فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده تأثیرات اندیشه­‌ی سیاسی مبارزه­‌ای امام خمینی بر مراسم عزاداری محرم کمتر با توجه به خودِ مفهوم عزاداری مورد بررسی قرار گرفته است و بیشتر با نگرشی سیاسی تحلیل شده است. در پژوهش حاضر، ضمن تبیین اندیشه­‌ی سیاسی امام خمینی در شروع حرکت مبارزه­‌ای خود (خرداد ۴۲)، نوع تأثیر این اندیشه در درونمایه و صورت­‌بندی گونه­‌های مختلف عزاداری در محرم سال ۴۲ مورد بررسی قرار گرفت. روش پژوهش از گونه مطالعه تاریخی - تطبیقی تفسیرگرا بود که مبتنی بر رهیافت­‌های کیفی و مطالعه عمیق و همه­‌جانبه­‌ی تعداد محدودی از موارد استوار گردید. در یافته­‌های پژوهش در زمینه­‌ی درونمایه مشخص شد که استعاره­‌ی «شاه، یزید زمان است» به عنوان کلیدی­‌ترین مفهوم در مراسم عزاداری ارائه‌ شده است. در زمینه‌­ی صورت­‌بندی نیز تغییرات در چهار دسته مورد بررسی قرار گرفت. در پایان ضمن تأیید پرسش اصلی پژوهش مبنی بر تأثیر اندیشه­‌ی سیاسی بر مراسم عزاداری، مشخص شد که تغییرات مذکور در صورت‌­بندی به هیچ عنوان به معنای عاری شدن عزاداری از ذات «عزادارانه‌» ی خود نبوده ‌است.