فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده در طول تاریخ، روستا بخش اصلی اقتصاد ایران را شکل می‌داد و به همین دلیل هم بیشترین نیروی کار و تولید متعلق به این بخش بود. از اوایل شکل‌گیری حکومت پهلوی روستا و معیشت روستایی تحت تاثیر برنامه نوسازی آمرانه رژیم پهلوی دچار تغییر و تحولات اساسی شد. یکجا نشینی و سیاست تخته قاپو کردن عشایر ضربه سختی بر معیشت ایلی وارد کرد و بار جمعیتی این بخش را به روستاها منتقل کرد و در ادامه تبعیض موجود در برنامه حمایتی دولت به نفع شهر و جمعیت شهری و تثبیت قدرت اقتصادی زمینداران باعث شد در دوره پهلوی اول نخستین تکانه‌های شدید معیشت روستائیان را تحت تاثیر قرار دهد. بعد از تثبیت قدرت محمدرضاشاه از دهه سی به بعد معیشت روستائی به شدت متاثر از برنامه اصلاحات ارضی و در ادامه برنامه‌های توسعه قرار گرفت.با این وصف پرسش پیش روی این مقاله این است برنامه های توسعه و نوسازی چه تاثیری بر اقتصاد روستا و به تبع آن معیشت روستائیان داشته است؟ به نظر می‌رسد دولت پهلوی در اجرای برنامه‌های توسعه و صنعتی کردن کشور، روستا را به عنوان یکی از مهمترین بخش‌های اقتصاد کشور در کانون توجه قرار نداد و اولویت بخشی به صنعت، ظرفیت روستاها را خالی و مانع از شکوفایی پتانسیل روستاها به عنوان بستر اولیه و اساسی توسعه شد و باعث کاهش توان و نقش آفرینی آن در دستیابی به توسعه شد.

چکیده چکیده:
از آنجا که فساد (اقتصادی و مالی) موجب تضعیف عدالت در جامعه و اختلال در تحقق به موقع اهداف کلان هر نظام سیاسی می‌گردد، لذا امر مبارزه با فساد امروزه به عنوان عامل مهم در دستیابی سریع به رشد و پیشرفت اقتصادی و نیز تحکیم پایه‌های همه حکومت‌ها مورد توجه جدی می‌باشد. اگرچه تاکنون پژوهش‌های متعددی پیرامون مبارزه با فساد صورت گرفته، اما آنچه پژوهش حاضر به دنبال آن است اینکه الگوی تحلیل مضمون مبارزه با فساد در منظومه فکری حضرت آیت الله خامنه‌ای (مد ظله‌العالی) از چه مضامین مرکزی و اصلی تشکیل شده است؟ در این پژوهش ضمن تبیین روش تحلیل مضمون و با استفاده از تکنیک تحلیل شبکه مضامین، تعداد 261 داده‌ی متن اصلی بیانات ایشان در اطراف دو موضوع "مبارزه با فساد" و "فساد اقتصادی" مورد تجزیه، تحلیل و بازآرایی دقیق قرار گرفت و در انتها 5 مضمون اصلی و فراگیر به عنوان مؤلفه‌های الگوی مبارزه با فساد در بیانات آیت الله خامنه‌ای به دست آمد. 1. مبارزه با فساد از اصول نظام اسلامی برای تحقق عدالت است. 2. نقطه کانونی شکل‌گیری فساد و نیز مبارزه با آن، اقدامات عملی قوه مجریه است. 3. لزوم برخورداری از شایستگی‌های فردی در امر مبارزه با فساد. 4. بستن گلوگاه‌های فساد با اصلاح نظام بانکی و گمرک. 5. شفافیت در وضع قوانین اقتصادی و محاکمه مفسدان.
واژگان کلیدی: تحلیل مضمون، شبکه مضامین، فساد اقتصادی، الگوی مبارزه با فساد، منظومه فکری حضرت آیت الله خامنه‌ای (مد ظله‌العالی).

