نویسنده = کتابی، امیر علی
تعداد مقالات: 6
شناسایی الگوهای مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان بعد از انقلاب اسلامی ایران

شناسایی الگوهای مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان بعد از انقلاب اسلامی ایران

دوره 14، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 227-249

امیر علی کتابی، ایوب منتی، طاها عشایری

چکیده توسعه سیاسی؛ امروزه امری فراجنسیتی شده و زنان نیز به‌اندازه مردان در مسائل سیاسی نقش‌آفرینی داشته و مشارکت می‌کنند. معیارهای توسعه سیاسی، تحقق دموکراسی و مردم‌سالاری سیاسی، برابری فرصت، عدالت سیاسی، فقدان موانع و تبعیض برای مشارکت سیاسی زنان است. هدف اصلی پژوهش فهم و شناسایی الگوهای مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان بعد از انقلاب اسلامی ایران است. روش پژوهش از نوع استقرایی فراترکیب کیفی در بازه زمانی 1381 الی 1403 است که به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی (تعمدی) از 123 اسناد علمی (استخراج‌شده از پایگاه علمی نورمگز، مگ ایران و ایران داک)، بعد از غربالگری و گزینش، 69 سند علمی به‌عنوان حجم نمونه انتخاب و وارد فاز تجزیه‌وتحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که الگوهای مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان در شش شاخص کلان اجتماعی (سرمایه اجتماعی؛ تعهد اجتماعی-مدنی؛ توسعه اجتماعی؛ شایسته‌سالاری اجتماعی؛ جامعه‌پذیری اجتماعی)؛ اقتصادی (سرمایه اقتصادی، منزلت شغلی، تحرک طبقاتی - مالی؛ امنیت مالی-شغلی)؛ فرهنگی (سواد رسانه‌ای؛ سرمایه زبانی؛ هویت دینی-اسلامی؛ مصرف رسانه‌ای؛ هنجارهای فرهنگی؛ سرمایه فرهنگی)؛ روانی (انگیزه پیشرفت؛ پنداشت مثبت، منزلت اجتماعی؛ استقلال شخصیتی)؛ سیاسی (تعلق و هویت سیاسی؛ سرمایه سیاسی؛ فرهنگ سیاسی؛ سواد سیاسی؛ احساس اثربخشی سیاسی، انگیزه سیاسی، جامعه‌پذیری سیاسی؛ توسعه سیاسی؛ حکمرانی سیاسی مطلوب) و جمعیتی (سطح تحصیلات، وضع اشتغال، محل زندگی، پایگاه اقتصادی-اجتماعی) شناسایی و احصاء شده‌اند.

واکاوی مؤلفه‌های عدالت اجتماعی با تمرکز بر برابری فرصت‌ها و شایسته‌سالاری در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸–۱۴۰۰)

واکاوی مؤلفه‌های عدالت اجتماعی با تمرکز بر برابری فرصت‌ها و شایسته‌سالاری در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸–۱۴۰۰)

دوره 11، شماره 4، زمستان 1401، صفحه 117-142

امیرعلی کتابی

چکیده عدالت اجتماعی از بنیادی‌ترین آرمان‌های هنجاری و ارکان مشروعیت‌بخش در منظومه حکمرانی جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود. با وجود تصریح مکرر بر این مفهوم در نصوص رسمی، مسئله بنیادین پژوهش‌های خط‌مشی‌گذاری، ابهام در مؤلفه‌بندی دقیق عملیاتی و نحوه کاربست نهادی آن در نظام تصمیم‌گیری است. در میان ابعاد گوناگون عدالت، دو مؤلفه «برابری منصفانه فرصت‌ها» و «شایسته‌سالاری» به‌مثابه پیوندگاه اساسی عدالت توزیعی و کارآمدی ساختاری عمل می‌کنند؛ نخستین مؤلفه زمینه‌ساز رفع انسدادهای ساختاری در دسترسی همگانی به مواهب اجتماعی و آموزشی است و دومین مؤلفه، ترتیبات عادلانه تخصیص مناصب و مسئولیت‌های عمومی را تضمین می‌نماید. پژوهش حاضر با هدف تحلیل چگونگی بازنمایی و مفصل‌بندی این دو رکن، کلیت اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران را در بازه زمانی ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۰ با استفاده از روش «تحلیل محتوای کیفی» و بهره‌گیری از تمثال‌های معنایی مورد واکاوی قرار داده است. جامعه اسنادی پژوهش شامل قانون اساسی، سند چشم‌انداز افق ۱۴۰۴، سیاست‌های کلی نظام و احکام مرتبط در قوانین برنامه‌های توسعه اول تا ششم است. یافته‌های پژوهش آشکار می‌سازد که اسناد بالادستی، عدالت اجتماعی را از سطح بازتوزیع صرفِ مادی به یک «هندسه نهادی چندلایه» ارتقا داده‌اند. در این منظومه، تحقق عدالت در گرو هم‌پوشانی هم‌زمان رفع تبعیض‌های ناروا در نقطه آغاز رقابت‌های اجتماعی و استقرار ضوابط تخصصی و اخلاقیِ آزمون‌پذیر در فرایند گردش نخبگان و انتصابات حاکمیتی تعریف شده است.

بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و راهکارها و راهبردهای عملیاتی شدن آن

بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و راهکارها و راهبردهای عملیاتی شدن آن

دوره 9، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 7-27

مصطفی ملکوتیان، امیرعلی کتابی

چکیده بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی هم شامل توصیفی عالی از گذشته است و هم وظایف آینده نیروهای انقلاب را بازگو می کند.در این نوشته ، پس از اشاره به فرازهای مختلف و عمده بیانیه ، وارد بحث معرفی و پیشنهاد تعدادی راهکار و راهبرد در زمینه های چهارگانه فرهنگی اجتماعی،اقتصادی،سیاسی و علمی فناوری گردیده ایم . بر این اعتقادیم که هم برای حل برخی مشکلات موجود و هم دستیابی به اهداف عالی نظام اجرای این راهکارها و راهبردها مفید و دارای ثمر خواهد بود. بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی هم شامل توصیفی عالی از گذشته است و هم وظایف آینده نیروهای انقلاب را بازگو می کند.در این نوشته ، پس از اشاره به فرازهای مختلف و عمده بیانیه ، وارد بحث معرفی و پیشنهاد تعدادی راهکار و راهبرد در زمینه های چهارگانه فرهنگی اجتماعی،اقتصادی،سیاسی و علمی فناوری گردیده ایم . بر این اعتقادیم که هم برای حل برخی مشکلات موجود و هم دستیابی به اهداف عالی نظام اجرای این راهکارها و راهبردها مفید و دارای ثمر خواهد بود. بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی هم شامل توصیفی عالی از گذشته است و هم وظایف آینده نیروهای انقلاب را بازگو می کند.در این نوشته ، پس از اشاره به فرازهای مختلف و عمده بیانیه ، وارد بحث معرفی و پیشنهاد تعدادی راهکار و راهبرد در زمینه های چهارگانه فرهنگی اجتماعی،اقتصادی،سیاسی و علمی فناوری گردیده ایم . بر این اعتقادیم که هم برای حل برخی مشکلات موجود و هم دستیابی به اهداف عالی نظام اجرای این راهکارها و راهبردها مفید و دارای ثمر خواهد بود.

واکاوی پیامدهای گذار به سیاست خارجی مستقل پس از انقلاب اسلامی (ارائه چارچوبی تحلیلی بر اساس متن قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)

واکاوی پیامدهای گذار به سیاست خارجی مستقل پس از انقلاب اسلامی (ارائه چارچوبی تحلیلی بر اساس متن قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)

دوره 8، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 125-149

https://doi.org/dor:20.1001.1.23222573.1398.8.31.6.2

جواد حق گو، امیرعلی کتابی

چکیده گذار از سیاست خارجی وابسته به سیاست خارجی مستقل را باید از اصلی­ترین نتایج انقلاب اسلامی ایران به­شمار آورد. امری که صراحتاً در متن قانون اساسی ج.ا.ایران بدان تصریح شده است. تاکید رهبران انقلاب اسلامی بر استمرار تام و تمام این سیاست آثار و پیامدهای متعددی داشته است. فارغ از آثار مثبت اتخاذ این سیاست نباید از هزینه­های پرداخت­شده برای دنبال نمودن این رفتار غفلت شود. جنگ تحمیلی هشت ساله و تحریم­های همه­جانبه علیه ملت ایران تنها دو مورد از هزینه­های استقلال­طلبی جمهوری اسلامی ایران در طی این چند دهه بوده است.در این پژوهش با بهره­‌مندی از روش توصیفی - تحلیلی ضمن جمع­‌آوری اطلاعات به شیوه‌ کتابخانه­‌ای تلاش شده تا پس از تبیین چارچوب سیاست خارجی مستقل بر اساس متن قانون اساسی ج.ا.ایران به بررسی ادعای خود مبنی بر سیاست خارجی مستقل ایران در دوران امیرکبیر پرداخته شود. بدین منظور با پیروی از این دیدگاه که سیاست خارجی کشورها دنباله سیاست داخلی آن­ها است، تلاش شده تا مسئله استقلال به عنوان یک مفهوم غالباً مربوط به سیاست خارجی هم در متن قانون اساسی و هم در سیاست­های اصلاح طلبانه امیرکبیر در سه بعد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مورد بررسی قرار گیرد.

