فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده این مقاله در نظر دارد با استفاده از روش تحلیل اسنادی، به بررسی مؤلفه‌های رفتار سیاسی درباریان پهلوی در دوره تاریخی 1342 تا پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 در چارچوب نظری آموزه‌های نهج‌البلاغه بپردازد. براین اساس، ابتدا دیدگاه امام‌علی× درباره شاخص‌های رفتار سیاسی حاکمان سیاسی مطرح و سپس مؤلفه‌های رفتار سیاسی درباریان پهلوی در مقایسه با دیدگاه امام‌علی× مورد بررسی قرار گرفته است. نتیجه، بیانگر این نکته است که ایجاد شرایط نامطلوب وابستگی، تبعیض، بی‌عدالتی و از‌بین رفتن فضای باز سیاسی، باعث نا‌مشروع شناخته شدن حکومت پهلوی و مطرح شدن ایدئولوژی جایگزین از سوی علما و در نهایت، گسترش روحیه انقلابی و اقدام علیه درباریان پهلوی شد که به نوبۀ خود، نقش مؤثری در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی ایفا کرد.

چکیده الگوی جهاد کبیر یکی از ارزش‌های اسلامی، و بزرگ‌ترین وظیفه دانشگاه تراز گام دوم انقلاب اسلامی است. تعیین جزئیات الگوی جهاد کبیر، مولفه‌ها و شاخص‌ها مرتبط با آن امر مهمی است که باید در نگاهی نظام‌مند به طراحی الگوی جهاد کبیر در دانشگاه تراز گام دوم مبادرت ورزید. بنابراین هدف اصلی در این نوشتار،طراحی و تدوین یک مدل، برای تشریح چگونگی عملیاتی شدن الگوی جهاد کبیر در دانشگاه می‌باشد. بر این اساس، در تجزیه و تحلیل موضوع از روش‌ توصیفی تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای با هدف تبیین و ترسیم ابعاد و مولفه‌های الگوی جهاد کبیر در دانشگاه استفاده شده است. در این راستا نتایج تحقیق حاکی از این است که الگوی جهاد کبیر در دانشگاه تراز گام دوم به دو دسته تصورات و تصدیقات قابل تقسیم است؛ تشریح بعد تصورات موضوع؛ ناظر بر چیستی و ماهیت جهاد کبیر، الگو و دانشگاه، و بعد تصدیقات ناظر بر، سه متغیر «بینشی، گرایشی و کنشی» است. در بعد بینشی مولفه‌های خدامحوری، ولایت‌مداری، معادباوری و در بعد گرایشی مولفه‌های کرامت، آزادی و اختیار انسان و در بعد کنشی یا رفتاری تبعیت نکردن از دشمن و امربه معروف ونهی از منکر، ترسیم و تبیین شده است.

چکیده انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، حادثه‌ای چند بُعدی بود که کشور ایران را از زوایای گوناگون دستخوش تغییر و دگرگونی کرد. ادبیات و به ویژه شعر که از چند دهه پیش از وقوع انقلاب اسلامی، در خدمت مبارزه با رژیم پهلوی قرار گرفته‌بود، تحت تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی متحوّل شد. این تحوّل هم از نظر قالب، فرم، محتوا و...قابل بررسی است. توجّه دوباره به قالب‌هایی چون دوبیتی و رباعی، مضمون‌یابی‌های نو در بستر شعرهای عاشورایی، مهدوی، فاطمی و نیز کثرت رویش‌های جوان حاکی از تحوّل عمیق شعر فارسی در این مقطع تاریخی است که خود ضرورت پرداختن به تاریخ ادبیات انقلاب اسلامی، سبک شعر انقلاب اسلامی و نظریۀ شعر انقلاب اسلامی را فرا یاد می‌آورد. در جستار پیش رو، تلاش می‌شود با تحلیل و بررسی سخنان حضرت آیت الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، دربارۀ شعر، چهارچوب اصلی نظریۀ شعر انقلاب اسلامی توصیف شود. بر اساس این بررسی، روشن شد که بر اساس نظریۀ شعر انقلاب اسلامی، شعری ارزشمند است که معناگرا و مخاطب گرا باشد. معانی مورد نوجّه در این نظریه نیز معارف دینی و اخلاقی، مسائل روز دنیای اسلام، ارزش‌های انقلاب و از این قبیل است. مخاطب گرا بودن شعر در نظریۀ شعر انقلاب اسلامی نیز بدین معناست که اوّلا شعر باید در برابر جامعه متعهّد و موضع‌دار باشد و ثانیا در زبانی قابل فهم برای مخاطب آفریده شود.

