فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده دین به معنای باور، ارزش‌ها و اعمال عبادی-الهی است که خداوند برای راهنمایی و تنظیم رفتار انسان‌ها در اجتماع آن را از طریق انبیاء الهی و امامان معصوم ارسال کرده و این رسالت در زمان غیبت بر عهده ولایت‌فقیه است. از این طریق دین‌داری (پدیده آسمانی-فرازمینی) با سیاست، حکمرانی و اجتماع (پدیده زمینی-این جهانی) پیونده خورده و معنا می‌یابد. نقش دین‌داری جامعه در ظهور انقلاب اسلامی ایران و افزایش مشارکت سیاسی به دلیل ارتقای فرهنگ سیاسی، در طول تاریخ کاملاً مشهوداست. بر این اساس؛ هدف اصلی پژوهش مطالعه رابطه بین دین‌داری و فرهنگ سیاسی ایران است. روش تحقیق از نوع فراتحلیل کمی، حجم نمونه برابر 15 پژوهش از جامعه آماری 26 سند علمی به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی با ارزیابی ملاک ورود خروج انتخاب‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که میزان دین‌داری بر فرهنگ سیاسی بعد از انقلاب اسلامی تأثیر معنی‌داری داشته و مقدار اثر آن برابر با 44 درصد است. همچنین دین‌داری مناسکی (31 درصد)؛ دین‌داری پیامدی (34 درصد)؛ دین‌داری اعتقادی (28 درصد)؛ دین‌داری تجربی (36 درصد) و دین‌داری عبادی (40 درصد) بر فرهنگ سیاسی تأثیر داشته است. درنهایت دین و سیاست در ایران پس از انقلاب اسلامی درهم‌تنیده، پیونده خورده، تعاملی دوسویه و تکمیلی بوده و برای تدوین حکمرانی اسلامی بر مبنای دین‌داری؛ حضور جهاد و تبیین دینی در عرصه سیاست و فرهنگ سیاسی امری الزامی بوده و حکومت اسلامی؛ نیازمند سیاست‌گذاری نوین در این عرصه است.