چگونگی تحقق گفتمان مردم سالاری دینی در جمهوری اسلامی ایران و تاثیر آن بر توسعه سیاسی ایران

چگونگی تحقق گفتمان مردم سالاری دینی در جمهوری اسلامی ایران و تاثیر آن بر توسعه سیاسی ایران

دوره 7، شماره 2، تابستان 1397، صفحه 97-119

امیرعلی کتابی، داود سبزی، علیرضا شیخ محمدی

چکیده مسئله: با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و در سایه تعالیم تشیع و تحت رهنمودهای امام خمینی تلاش در جهت تحقق مردم سالاری آغاز گشت و بر همین اساس ضرورت طرح نظریه برای رهنمونی درکنش سیاسی مطرح گردید وتلاش­های متعددی در خصوص بررسی چیستی و چگونگی مردم  سالاری دینی صورت گرفت. اما همچنان  بسیاری از ابعاد این  مسئله مبهم و نیازمند تحقیق و پژوهش است. در این میان مهمترین  بعد بحث ارتباط مردم سالاری با بومی سازی و اقتضائات زیست محیطی است.  هدف: هدف از این  پژوهش نسبت سنجی میان تحقق گفتمان بومی مردم سالاری دینی و تاثیر آن بر توسعه سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران است. برهمین مبنا نیز اینکه گفتمان مردم سالاری دینی چه شاخصه­های متمایزی از جمهوریت در مفهوم کلاسیک خود دارد که توانسته است در فرهنگ سیاسی ما استیلا یابد مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. سوال:  با توجه  به  نقش محتوایی دین در گفتمان مردم  سالاری دینی از منظر امام خمینی، ارتباط آن با توسعه و رشد سیاسی چگونه می­تواند مورد  تبیین و بررسی قرار گیرد؟  روش: روش این پژوهش از نوع تحلیلی - تبیینی است و در گروه پژوهشهای نظری راهنمای عمل قرار می­گیرد. یافته­ها: با توجه  به  اینکه توسعه اسلامی به معنای توسعه انسان و رسیدن به مقام و منزلت انسان کامل و بهبود محیط مادی و فرهنگی، اجتماعی و سیاسی به مثابه مفهومی فراگیر بوده و ابعاد اخلاقی، معنوی و مادی را در بر می­گیرد. از این رو، در گفتمان مردم  سالاری دینی، توسعه، فعالیتی هدفمند و ارزش محور و دینی -  انسانی تلقی می­شود که هدف از آن، افزایش آسایش و آرامش انسان در تمامی ابعاد وجودی است لذا چنین گفتمانی می­تواند زمینه­ساز توسعه سیاسی در تمام ابعادش گردد.

فرایند وحدت جهان اسلام در اندیشه حضرت امام خمینی

فرایند وحدت جهان اسلام در اندیشه حضرت امام خمینی

دوره 5، شماره 1، بهار 1395، صفحه 207-228

ابراهیم کلانتری، امیرعلی کتابی

چکیده یکی از فضیلتها، بلکه واجبات مسلم دینی حفظ وحدت امت اسلام است،
وحدتی که در اکثر ک شورهای جهان ا سلام بنا به عوامل داخلی و خارجی،
مورد غفلت قرار گرفته و بعضا کشور اسلامی به جای ایجاد وحدت بین
امت اسلام، خود سردمدار تفرقه و فتنه گشته است و کاری میکند که
دشمن خارجی از عهده آن بر نمیآید. ازمسایل بغرنج و بنیانکن جوامع
ا سلامی که لطمات و خ سارات مادی و معنوی جبرانناپریری بر پیکر امت
واحده اسلامی وارد ساخته، تفرقه و نفاق بین مراهب و ملل اسلامی است.
اگر حر و ولع ک شورهای ا ستکباری به منابع و ذخایر جهان را بخ صو
در منطقه ثروتمند خاورمیانه مدنظر قرار دهیم و این دو را کنارهم بگراریم
پی به اهمیت این موضوع خواهیم برد و برهم زدن آرامش آن، کاملا روشن
خواهد شد. شرایط به گونهای است که توجه خا و بصیرت دوچندان
میطلبد. این امر از دید مصلحان امت اسلام پنهان نمانده و همواره درصدد
ایجاد وحدت بین مسلمین برآمده تا التیامبخش دردهای قلب خونین امت
اسلامی باشند.
در قرن حا ضر، ح ضرت امام خمینی  از منادیان وحدت ا سلامی بودند