چکیده احصا 29 مورد از 31 فراز بیانیه گام دوم که به صورت مستقیم و غیر مستقیم سیاست خارجی را مد نظر قرار داده است گواه توجه ویژه مقام معظم رهبری به سیاست خارجی در این بیانیه است، در پژوهش حاضر، چهار مساله یعنی 1- تعریف ماده و معنی به عنوان دو عنصر مکمل در طراحی سیاست خارجی 2- تاکید بر مقاومت و استقلال3- تاکید بر خودباوری و قدرت درون زا به جای اتکای خارجی 4- پیوند ملت، امام و امت در سیاست خارجی را به عنوان چهار پیش رانه بیانیه گام دوم در سیاست خارجی قلمداد کرده است. از آنجا که پیش رانهای مورد نظر و اساساً کلان گفتمان خارجی انقلاب اسلامی، قرائتی انتقادی نسبت به اصول مفروض مسلط در روابط بین الملل محسوب می گردد پژوهش حاضر «تحلیل گفتمان انتقادی» را به عنوان چارچوب تحلیلی برگزیده است و با روش تحلیل محتوا با رویکردی کتابخانه ای و اسنادی به بررسی موضوع پرداخته. دعو پژوهش حاضر آن است که برای عبور از مرحله انقلاب اسلامی، نظام اسلامی و دولت اسلامی به مرحله ساخت کشور اسلامی و نهایتا تمدن نوین اسلامی ، حداقل در حوزه سیاست خارجی توجه و اهتمام به پیش رانهای فوق ضرورت دارد. دعو پژوهش حاضر آن است که با به کار گیری چهار پیشرانه‌ی ذکر شده می توان از مرحله انقلاب اسلامی، نظام اسلامی و دولت اسلامی به مرحله ساخت کشور اسلامی و نهایتا تمدن نوین اسلامی رسید.

چکیده بیانیه یک چشم انداز است که به آینده نگاه می‌کند و تصویری ذهنی از آینده ایده‌آل جامعه و آرزوهایی را که جامعه دوست دارد به آنها دست یابد خلق می‌کند.باتوجه به اینکه انقلاب اسلامی تولدچهل سالگی خود را جشن گرفت.رهبرمعظم انقلاب بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را در حوزه توصیف انقلاب،ثمره‌ی انقلاب وماموریت آینده انقلاب راخطاب به جامعه بیان کردند.بنابراین بیانیه گام دوم، نقشه‌ی راه روشنی مبتنی بر امید واقع بینانه و خوش بینی مومنانه است که در پی انتقال هوشمندانه میراث عظیم انقلاب به نسل جدید در کنار وظیفه سازی برای مسئولان و مدیران و مسئولیت آفرینی برای جوانان عزیز، رشید و شایسته تلاش می‌کند تا این حرکت عظیم الهی را به تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای ظهور دولت کریمه و ولایت عظمای مهدوی (عج)، متصل کند.
سؤوال تحقیق: اجرای عملی بیانیه گام دوم انقلاب به چه الزامات وراهکارهای وابسطه است؟
فرضیه تحقیق:اجرای بیانیه گام دوم انقلاب نیازبه الزامات وراهکارهایی دارداما الزامات اجرایی بیانیه درچندحوزه معرفت شناسی،هستی شناسی،غایت شناسی وانسان شناسی می باشد وراهکارهای اجرایی بیانیه عبارتندازسلامت اعتقادی،مدیریت جهادی،نهادسازی بیانیه،اجرای عدالت ،جوان گرایی،اعتمادبه خود.
روش تحلیل:توصیفی تحلیلی وروش گرداوری کتابخانه ای می باشد.

چکیده سند چشم انداز 1404 با هدف دستیابی جمهوری اسلامی ایران به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه با هویت اسلامی و انقلابی، الهام‌ بخشی در جهان اسلام و تعامل سازنده و مؤثر در روابط بین­‌الملل در سال 1384 تدوین شد. اهداف این پژوهش در دو جهت آینده پژوهی و گرایش سنجی  قابل توضیح است. اهداف آینده پژوهی آن به بررسی الزامات و ضروریات تغییرات سبک زندگی ایرانیان در راستای تحقق بهتر اهداف توسعه­ای چشم انداز ایران 1404 از دیدگاه نخبگان می­پردازد و به روش دلفی انجام می­شود. و در بعد گرایش سنجی، الزامات تغییر سبک زندگی ایرانیان با شاخص­ها و پیش فرض­های طراحی شده توسط محقق، در قالب طیف لیکرت و پرسشنامه بسته 23 سوالی مورد سنجش دانشجویان نخبه مقطع ارشد و دکترا قرار گرفت. شش شاخص اصلی پژوهش که با دو روش فوق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند عبارتند از:1. «قانون مداری»  2. «وجدان کاری و پایبندی به اخلاق» 3. «دلبستگی ملی»  4. «عقلانیت و داشتن روحیه علمی» 5. «داشتن نگاه بین­المللی» 6. «توجه به ساختارهای آموزشی». با دقت در نتایج تحقیق در پیمایش دانشجویان چنین به نظر می­رسد که از نظر دانشجویان با اطمینان 95 درصد  تمام این شش شاخص نقش بسیار زیادی در تحقق اهداف چشم انداز 1404 دارند. نتایج مرتبط با بخش دلفی عمدتا توصیفی و تحلیلی می­باشند.

چکیده این مقاله سعی دارد به این سؤال اصلی پاسخ دهد که با توجه به نفوذ جمهوری اسلامی ایران در کشور عراق و اهمیت عراق جدید در محیط راهبردی جمهوری اسلامی ایران، منابع قدرت نرم‌افزاری ایران در این کشور شامل چه مؤلفه‌هایی می‌باشد؟ یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که مواردی از قبیل: مواضع ایران بعد از اشغال عراق، سقوط رژیم ضد ایرانی، روی کار آمدن شیعیان در عرصه سیاسی، احزاب فعال شیعی در کشور عراق، برگزاری راهپیمایی روز قدس، مُفاد قانون اساسی جدید عراق و کمک‌های بلاعوض و بشردوستانه ایران به عراق برای بازسازی ویرانی‌های پس از جنگ، از جمله منابع و ابزار‌های سیاسی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در کشور عراق جدید محسوب می‌گردد.

