فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده در سال­های اخیر بحث الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، مباحث مختلفی را پیرامون ضرورت­های طرح و تدوین چنین الگویی بوجود آورده است. با توجه به اهمیت بالای اندیشه­های حضرت آیت­‌الله خامنه­‌ای در مورد الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، بحث حاضر در پی پاسخگویی به این سوال اساسی است که «چه عواملی تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را از منظر حضرت آیت­‌الله خامنه‌­ای ضروری کرده­‌اند؟» بنابراین هدف اصلی بحث، بررسی ضرورت­‌های تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت از منظر حضرت آیت­‌الله خامنه­‌ای است. در این بحث سعی شده از آغاز پیش­‌داوری و فرضیه­‌ای تعیین نگردد. با این حال یافته­های بحث که مبتنی بر تحلیل بیانات، نظرات و گفتمان مقام معظم رهبری درباره الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است، حکایت از آن دارد که ناکارآمدی الگوهای غربی توسعه (مفهوم تک ‌بُعدی، ماهیت غیر دینی و مادی و همچنین اهداف و آرمان­های دنیوی)، ارایه تعریف بومی و مستقل از پیشرفت (عدم تبعیت بی­چون و چرا از الگوها و نظریه­‌های غربی توسعه، استخراج مبانی نظری و شیوه‌ه­ای تحقق الگو از منابع اسلامی، بومی­‌سازی تجربه­‌ها و دستاوردهای نظریه­‌ها و الگوهای سایر ملل و طراحی متناسب با ویژگی‌­های فرهنگی و تاریخی ایران) و تبیین الگویی مبتنی بر شاخصه­ها و ارکان اسلامی (مسئله مبدأ، مسئله معاد، مسئله عدم تفکیک دنیا و آخرت، مسئله انسان و نگاه اسلام به انسان، مسئله حکومت، مسئله عدالت و نگاه غیرمادی به اقتصاد) از جمله عواملی هستند که تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را از منظر حضرت آیت­‌الله خامنه­‌ای ضروری کرده­‌اند.    

چکیده هدف اصلی در این نوشتار، بررسی تطبیقی مبانی حکومت در دو الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت و لیبرال دموکراسی در قالب نقاط اشتراک و افتراق آنهاست. بنابراین روش پژوهش، روش مقایسه ای است. مراد از مبانی حکومت، در واقع مبانی تصوری و تصدیقی آن می باشد. با توجه به اسلامی بودن الگو، بخشی از این مبانی به صورت نقلی و با استناد به منابع و متون اسلامی خواهد بود. در عین حال صبغه ی فلسفی و علمی بحث اقتضا می کند که بخشی از مبانی نیز با روش های عقلی و تجربی بررسی گردد. با توجه به فرضیه پژوهش، نتایج تحقیق حاکی از این است که مبانی تصوری و تصدیقی حکومت در این دو الگو، جز در پاره ای از موارد شکلی، متفاوت و متباین است. بدین معنی که دو الگوی مورد بحث، به لحاظ تصوری، تلقی و تعریف متفاوتی از ماهیت حکومت داشته و به لحاظ تصدیقی نیز، در زمینه های هستی شناختی، انسان شناختی، معرفت شناختی، روش شناختی و جامعه شناختی، با هم تفاوت های اساسی دارند.