فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده این مقاله در ابتدا به مباحث «انقلاب»، «اقسام انقلاب»، «انقلاب اسلامی یا اسلام انقلابی؟» به طور اختصار از منظر شهید مطهری و با عنایت به کتاب پیرامون جمهوری اسلامی ایشان پرداخته و سپس به بحث اصلی یعنی «انقلاب اسلامی ایران» که بخش پایانی کتاب  بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر است، می‌پردازد. استاد مطهری در بحث نهضت اسلامی ایران، چهار موضوع را مورد ارزیابی قرار می‌دهد که عبارتند از: ماهیت، هدف، رهبری و آفات نهضت. (انقلاب) شهید مطهری از بین فرضیه‌های مختلفی که پیرامون علل و عوامل شکل‌گیری انقلاب اسلامی مطرح است، عامل مذهب و اسلام را علت اصلی و مهم پیروزی و تداوم انقلاب اسلامی معرفی می‌کند و اگر مجموع نظریات ایشان را در قالب علل اربعه (فاعلی، غایی، صوری و مادی) بیان کنیم، شهید مطهری همه این علل اربعه را در قالب اسلام و مذهب بیان می‌کنند.