چکیده عدالت سیاسی به عنوان یکی از دغدغه­های جامعه­ی انسانی به لحاظ داشتن جایگاه و پیشینه­ای که در ادیان و مکاتب سیاسی داشته است در کنار مفاهیمی مانند آزادی، امنیت و دموکراسی همواره مورد توجه بوده است و در این مسیر اندیشمندان و متفکرین در تعریف از عدالت و راه رسیدن به آن به بیان نظریات خود پرداخته­اند. شهید مطهری نیز از جمله متفکرین عدالت­خواه در ردیف اندیشمندانی قرار دارد که بر اساس آموزه­های دینی و اسلامی نظریات خود را در مورد این مسئله بیان کرده است. از این رو هدف این پژوهش بررسی عدالت سیاسی در اندیشه­ی ایشان بوده است و به این پرسش پرداخته که جایگاه عدالت سیاسی در اندیشه­ی مرتضی مطهری و جان راولز چه می­باشد؟ یافته­های پژوهش با روش توصیفی تحلیلی حکایت از این دارد که عدالت سیاسی در نظر این دو متفکر در ذیل عدالت اجتماعی قرار دارد و اﺻﻮﻟﯽ ﻫﻤﭽﻮن آزادی، دﻣﻮﮐﺮاﺳﯽ و ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ، منبعث از ﺣﻘﻮق واﻗﻌﯽ اﻧﺴﺎن­ﻫﺎ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﯾﻪ­ﻫﺎی ﻋﺪاﻟﺖ و ﺗﻮازن اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در ﻧﻈﺮ گرفته شده است.
 

چکیده به جهت نیازهای متغیر جامعه اسلامی، نظریه منطقه و مساحتی خالی از حکم الزامی به عنوان منطقة الفراغ مشخص شده و امر قانون گذاری در آن به ولی فقیه سپرده شده است. طبق نظر امام خمینیv در یک نظام دینی اسلامی، هرگز نمی­‌توان زمام حکومت را به دست کسی داد که در فقه و فقاهت متخصص نباشد و یا به آن بی­اعتنا باشد
یکی از اختیارات ولی فقیه، صدور حکم حکومتی در منطقه فراغ است. این حکم می­‌تواند در جهت اجرای احکام شرع یا در مقام اداره کشور باشد. حکم حکومتی می­‌تواند جنبه وضع قانون داشته باشد. مشروعیت حکم حکومتی، با نظریه منطقه الفراغ بی­ارتباط نیست به تعبیری دیگر، حکم حکومتی به اختیارات حاکم اسلامی در منطقه الفراغ ناظر است. هرچند حاکم اسلامی می­‌تواند در حوزه احکام ثابت نیز در زمینه اجرا یا تزاحم، به صدور حکم اقدام کند.

چکیده پس از انقلاب اسلامی، گفتمان مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی، ذیل کلان گفتمان اسلام سیاسی-فقاهتی به دال مرکزی اسلام ناب محمدی و با قرائت امام خمینی (ره) شکل گرفت و به عنوان رویکرد اتخاذی نظام اسلامی در فضای نظام بین‌الملل و همچنین پاسخی کارا و عکس‌العملی واقع‌بینانه در برابر نظام سلطه و استکبار در راستای تامین منافع کشور قد علم نمود. این گفتمان که مبتنی بر اندیشه امامین انقلاب و ساخت بومی کشور تعریف گشته، نشان‌دهنده مسیر ریل‌گذاری صحیح و متناسب با آرمان‌ها و اهداف انقلاب اسلامی برای دستگاه‌های تصمیم‌ساز در حوزه سیاست خارجی و کارگزان نظام است. نخستین گام برای استقرار درست و کامل گفتمان مقاومت، شناخت دقیق معنا و مفهوم مقاومت و واکاوی مولفه‌های بنیان‌شناسانه آن است.
سوال اصلی پژوهش حاضر، در ارتباط با چیستی مولفه های مفهومی مقاومت اسلامی در اندیشه امام خامنه‌ای حفظه‌الله تعالی است. برای وصول به پاسخ، با استفاده از روش «تحلیل محتوای کیفی متن‌محور» بیانات معظم‌له پیرامون مفهوم «مقاومت» متناسب با اقتضائات روش‌شناسانه، مورد بررسی قرار گرفت. در همین راستا 9262 فیش از بیانات ایشان استخراج گردید و پس از پالایش، 225 فیش مورد تدقیق و بررسی قرار گرفت و براین اساس مؤلفه‌های مفهوم‌شناسی مقاومت در قالب پنج مقوله (مبانی، خاستگاه، ویژگی‌ها، ابعاد و انواع) تشریح گردید.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مقاومت، مجموعه‌ عملکردی برنامه‌ریزی‌شده، کارآمد و هوشمند در تمامی عرصه‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، در سطوح فردی، اجتماعی و نهادی، به جهت مقاوم‌سازی ساخت وجودی افراد و مستحکم‌سازی بافت جامعه و حکومت، برای مقابله با دشمن درونی افراد اعم از شیطان و وساوس نفسانی از یک سو و مواجهه با دشمن بیرونی و در راس آن جبهه استکبار جهانی و طواغیت عالم از سوی دیگر است که منجر به نیل به سعادت و کمال دنیوی و اخروی خواهد شد.

