فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده عوامل متعددی در فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نقش داشته‌‌اند. با وجود اینکه غربی‌ها فروپاشی شوروی را محصول اقدامات خود در سال‌های جنگ سرد دانسته، آن را به نفع خود مصادره می‌کنند، با تأکید می‌توان گفت که پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از عوامل اساسی این تغییر بوده است. البته در کنار نقش روشنگری انقلاب اسلامی ایران، نباید از نامة امام خمینی به گورباچف و تأثیر آن بر مردم، نخبگان و رهبران شوروی به‌راحتی گذشت. بنابراین لازم است بازتاب‌های نامة امام به گورباچف در اتحاد جماهیر شوروی بررسی شده، بر اساس آن، تأثیر نامة امام بر روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تبیین شود. این مقاله، ضمن بازخوانی، و تحلیل نامۀ امام خمینی به گورباچف، بازتاب‌های آن را بررسی، و تأثیر آن بر نخبگان و رهبران اتحاد جماهیر شوروی، و نقش آن در روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و فروپاشی نظام دوقطبی را بررسی می‌کند.

چکیده ترویج ارزش­های انقلاب اسلامی یکی از اهداف اساسی انقلاب و زمینه قدرت نرم آن است. این مقاله با مبنا قرار دادن دیپلماسی فرهنگی در صدد تبیین مولفه‌های آن در جهت گسترش جهانی ارزش‌های انقلاب اسلامی ایران می‌باشد. سوال اصلی پژوهش این است که انقلاب اسلامی ایران در دیپلماسی فرهنگی خود می‌خواهد چه ارزش و بینشی را با چه روش و بـرنامه‌­ای‌ توسط چه نهاد و سازمانی با کدام کنشگر و کارگزاری، در جهان گسترش بدهد؟ برای تبیین مسئله و پاسخ به این سوال از نظریه هاگر استرند استفاده و عنوان شد که ارزش‌ها و فرهنگ انقلاب اسلامی با ویژگی‌های جهان شمولی هچون عدالت خواهی، آزادی خواهی، استقلال طلبی، استکبار و ظلم ستیزی، دفاع از مظلومان و مستضعفان، و ... از طریق ابزارهای مختلف دیپلماسی فرهنگی مانند دیپلماسی: رسانه­ای، علمی، آموزشی، هنری، گردشگری، مذهبی و زبانی؛ و با استفاده از ظرفیت سازمان­ها، ارگان­ها و نهادهای مختلف متولی امر فرهنگ؛ و بهره­مندی از نیروی انسانی کارآمد؛ در صدد ایجاد نظـم نـوین جهـانی و غلبه بر فرهنگ لیبرالیستی غربی می‌باشد.

چکیده یکی از پدیده‌های قابل توجه سال‌های اخیر، رسانه‌های اجتماعی و شبکه‌های اجتماعی بوده‌اند که با توجه به قابلیت‌ها،کاربردها و آثار، نگاه‌های مختلفی را به خود معطوف داشته‌اند، به ویژه پس از تحولات انقلابی بیداری اسلامی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا که به زعم برخی اگر این نوع رسانه‌ها نبودند، انقلاب‌ها به وقوع نمی‌پیوستند. این مطالعه به دنبال بررسی چگونگی ایفای نقش رسانه‌های اجتماعی در انقلاب‌های عربی است؛ انقلاب‌هایی که برخی معتقدند توسط شبکه‌های اجتماعی پیش رفته‌اند و عناوینی چون انقلاب‌های «فیس بوکی» و «توئیتری» به آنها داده‌اند. لذا برخی مدعی‌اند که اینترنت و ابزارهای آن نقش تعیین‌کننده‌ای در حرکت‌های انقلابی بیداری اسلامی داشته‌اند. این مطالعه ضمن پذیرش اصل تأثیرات رسانه‌های اجتماعی در تحولات بیداری اسلامی، در خصوص میزان آن ادعایی ندارد، اما در نحوه ایفای نقش رسانه‌های اجتماعی بر این ادعاست که رسانه‌های اجتماعی در توانمندسازی شهروندان و تعمیق حرکت‌های اعتراضی نقش مؤثری داشته‌اند. این نوشتار همچنین تلاش می‌کند ذیل دیدگاه‌های ارتباطات توانمندساز و نظریه صدا با استفاده از اطلاعات و منابع در دسترس به این مسئله بپردازد که کنشگران تحولات بیداری اسلامی تا چه حد از رسانه‌های اجتماعی چون فیس بوک توئیتر و یوتیوب جهت افزایش آگاهی و سامان‌دهی شرایط سیاسی استفاده نموده‌اند. لازم به ذکر است در این نوشتار، تحولات کشورهای عربی به دلایل مختلف ـ که تبیین آن مجال خود را می‌طلبد ـ ذیل عنوان بیداری اسلامی توصیف شده‌اند.     

چکیده میزان تأثیر انقلاب بر شرایط اجتماعی کشورهای حاشیه خزر متناسب با سطح روابط، وجود ویژگی‌های فرهنگی و مذهبی مشترک و یا موانع پیش روی، متفاوت بوده است. مهم‌ترین راهبرد ایران از زمان فروپاشی شوروی تا سال 1995، تأکید بر استقلال این کشورها، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی، ارائه مزیت‌های ترانزیتی، پرهیز از اقدامات تنش‌زا، رفع اختلافات در منطقه، تأکید بر نفی سلطه قدرت‌های بیگانه در منطقه و تأکید بر حل و فصل مسالمت‌آمیز و تقویت اعتماد فی ما بین ایران و کشورهای منطقه بوده است. مقطع دوم از سال 1995 تا کنون است که روابط این کشورها با جهان غرب، رژیم صهیونیستی و ترکیه و ... رشد قابل ملاحظه‌ای کرده و تبلیغات ضد انقلاب اسلامی در این کشورها شدت گرفته است که توجه بیشتر مسئولین دستگاه دیپلماسی انقلاب اسلامی، در این رابطه تأثیرگذار است.    

چکیده انقلاب اسلامی ایران نقطه آغازی بر بیداری اسلامی در میان مسلمانان در جهان به ویژه منطقه خاورمیانه گردید که انقلاب‌های کنونی در جهان عرب از نمودهای آن است. نتایج  ناشی از این انقلاب‌ها تاکنون تغییراتی مهم در هندسه قدرت در منطقه به نفع یک خاورمیانه اسلامی پدید آورده و از پتانسیل لازم برای تداوم این تغییرات برخوردار است. در این پژوهش به دنبال بازشناسی انقلاب اسلامی و نتایج کنونی و احتمالی آینده آن بر جغرافیای سیاسی منطقه هستیم.

چکیده در این پژوهش با هدف کنکاشی در موضوع بیداری اسلامی و تداوم آن، به معرفی ویژگی‌ها و چگونگی وقوع انقلاب دینی و موفقیت آن و معرفی آرمان‌ها و رهبری انقلاب اسلامی به عنوان نمونه کامل بیداری اسلامی پرداخته شده و در پایان، نه مورد از مهم‌ترین راه‌های تداوم بیداری اسلامی بیان شده است.