فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده وحدت و انسجام اجتماعی برای تمام کشورها و جوامع، یک ضرورت، و شرط اساسی برای بقا و رشد محسوب می شود. با توجه به وجود منابع غنی و آموزه های متعالی اسلامی، می توان نکات ارزشمندی در این راستا استخراج کرد که هم، برای جامعه اسلامی و حل مسائل کنونی کشور می تواند راهگشا باشد، و هم می تواند به عنوان بدیلی در اختیار دیگر اندیشمندان جهان قرار بگیرد. در این میان، نهج البلاغه با داشتن آموزه های اجتماعی سیاسی قابل توجه، می تواند به عنوان یکی از منابع ارزشمند در این زمینه مفید واقع شود. هدف این پژوهش، استخراج و تبیین بایستگی های حاکمیت جهت تقویت انسجام اجتماعی است.
روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی استقرائی است. بر اساس یافته ها، بایستگی های حاکمیت جهت تقویت انسجام اجتماعی در سه محور به دست آمد: بایستگی های اعتقادی شامل: نگرش توحیدی، امانت الهی دانستن حکومت و ضرورت پاسخگویی در درگاه خداوند متعال به دست آمد. بایستگی های گرایشی شامل: ارزش و اولویت تام برای مردم قائل بودن، حسن ظن و اعتماد به مردم، محبت و رحمت، احساس برادری و نزدیکی، و خیرخواهی و عشق خدمت) به دست آمد. و بایستگی های عملکردی شامل: خودسازی کارگزاران، عدالت ورزی و عدالت گستری، تامین امنیت، تامین معیشت، تربیت و رشد مردم جامعه، اجرای شریعت، عمل به وعده ها و اعتمادآفرینی، دسترسی پذیری و پاسخگویی، شفاف سازی، ساده زیستی پا به پای مردم به دست آمد.

چکیده مقاله حاضر به تحلیل و بررسی تأثیرات واقعه عاشورا بر انقلاب اسلامی ایران از منظر خاورشناسان می‌پردازد. عاشورا، به عنوان یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام، نه تنها در بعد دینی و فرهنگی ایران، بلکه در شکل‌گیری و تکوین هویت و جنبش های اجتماعی و سیاسی مردم ایران تأثیرگذار بوده است. خاورشناسان، با بررسی ابعاد مختلف این واقعه، همچون ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، نقش آن را در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران در قرن بیستم ارزیابی کرده‌اند. ویژ‌گی‌های آموزه‌های عاشورا، شامل فداکاری، ظلم‌ستیزی و حق‌طلبی، به عنوان اصولی بنیادین، در فرآیند شکل‌گیری نظریه‌ها و ایدئولوژی‌های انقلاب اسلامی به کار گرفته شده است. در این راستا، این تحقیق با مرور آثار و نظرات خاورشناسان برجسته، به تحلیل اینکه چگونه آموزه‌های عاشورا در آگاهی و بسیج اجتماعی مردم ایران مؤثر واقع شده و به پیشبرد انقلاب اسلامی کمک کرده است، می‌پردازد. بدین‌وسیله، هدف از این پژوهش روشن ساختن تعاملات عمیق بین تاریخ، فرهنگ و سیاست در بستر انقلاب اسلامی ایران و تأکید بر نقش محوری عاشورا در این فرآیند است. روش تحقیق ما توصیفی و کتابخانه ای بر اساس عامل مذهب و ریشه‌یابی انقلاب اسلامی ایران در فرهنگ عاشورا با تمرکز بر دیدگاه خاورشناسان است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که واقعه عاشورا به‌عنوان یک الهام‌بخش عمیق، در روند شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی ایران تأثیرات گسترده‌ای داشته و ارزش‌های نهفته در آن، به شکل‌گیری هویت و آرمان‌های انقلابی کمک کرده است

چکیده بنیان­های فکری و هویتی یک جامعه در شکل­گیری و جهت­دهی به تحولات سیاسی و اجتماعی آن جامعه اهمیت بسیار دارد و سیر حرکت جامعه بر این اساس تعیین می­گردد. از طرفی تحولات سیاسی اجتماعی نیز در تکوین هویت­ها موثرند لذا بی­توجهی به این مسئله می­تواند از به سامان رسیدن جوامع در عرصه­های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جلوگیری و زمینه بروز چالش­های مهمی را فراهم آورد.
بررسی رابطه هویت و تحولات سیاسی اجتماعی از آن جهت حائز اهمیت است که اولاً این پدیده در فرآیند زمان در جامعه شکل گرفته و ازرویدادها و تغییر و تحولات تاریخی تاثیر پذیرفته است. ثانیاً هر هویتی در جامعه و میان گروه­های اجتماعی مشاهده می‌شود، برگرفته از جریان‌های تاریخی ادوار مختلف است همچنین از منظر جامعه شناختی از عوامل مهم انسجام اجتماعی، عامل هویت می‌باشد چراکه یک ملت هر چه که از هویت محکم­تر و منسجم­تری برخوردار باشد، به همان اندازه در تحکیم پایه­های همبستگی و وفاق اجتماعی موفق­تر خواهد بود.
برهمین اساس در این پژوهش، نقش و تاثیر عامل هویت در شکل­گیری حوادث دوره­ی معاصر ایران به ویژه انقلاب اسلامی وهمچنین تاثیرحوادث سیاسی و اجتماعی برهویت را با استفاده ازروش اسکینر مورد تحلیل وبررسی قرار داده­ایم.