چکیده انقلاب اسلامی ایران نقطه آغازی بر بیداری اسلامی در میان مسلمانان در جهان به ویژه منطقه خاورمیانه گردید که انقلاب‌های کنونی در جهان عرب از نمودهای آن است. نتایج  ناشی از این انقلاب‌ها تاکنون تغییراتی مهم در هندسه قدرت در منطقه به نفع یک خاورمیانه اسلامی پدید آورده و از پتانسیل لازم برای تداوم این تغییرات برخوردار است. در این پژوهش به دنبال بازشناسی انقلاب اسلامی و نتایج کنونی و احتمالی آینده آن بر جغرافیای سیاسی منطقه هستیم.

چکیده نوشتار حاضر با طرح این سوال اصلی که سیاست گذاری فضای مجازی در ایران را چگونه می­‌توان در مسیر تحقق بیشتر اهداف مورد نظر در اسناد بالادستی کشور، اصلاح کرد؟ در صدد واکاوی سیاست گذاری فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران بر آمده است. بررسی حاکی از آن است، سیاست گذاری­‌های کلان صورت گرفته در این خصوص، هم ماهیت سلبی داشته و هم ایجابی. در این میان، سیاست گذاری­های سلبی با سازوکارهایی چون، برنامه‌­ریزی بازدارنده در حوزه قانون گذاری، پالایش فضای ‌مجازی (مشتمل بر مسدودسازی و فیلترینگ) و سیاست گذاری­‌های ایجابی با سازوکارهایی از قبیل، تولید و مدیریت محتوا، افزایش سواد رسانه‌­ای و امن ‌سازی فضای مجازی مبتنی بر بومی ‌سازی در کشور اجرایی شده­‌اند. امّا با این وجود، محقق نشدن مطلوب «شبکه ملی اطلاعات» به عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، عدم توفیق در تولید محتوای مناسب داخلی و افزایش سواد رسانه­‌ای در کشور که همگی از سازوکارهای اعمال سیاست گذاری‌­های ایجابی در کشور می­‌باشند، در کنار عدم جامعیت و نقصان قوانین طرح‌­ریزی شده در حوزه فضای مجازی و شکست پروژه فیلترینگ به سبب ناکارآمدی ابزارهای مسدودسازی و فیلترینگ، حکایت از ناکارآمدی سیاست گذاری‌­ها و عدم وجود برنامه­‌ای راهبردی، اصولی و فنی در مدیریت و کنترل درازمدت فضای مجازی در کشور دارد و ضرورت اصلاح سیاست گذاری فضای مجازی در ایران در مسیر تحقق بیشتر اهداف مورد نظر در اسناد بالادستی کشور را به تصویر می‌­کشد که این امر نیازمند تغییر موازنه موجود از نگاه سلبی و بالا به پایین به نگاه ایجابی و پایین به بالاست.

چکیده از آنجا که قدرت وامکانات فراوانی دراختیار کارگزاران است، واز طرفی اجازه دخالت در امور گسترده­ای را نیز دارند، همین قدرت واختیار ممکن است  بستر سوء استفاده را برای ایشان مهیا سازد. لذا ضرورت کنترل آنان اهمیت دارد، از سویی با مطرح شدن الگوی انقلاب اسلامی، این موضوع نیز اهمیت بیشتری یافته است. در این خصوص پرسش اصلی این است که،باتوجه به اصول امر به معروف ونهی ازمنکر، نظارت بر عملکرد کارگزاران توسط شهروندان در فقه چه جایگاهی دارد؟در آیات قرآن بر اهمیت امر به معروف و نهی از منکر تاکید شده است، و  شیوه حکومت  پیامبر و امام علی موید این موضوع است مقاله حاضر می­کوشد تا نظارت همگانی برعملکردکارگزاران بواسطه یکی از اهرم­های اسلام (امر به معروف ونهی از منکر) برای مهار قدرت را تحلیل و تببین نماید. بنابراین برای دستیابی به پژوهش کاربردی از روش استنادی تحلیلی استفاده شده است.

