی طرفین ریشه دارد. در لایه دوم علل عینی مؤثر بر چالش (همچون منافع طرفین و یا بازیگران دیگر در این چالش و یا مؤلفه‌های قدرت) و یا علل ذهنی مانند (تصویر‌سازی‌های ذهنی از یکدیگر) با اهمیت می‌باشند و در سطح سوم این چالش تحت تأثیر دو نوع گفتمان و جهان‌نگری متفاوت از سوی آمریکا و ایران یعنی تلاش برای تحقق رؤیای بزرگ آمریکایی در جهان و آرمان استقلال‌طلبی و مقابله با سلطه‌طلبی از سوی ایران است و در نهایت در عمیق‌ترین سطح علل دو اسطوره مهم یعنی استثنایی‌گرایی آمریکایی و رسالت انقلابی ایران نقش مهمی در تداوم این چالش دارند که می‌توان متناسب با هر لایه راهبردهایی را برای کاهش، مدیریت یا رفع چالش‌ها ارائه داد.

چکیده           نظام های سیاسی ریاستی و پارلمانی و نیمه ریاستی ریشه در حق حاکمیت ملت و اراده عمومی جامعه داشته و از طریق تعادل قوا و مهار قدرت توسط قدرت بدنبال جلوگیری از تمرکز قدرت می باشد. هرچند تمام این نظام ها مبتنی بر اراده ملت از طریق انتخابات می­باشند اما در روش و ابزار تفاوت هایی با هم دارند. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخ به این سئوال می باشد که آیا امکان تحقق نظام پارلمانی در جمهوری اسلامی ایران وجود دارد. یافته های تحقیق بر آن است که تحقق آن با موانع ماهیتی و شکلی مواجه است. تفاوت ماهیتی آن به نظام سیاسی ایران که مبتنی بر آموزه های دینی است با نظام های سیاسی غرب که مبتنی بر نگرش اومانیستی است برمی گردد و از طرف دیگر مشکل شکلی آن به مواردی چون فرهنگ سیاسی لازم، احزاب سیاسی قدرتمند، نظام انتخابات متناسب و موانع ساختاری در قانون اساسی برمیگردد فلذا امکان تحقق نظام پارلمانی در ایران وجود ندارد.

چکیده انقلاب اسلامی در مسیر حرکت خود، به گام دوم رسیده است. این گام دارای سه سطح انسان سازی، جامعه پردازی و تمدن سازی است که هریک نیز در سه جهت نظریه پردازی، نمونه سازی و راهبردنگاری،چشم انداز آینده انقلاب اسلامی را تداعی می‌سازند.امام خامنه‌ای (حفظه الله) دربیانیه گام دوم خود به بیان کلیات این گام و در سخنرانی‌های مختلف به بیان ابعاد مختلف آن پرداخته اند. از این‌رو ضرورت دارد که این لایه‌های و ابعاد مختلف آن با هدف شناسایی دقیق مسیر، تبیین و توصیف گردد.پژوهش حاضر تلاشی است که بر اساس بیانات معظم له در زمینه تعمیق معنویت درگام دوم انقلاب به رشته تحریرآمده است. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که فرایند تعمیق معنویت بر اساس بیانیه گام چگونه قابل صورتبندی است؟ در نتیجه برای نیل به پاسخ، به جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و بررسی آنان به صورت توصیفی-تحلیلی می‌پردازد.چشم انداز آن نیز بیان ابعاد و لایه‌های دیگربیانه گام دوم انقلاب با هدف راهبردنگاری در این زمینه برای استفاده نیروهای انقلاب در جهت برپایی تمدن نوین اسلامی و زمینه‌سازی برای عصر ظهور است.

