فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده وجود حاکم در جامعه ضروری است؛ گاه مردم تصمیم حاکم را بر نمی تابند و اعتراض می‌کنند. اعتراضات یاد شده گاه به نفع جامعه و گاه به ضرر جامعه است، از این رو شناخت معیارهای اعتراض بجا و نابجا، ضروری و بایسته است. مسئله پژوهش فرارو، «تبیین معیارهای تفکیک بین اعتراض و اغتشاش در حکومت اسلامی از منظر ثقلین» است. تحقیق با روش تحلیل محتوا و بر اساس منابع کتابخانه ای و بررسی قرآن و سیره معصومان صورت گرفته و به این نتیجه رسیده است که از منظر قرآن و روایات، آنگاه اعتراض‌ها شایسته و پذیرفتنی است که عوامل چهارگانه «غایت»، «صورت»، «مادّه» و «فاعل» آنها، شرایط خاصی داشته باشند. از حیث غایت، اعتراض باید با هدف اصلاح انجام شده و نتیجه آن تضعیف اسلام و حکومت اسلامی نباشد، از حیث صورت باید مسالمت آمیز، بدون حمل سلاح بوده و بدون پشتیبانی استکبار جهانی باشد. از حیث «مادّه» اعتراض‌ها باید با حفظ حرمت دین، افراد و جامعه باشد. از حیث فاعل، تا زمانی که افراد اقدامی انجام نداده باشند، قابل پیگیری نیستند، اسلام و کفر شهروندان در این باره تفاوتی ندارد، اعتراض افراد فریب خورده و افرادی که توبه کنند، با توجه به مراحلی که دارد، قابل تفکیک است.

چکیده      «مقاومت اسلامی» و«فرهنگ جهادی» از مفاهیمی است که در آیات قرآن کریم بر آن تأکید شده است. هدف از پژوهش پیش رو تبیین «مؤلفه‌های قرآن بنیان فرهنگ  جهادی است که از نظرگاه مقام معظم رهبری، در تقویت مقاومت اسلامی نقش اساسی دارد.» علی رغم تأثیری که فرهنگ جهادی در مقاومت داشته و زیرساخت مقاومت محسوب می شود، ولی در این باره تحقیقی به نظر نرسید از این رو مسئله پژوهش«ناشناخته ماندن تأثیر فرهنگ جهادی بر مقاومت اسلامی» است. فرضیه پژوهش این است که «مؤلفه‌های سه گانه بینشی، گرایشی و کنشی فرهنگ جهادی  به مثابه زیرساخت و درتقویت مقاومت اسلامی نقش‌آفرینند و بدون توجه به مؤلفه‌های یاد شده، مقاومت اسلامی شکل نخواهد گرفت.» این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته است. پژوهش نشان می‌دهد که: در سپهر اندیشه مقام معظم رهبری که مستظهر به آیات کریمه الهی است، فرهنگ جهادی، از زیر ساخت‌ها و لوازم اصلی مقاومت اسلامی می‌باشد. خدامحوری، ولایت مداری، بصیرت، دشمن شناسی و خودباوری مهمترین مولفه‌های بینشی فرهنگ جهادی هستند که در تقویت مقاومت اسلامی نقش آفرینند. از میان مؤلفه‌های گرایشی فرهنگ جهادی، شجاعت، خستگی ناپذیری و مسئولیت پذیری، از لوازم اصلی مقاومت جامعه اسلامی است. از میان مؤلفه‌های کنشی فرهنگ جهادی، مدیریت جهادی، سرعت عمل و تعاون لازمه مقاوم اسلامی است.