چکیده یکی از دل‌مشغولی‌های عمده کارگزاران هر حکومتی پیشرفت و بهبود حکمرانی در حوزه اجتماع و سیاست است، در طول چند قرن گذشته مکاتب گوناگون سعی کرده‌اند با توجه به مبانی اندیشه‌ای و شرایط سیاسی و اجتماعی خود به آن پاسخ داده و راهبردهایی برای رسیدن به آن تعیین نمایند. ایران در طول دو سده گذشته که در مسیر پیشرفت قرارگرفته و دارای تجربیاتی موفق و ناموفق در این عرصه بوده است. بعد از انقلاب اسلامی ایران سعی شد که برنامه‌های پیشرفت برخلاف گذشته غیر تجویزی و برآمده از نیازها، آرمان‌های انقلاب اسلامی و منافع ملی تدوین گردد. این پژوهش بر اساس نظریه داده بنیاد سعی دارد به این سؤال پاسخ دهد که نظریه پیشرفت سیاسی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای چگونه قابل تبیین است؟
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نظریه پیشرفت سیاسی بر اساس مبانی معرفت شناختانه و زمینه‌های سیاسی و اجتماعی در طول تحقق یک فرایند بلندمدت مبتنی بر گفتمان سازی، مدیریت مکتب، فرهنگ و هویت و عقلانیت است که منتج به‌نظام سیاسی کارآمد و ایجاد یک جامعه متحول می‌شود، نظام سیاسی کارآمد مبتنی بر عدالت محوری، شایسته‌سالاری، پاسخگویی و نظارت و جامعه تحول‌خواه مبتنی بر آزادی و برابری سیاسی و اجتماعی، اعتقادی، و جود احزاب، و سازمان‌های غیردولتی، معنویت و اخلاق محوری است؛ موانع تحقق پیشرفت سیاسی به دودسته ساختاری و رفتاری تقسیم می‌شود، هدف پیشرفت سیاسی دست‌یابی به تمدن نوین اسلامی است.

چکیده کارآمدی انقلاب اسلامی در تحقق و تشکیل نظام اسلامی از مهمترین دغدغه های دلسوزان و صاحبان اندیشه ومتفکرین اسلامی می باشد. اما این کارآمدی لازم است که یک معیار و یک شاخص داشته باشد، حکومت امام علی (ع) بعنوان یک الگوی موفق در حکومت داری که شیفتگان زیادی دارد، می‌تواند شاخص‌های کارآمدی نظام اسلامی در لایه‌های مختلف اعم از بنیادی و کاربردی را بیان نماید. محصول این نمونه و الگو ، رابطه بسیار دوستانه، انسانی و شرافت‌مندانه حاکم با مردم می‌باشد. اینکه چگونه رابطه حاکم و مردم مبتنی بر محبت و شرافت شکل می‌یابد، ریشه در سه اصل اخلاق، عدالت و امنیت دارد. مؤید وجود سه اصل مذکور؛ حکمتها، نامه ها وکلمات قصاری است که مولای متقیان علی (ع) درنهج البلاغه به آنها اشاره نموده است. بازخوانی اصول سه‌گانه مذکور ، ضمن بیان ریشه‌های شرعی در حجت آنها، بیانگر بنیان‌های الگوی حکومتی مطلوب در تمدن اسلامی نیز می-باشد. از این رو؛ ضرورت دارد که جایگاه سه اصل مذکور در سیره حکومتی امام علی (ع) بازخوانی گردد. پژوهش حاضر اطلاعات را به صورت کیفی، کتابخانه‌ای و به صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می‌نماید.

چکیده ناآرامی های دی ماه ۱۳۹۶ پیامد های جبران ناپذیری بر امنیت کشور داشت .وقوع پدیده های مشابه در آینده می تواند پیامد های مخرب تری بر امنیت کشور داشته باشد از این رو تلاش برای شناسایی مولفه های به وجود آورنده ی این پدیده ها و ارائه راه کار هایی برای جلوگیری از وقوع آن ها و بررسی نوجوانان و جوانان در این ناآرامی ها هدف اصلی این مقاله میباشد.روش تحقیق براساس روش توصیفی _تحلیلی می باشد . بر اساس یافته های پژوهش رابطه معناداری بین ابعاد مختلف عامل بیکاری ، فساد اقتصادی ،گرانی ،گسست نسل ها ،سبک زندگی و رفتار های جمعی جوانان در این ناآرامی ها وجود دارد .اما سوال اصلی که این مقاله در صدد پاسخ به آن است ،این است که نوجوانان و جوانان چه تاثیری بر این ناآرامی ها داشته اند ؟ این مقاله در پی پاسخ گویی به این سوال خواهد بود. در این راستا برای تبیین مسئله از نظریه های 《آلن تورن》 ،مانوئل کاستلز 》و نظریه ی 《محرومیت نسبی》《رابرت تدگار》استفاده شده است . در پاسخ به این پرسش این فرضیه مطرح می شود ؛(عامل بیکاری بیشترین نقش را در اعتراضات در ۱۳۹۶ داشته است .سپس عامل فساد و در انتها نیز عامل گرانی نقش داشته است .همچنین حوادث دی ۹۶ نشان دهنده آن بود که جامعه ی ما دچار یک شکاف نسلی ، گسست نسل ها و سبک زندگی شده است .)