چکیده چکیده
مقاله حاضر به تحلیل مضمون پیش شرط ها و استلزامات دولت اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری(حفظه الله) می‌پردازد. (مسأله) در این مقاله چیستی پیش شرط ها و استلزامات دولت اسلامی در اندیشه معظم له، با روش کیفی تحلیل مضمون و به کارگیری نرم افزار MAXQDA بررسی شده است. (روش) ایجاد دولت اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری(حفظه الله)، دارای جایگاهی مهم و کلیدی می باشد. در اندیشه ی تمدنی مقام معظم رهبری دولت اسلامی ابزاری برای تحقق حیات طیبه می‌باشد که در آن پیشرفت های مادی و معنوی در جامعه محقق خواهد شد. اینکه از نظر مقام معظم رهبری(حفظه الله) استلزامات تحقق دولت مطلوب اسلامی چیست و چه پیش شرط هایی برای ایجاد چنین دولت مطلوبی ضرورت دارد نیازمند بررسی و پژوهش می باشد. با توجه به بررسی سخنان مقام معظم رهبری(حفظه الله) درباره ماهیت، ضرورت، هدف و منابع و مبانی نظری تحقق دولت اسلامی در کشور، پیش شرط های لازم در تحقق دولت اسلامی را می توان نتیجه گرفت. معظم له معتقد هستند جهت تحقق دولت اسلامی که لازمه ی ایجاد حیات طیبه در جامعه می باشد، هم استلزامات ساختاری و بنیادی و هم استلزامات کارگزاری متناسب با منابع اسلامی استخراج گردیده و به کار گرفته شوند.(یافته‌ها)

چکیده از جمله اصطلاحات جدیدی که در خانواده واژگان امنیتی طی دهه اخیر شایان توجه به نظر می‌رسد، اصطلاح «امنیت اخلاقی» ابداعی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی است. بررسی محقق حاکی از این واقعیت است که در ادبیات امنیت‌پژوهانه مکاتب غربی، این واژه تعریف روشنی ندارد، اما این واژه، دارای بار معناشناختی نوینی در حوزه مطالعات امنیتی به ویژه، امنیت اجتماعی و انسانی است؛ امنیتی که ابعاد فرهنگی، هنجاری، ارزش‌ها، اخلاق، کرامت و شرافت انسانی، حجب و حیا و شرم را که در ارتباط نزدیکی با سبک زندگی می‌باشد، شامل می‌گردد. نوشتار حاضر پویشی علمی به منظور تبیین معناشناسانه «امنیت اخلاقی» از منظر آیت‌الله خامنه‌ای می‌باشد. کارکردهای اخلاق، مؤلفه‌های امنیت اخلاقی وشاخص‌های آن از جمله مواردی است که در این مقاله بررسی می‌شود.

چکیده مرگ‌اندیشی و معادباوری از اجزاء بنیادی نظام باورها در جامعه ایرانی است، اما چگونه مرگ‌اندیشی و معادباوری در بستر نهاد آرامستان در ایران متعین گردید و چه تاثیری بر تحولات اجتماعی و گفتمان‌های قدرت در ایران داشت؟؛ به نظر می‌رسد تبیین نهاد مزار راهی برای گشایش این گره باشد.مقاله حاضر با مسئله"نهاد مزار و تحول اجتماعی در ایران"و طرح این سوال که"چگونه مرگ‌اندیشی و معادباوری از طریق نهاد مزار مبداء تحولات اجتماعی و تغییر در نظام اجتماعی در ایران گردیده است" آغاز می‌گردد. تلاش پژوهش بر اینست که ضمن ارجاع به تئوری «نهادگرایی» به تبیین تاثیر نهاد مزار بر تحولات اجتماعی در ایران از انقلاب مشروطه تا عصر انقلاب اسلامی بپردازد. روش تحقیق تبیین علِی و روش گردآوری اطلاعات مطالعات کتابخانه‌ای است. نتایج پژوهش مدخلی بر تبیین نهادهای قدرتمند اجتماعی در ایران است. به زعم مقاله حاضر نهادهای قدرتمند اجتماعی قادر به گفتمان‌سازی و نقش‌آفرینی موثر در تحولات اجتماعی هستند و نهاد مزار در ایران واجد این ویژگی است. نوآوری پژوهش حاضر تلاش محققانه برای تبدیل تبیین کارکرد نهادهای اجتماعی در ایجاد نظام دانایی و ایجاد تغییر اجتماعی از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی است.