چکیده نقش روشنفکران در شکل گیری انقلاب اسلامی ایران و کوشش آنان برای ارتقای آگاهی سیاسی مردم امری انکارناپذیر است. هدف این مقاله مطالعه سیر تحول روشنفکری در ایران، به منظور بررسی زمینه‌های تغییر بیعت روشنفکران با رژیم پهلوی و همینطور نتایج آن بر وقوع انقلاب است. بر مبنای یک تقسیم‌بندی، روشنفکران ایرانی از آغاز تا پایان دورة پهلوی در سه نسل قرار می‌گیرند: نسل اول: روشنفکران عصر حیرت؛ نسل دوم: روشنفکران شبه مدرن یا غرب‌گرا و نسل سوم: روشنفکران بومی‌گرا. روشنفکران نسل اول و دوم تحت تاثیر اندیشه غرب‌گرایی و تجدد آمرانه بودند، اما نسل سوم با گذر از نوسازی آمرانه و غرب‌گرایی، بیشتر رنگ و بوی مذهبی و بازگشت به هویت خویشتن به خود گرفت. هدف اندیشه‌گران این جریان، احیای تفکر جدیدی درباره دین و هویت بومی بود. همانطور که کرین برینتون نیز در کتاب کالبدشکافی انقلاب آورده است، جابه جایی وفاداری روشنفکران را می‌توان یکی از نشانه‌های وضعیت پیشا انقلابی دانست. روشنفکران بومی‌گرا، که تا آن زمان، آرمان‌ها و مسیر متفاوتی از باقی قشرهای جامعه در پیش گرفته بودند، در کنار توده مردم قرار گرفتند و این تغییر رویه، به تعبیر کرین برینتون نشان از «تغییر بیعت روشنفکران» داشت و در وقوع انقلاب اسلامی نقش تاثیرگذاری داشت.

چکیده یکی از مسائل مهم در حکمرانی دینی، مسئلۀ الزام شهروندان به رعایت شریعت از سوی دولت اسلامی است. به همین خاطر، دیدگاه‌های متعدد و متفاوتی در رابطه با این مسئله شکل گرفته است. از جملۀ آنها، دیدگاهی است که الزام شهروندان به شریعت را وظیفۀ دولت اسلامی می‌داند. این دیدگاه، همان‌گونه که دولت اسلامی را نسبت به رفاه شهروندانْ مسئول، و تأمین رفاه شهروندان را وظیفۀ آن می‌داند، دولت اسلامی را در برابر شریعت شهروندان نیز مسئول دانسته، تلاش آن را برای تحقق شریعت در جامعه به بهترین شکل ممکن، ضروری می‌داند. برای اثبات اینکه دولت اسلامی نسبت به شریعت شهروندان مسئول است، ادلۀ بسیاری ارائه شده است که از جملۀ آنها، استناد به ادلۀ وجوب امر ‌به ‌معروف و نهی‌ از ‌منکر است. در این مقاله، مستند به منابع معرفت‌شناختی شیعی، این استناد، و اشکالات طرح‌شده دربارۀ آن، مورد بررسی قرار گرفته، و با توجه به ادلۀ امر‌ به ‌معروف و نهی ‌از ‌منکر، محدودۀ دخالت دولت اسلامی در زمینۀ الزام شهروندان به شریعت، تبیین شده است.

چکیده با وجود اهمیت مناطق در ساختار قدرت جهانی، مطالعات مربوط به منطقه در ایران هنوز همپای اهمیت مناطق پیشرفت نکرده و منطقه و کشورهای منطقه نتوانسته جذابیت چندانی برای محافل علمی و پژوهشی و همینطور نهادهای تصمیم‌گیری ایجاد کند، این در حالی است که بررسی بیانات رهبران انقلاب اسلامی و همینطور قانون اساسی نشان‌دهنده اولویت منطقه و همسایگان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است. پرسش پیش روی مقاله این است که اهمیت منطقه در ذهنیت رهبران انقلاب اسلامی و قانون اساسی را از چه منظری می‌توان تحلیل کرد و چگونه می‌توان در قالب یک مدل نظری فرایند شکل گیری منطقه را توضیح داد؟ پژوهش حاضر با بهره‌گیری از تحلیل محتوای کیفی بیانات رهبران انقلاب- حضرت امام و ایت الله خامنه‌ای - و همینطور اصول مرتبط در قانون اساسی از مفاهیم همسایگی، برادری و امت در تحلیل اهمیت منطقه بهره برده و فرایند منطقه‌شدن را در چهار مرحله توضیح داده است.