چکیده مهم‌ترین تأثیر انقلاب اسلامی بر مردم انقلابی و مبارز جهان، اسلام گرایی و محوری کردن آن در مبارزه بود. با توجه به نگرش آمریکا از قدرت‌سازی ایران در منطقه خاورمیانه، نقش‌یابی ایران در این منطقه به‌عنوان اصلی‌ترین انگاره تهدید در روابط ایران و آمریکا محسوب می‌شود. ایالات متحده درصدد کاهش قدرت ایران، جبهه مقاومت و نیرو‌های سیاسی بود و این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران هرگونه قدرت‌سازی را برای تحقق اهدافی از جمله امنیت، موازنه و ثبات منطقه‌ای می‌خواهد. استکبار آمریکا همواره کوشید تا چهره منفی از صدور انقلاب نشان بدهد و این راهبرد با واقعیت ماهیت صدور انقلاب اسلامی در خارج از قلمرو جغرافیایی ایران مطابقت نداشت. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی روسای جمهور آمریکا برای مهار انقلاب، از راهبردهای مختلفی بهره بردند. آنها بعد از انقلاب اسلامی همواره از تمام امکانات اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی خود در راستای تضعیف این انقلاب و ارزش‌های آن استفاده نموده و تنها زوال روز افزون دولت آمریکا در جهان و تثبیت جایگاه انقلاب اسلامی در عرصه بین‌المللی را شاهد بودند. در واقع با پیروزی انقلاب اسلامی، دوران حقارت بار خودباختگی فرهنگی پایان یافت و ملت ایران به این شور و آگاهی رسیدند که با تکیه بر فرهنگ خودی و اسلامی می‌توانند به وابستگی‌ها پایان دهند. در پژوهش حاضر، نگارنده به بررسی پیامدهای تقابل ایران و آمریکا در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی وسیاسی و همچنین ناکارآمدی و افول قدرت آمریکا پرداخته است. 

چکیده جریان شناسی نواندیشی دینی و به‌ویژه فقه سیاسی شیعه در ایران یکی از مهم­‌ترین موضوعات در قلمرو اندیشه سیاسی اسلام و همچنین تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر است. با شروع عصر جدید در تاریخ اروپا تدریجاً امواجی از نوگرایی و آزاد اندیشی در ایران وزیدن گرفت که از آن جمله ورود مفاهیم جدید سیاسی و تأثیرات آن بر عالمان دینی بود در چنین اوضاع و احوالی طیفی از علماء بویژه فقیهان شیعه در ایران به حسب عقلانیت نهفته در اندیشه­‌های نوظهور و وارداتی غربی واکنش­‌هایی مثبت و رویکردی همدلانه از خود بروز دادند که می‌­توان با عنوان سرآغاز نواندیشی دینی از آن یاد نمود. نقطه اوج این فرایند جنبش مشروطه خواهی و دفاع برخی مراجع و علماء شیعی همچون آخوند خراسانی، عبدالله مازندرانی، میرزای نائینی و شیخ اسماعیل محلاتی از آن می­‌باشد. تلاش این افراد در راستای سازگاری بخشیدن میان اندیشه­‌های جدید غربی با فقه اسلامی، منجر به ارائه طرحی از حکومت مشروطیت گردید که تا حد بی‌­سابقه‌­ای با اصول و مبانی شرعی منطبق بود. بررسی حاضر با مرور اجمالی بر فرایند نواندیشی در عصر مشروطه خواهی و تأکید بر جایگاه شیخ اسماعیل محلاتی درصدد برآمده تا چشم­اندازی مناسب و هر چند محدود در این خصوص ارائه نماید.

چکیده      وقوع انقلاب اسلامی ایران تاثیر شگرفی بر جنبش های اسلامی بویژه جنبش های شیعی داشته است. یکی از مهمترین آنها  ،گروههای شیعی یمن است. که بیش از هزارسال ، قدرت وحکومت را در این کشور در دست داشتند در سال ۱۹۶۲با کودتایی که باحمایت وتحریک کشور مصر انجام گرفت ، قدرت را از دست دادند. پرسش مقاله: انقلاب اسلامی ایران در همگرایی جنبشهای اسلامی منطقه ی خاور میانه بویژه گروههای شیعی یمن چه نقشی داشته است؟ با استفاده از نظریه پخش به مثابه چارچوب نظری به دنبال اثبات این فرضیه است.« انقلاب اسلامی ایران باعث انسجام ، وحدت بیشتر و احیای گروه های شیعی یمن شده است».یافته ها بیانگر آن است که گروههای شیعی یمن پیش از وقوع انقلاب اسلامی ، کمترین دخالت و مشارکت را در امور حکومتی یمن داشته اند و به نوعی دچار انزوای سیاسی شده بود اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و پیامدهای پخش وسیع آن درمنطقه ، منجر به خروج تدریجی شیعیان یمن بویژه گروه های شیعی شمال یمن از انزوای چند ساله گردید. جنبشها و خیزشهایی که منجر به جنگ هایی شد که از سال ۲۰۰۴ تا سال۲۰۱۰ ادامه داشت ودرنهایت گروههای شیعی توانستند از سال ۲۰۱۱مجددا به احیا و تجدید قدرت خود بپردازند.

چکیده در عصر حاضر سخن گفتن از مسائل زنان و چگونگی توانمندسازی ایشان و تأمین عدالت جنسیتی، گفتمانی رایج و غالب در سطح جوامع متمدن بوده و از آنجا که نیمی از هر جامعه را زنان تشکیل می‌دهند، پرداختن به موضوعات مرتبط با زنان، از اهمیت شایانی برخوردار است. نوشتار حاضر نظر به اهمیت بحث، خاصّه از این جهت که تمدن غرب با برکشیدن شاخصه‌هایی که اعتبار آنها محل تردید جدی است، به صورت روزافزون سیطره خود را بر فرهنگ کشورها گسترش می‌دهد، در پژوهشی مسئله‌محور و با کاربست شیوه توصیفی-تحلیلی، بایسته‌ها و لوازم توانمندسازی زنان را در آرای رهبری انقلاب به مثابه مسئول مدیریت کلان جامعه اسلامی مورد مداقه قرار داده است. رهاورد پژوهش حکایت از آن دارد که سه عنصر کلیدی در باب توانمندسازی زنان در آرای معظم‌له قابل شناسایی و استحصال است: 1- اجتناب از فرهنگ تبلیغی غرب در زمینه مسائل زنان. 2- توجه به میراث سترگ دینی و برگرفتن سبک زندگی مؤمنانه با توجه به آموزه‌های قرآن و سنت. 3- ضرورت رعایت اولویت‌ها در باب مسائل زنان و اهمیت شایان خانواده به عنوان محوری‌ترین کانون نقش‌آفرینی زن مسلمان. رهاورد پژوهش حکایت از آن دارد که سه عنصر کلیدی در باب توانمندسازی زنان در آرای معظم‌له قابل شناسایی و استحصال است: 1- اجتناب از فرهنگ تبلیغی غرب در زمینه مسائل زنان. 2- توجه به میراث سترگ دینی و برگرفتن سبک زندگی مؤمنانه با توجه به آموزه‌های قرآن و سنت. 3- ضرورت رعایت اولویت‌ها در باب مسائل زنان و اهمیت شایان خانواده به عنوان محوری‌ترین کانون نقش‌آفرینی زن مسلمان

چکیده بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی به‌عنوان یک سند بالادستی ، راهبرد کلان ایران پس از گذشت چهل سال از انقلاب اسلامی است. محتوای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، بررسی وضعیت موجود و ترسیم آینده مطلوب از منظر رهبر انقلاب است که این مهم می‌تواند راهگشای بسیاری از سؤالات پژوهشگران باشد. مسئله موردنظر پژوهش این است که با انقلاب اسلامی ایران، ساختار حکومت جمهوری اسلامی ایران بر اساس مردم‌سالاری دینی شکل گرفت. طبیعتاً اهداف یک ساختار بدون شهروندان فضیلتمدار هرگز محقق نخواهد شد. با توجه به رویکرد آسیب‌شناسانه و آینده‌نگرانه بیانیه گام دوم، نقطه ابهام اینجاست که ابعاد و فضیلت‌های شهروندی مطلوب در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی چیست؟ در این مقاله با روش تحلیل مضمون و استفاده از نرم‌افزار MAXQDA، ابعاد و فضایل به عنوان مضامین فراگیر، مشخص و ذیل آن‌ها هفت مقوله سازمان دهنده احصاء شده است که مضامین پایه در این دسته‌بندی قرار گرفته‌اند. از مهمترین یافته‌های مقاله این است که اولاً ابعاد شهروندی نسبت به چند دهه گذشته از انقلاب اسلامی، تغییر و ارتقاء یافته است و همچنین شهروند در بیانیه گام دوم، یک مؤلفه راهبردی است که می‌تواند جمهوری اسلامی را وارد الگوهای ساختاری نوین نماید

چکیده یکی از مهم‌ترین موضوع‌ها در شرایط کنونی برای کشور در حوزه اقتصادی که رهبر معظم انقلاب اسلامی امام خامنه‌ای(مدظله) در مناسبت‌های گوناگون بر آن تاکید داشته‌اند، رعایت انضباط مالی و اقتصادی و صرفه جویی در منابع است. زیرا، درست مصرف کردن و صرفه‌جویی موجب می‌شود تا منابع اعم از طبیعی، مالی و انسانی در راستای تولید محصولات و خدمات به خوبی مورد استفاده قرار گرفته و جرایم در حوزه اقتصادی شیوع پیدا نکند. هدف کلی پژوهش حاضر شناسایی پیشران‌های موفقیت انضباط مالی و اقتصادی از دیدگاه امام خامنه‌ای(مدظله) است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها از نوع توصیفی-تحلیلی است. برای شناسایی عوامل موفقیت در انضباط مالی و اقتصادی، فرمایشات امام خامنه‌ای(مدظله) از سال 1368 تا 1401 بررسی شد. در این پژوهش، 14 شاخص اساسی موفقیت انضباط مالی و اقتصادی شناسایی و در 3 مقوله اجتماعی، رفتاری و مدیریتی طبقه‌بندی شدند. نتیجه حاصله دلالت بر آن دارد که مقوله اجتماعی با شاخص‌های صرفه‌جویی، عدم افراط و تفریط، قانون‌مداری و رعایت مقررات و انضباط اجتماعی؛ و مقوله رفتاری با شاخص‌های تقوا در امور، دوری از تجمل‌گرایی و مال‌اندوزی و احتراز از فساد و مقوله مدیریتی با شاخص‌های اهتمام به اقتصاد مقاومتی، برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی مصارف، صرف منابع مالی در تولید به جای مصرف، گرفتن تصمیم‌های قاطع و اجرا در عمل، اهتمام در ارتقای بهره‌وری و اتکا بر نیروی انسانی مومن و انقلابی به عنوان عوامل مؤثر بر موفقیت انضباط مالی و اقتصادی محسوب می‌شوند.

چکیده شمول قاعده حفظ نظام بر حفظ کیان اسلام از مسلمات فقه امامیه است. در این میان، امام نه تنها حفظ نظام سیاسی حکومت اسلامی را داخل در قلمرو حفظ کیان اسلام برشمرده‌اند، بلکه در حمایت از استقلال اقتصادی به قاعده حفظ نظام نیز تمسک جسته‌اند. هدف از این تحقیق، در گام اول تبیین چرایی توسعه قاعده حفظ نظام از حفظ کیان اسلام به حفظ نظام سیاسی حکومت اسلامی و در گام دوم، تعیین مبانی توجیهی کاربست قاعده حفظ نظام سیاسی در حمایت از استقلال اقتصادی از منظرامام (ره) می‌باشد. نتایج این تحقیق بر این پایه استوار است که امام افزون بر ارائه براهین عقلی – کلامی در لوای مبانی مصلحت، وجوب مقدمه واجب، تقدیم اهم بر مهم، بر دخول مفهوم حفظ نظام سیاسی حکومت اسلامی در دایره مفهومی حفظ کیان اسلام مبادرت کرده اند. از دیگر سوی می‌توان قواعد فقهی نفی سبیل، حرمت تقویت کفار و لاضرر را بعنوان مبانی توجیهی کاربست قاعده حفظ نظام سیاسی در حمایت از استقلال اقتصادی از منظر امام به شمار آورد این تحقیق از لحاظ هدف بنیادی –کاربردی، از حیث روش، توصیفی –تحلیلی و منابع آن کتابخانه‌ای است.

چکیده آینده‌پژوهی به لحاظ هستی‌شناسی پست‌مدرن بوده و عدم قطعیت اصل حاکم بر آن است. هدف آینده‌پژوهی نه «پیش‌بینی» بلکه «درنظرگرفتن» است. آینده‌پژوهی مطالعة آینده‌هاست و سه آینده «ممکن»، «محتمل» و مطلوب(مرحج) را به صورت همزمان در نظر می‌گیرد. با تقسیم مطالعات انقلاب به سه قلمرو فلسفة انقلاب، تئوری‌های انقلاب و نتایج انقلاب، پژوهش حاضر، در قلمرو مطالعات نتایج انقلاب‌ها جای می‌گیرد و می‌کوشد با استفاده از تکنیک‌هایی که مطالعات آینده‌پژوهی در اختیار می‌گذارد، آیندة انقلاب اسلامی ایران را مورد مطالعه قرار دهد. تکنیک مورد استفاده در این پژوهش سناریونویسی است. در این راستا با در نظر گرفتن روند برنامه‌های اجرایی نیروهای اجتماعی مختلف فعال در نظام سیاسی جمهوری اسلامی، در قالب سه سناریوی «استحاله انقلاب اسلامی»، «براندازی انقلاب اسلامی» و «ترقی و پیشرفت انقلاب اسلامی»، آینده‌های ممکن، محتمل و مرحجّ  پیش‌روی این انقلاب را بررسی می‌کند. از این سناریوهای سه‌گانه، دو سناریوی نخست، جزء آینده‌های نامطلوب و منفی قلمداد شده و سناریوی سوم نیز آیندة مطلوب و مثبت به شمار می‌رود.

چکیده درباره رویکرد دولت پهلوی در حوزه توسعه قضاوت‌های متفاوت و متناقضی مطرح شده است. برخی عملکرد پهلوی را در این زمینه موفق و برخی دیگر ناموفق می‌دانند. این مقاله در همین راستا بر اساس مدل مفهومی دولت‌های سه گانه ایوانز(دولت توسعه‌گرا، دولت یغماگر و دولت میانی) به تحلیل عملکرد دولت پهلوی در این رابطه خواهد پرداخت. در این چارچوب، پرسشی که این پژوهش به دنبال پاسخ آن خواهد بود از این قرار است: چگونه می‌توان عملکرد دولت پهلوی دوم را به‌مثابه یکی از سه سنخ دولت مورد نظر اوانز تبیین کرد؟ فرضیه‌ای که در پاسخ به این پرسش به بحث خواهیم گذاشت، بر روابط دولت و جامعه در ایران این دوره تأکید دارد. به عبارتی، رفتار گزینش‌شدۀ دولت پهلوی با گروه‌های اجتماعی به‌خوبی بیان‌گر ماهیت ضدتوسعه‌گرای این دولت است. در واقع، این پژوهش معتقد است حکومت پهلوی با تأکید بر یک فرقه (بهائیت)، از ارتباط‌گیری با کلیت جامعه ایران فاصله می‌گرفته است. بر این اساس، چارچوب مفهومی‌ای که پژوهش حاضر بر آن استوار است مفهوم دولت یاغی(دولت یغماگر) است. در چارچوب این مفهوم، و با تأکید بر روابط حکومت پهلوی و فرقه بهائیت، یافته‌های این پژوهش با تأکید بر چهار مؤلفه: دولت یغماگر پهلوی به‌مثابه دولت مرعوب‌کننده و فاقد خدمات، مشارکت‌زدایی و سازمان‌زدایی از جامعه مدنی، مهار دستگاه دولت توسط یک گروه کوچک با پیوندهای شخصی و سرکوبگری و وابستگی به متحدان خارجی، تلاش می‌کند تا فرضیۀ پژوهش را تبیین نماید. روش پژوهش در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری داده‌ها، کتابخانه‌ای است.