مبانی پذیرش تعهدات بینالمللی از منظر رهبران انقلاب اسلامی ایران: با تاکید بر قطعنامههای شورای امنیت
دوره 13، شماره 1، بهار 1403، صفحه 377-402
وحید جلایی، ستار عزیزی، محمدجواد جعفری
چکیده التزام به تعهدات منتج از معاهدات بینالمللی مانند منشور ملل متحد و تعهدات ناشی از آن از جمله تصمیمات شورای امنیت در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران که تحت تاثیر اختیارات ولی فقیه میباشد، دارای بنیانهای نظری متفاوتی با دیگر دولتهاست. با وجود آنکه ماده 25 منشور ملل متحد، دولتهای عضو را به پذیرش و اجرای تصمیمات شورای امنیت ملزم دانسته است و رویه سازمان نیز حداقل قطعنامههای صادره براساس فصل هفتم منشور را الزام آور میداند، با اینحال جمهوری اسلامی ایران به دلیل اینکه غالب تصمیماتِ شورای امنیت را به زیانِ خود میدیده، همواره منتقد اقدامات این رکن بوده است. قطعنامههای 598 و 2231 شورای امنیت که اولی باعث پایان جنگ و دیگری باعث پایان موقتی مناقشه اتمی ایران و غرب شده است، اگرچه در نهایت مورد پذیرش نظام سیاسی ایران قرار گرفت اما به دلیل اینکه این نظام سیاسی، ماهیتی دینی دارد و روابط حقوقی شکل گرفته در نظام بین المللی را ناعادلانه مییبیند، بنابراین بیشتر از آنکه بر تعهدات بینالمللی تاکید کند بر موازین فقهی تمرکز میکند. روش بررسی این پژوهش، تحلیلی –توصیفی است و شیوهی گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است. سوال این مقاله در باب جایگاه قطعنامههای شورای امنیت در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران است و فرضیهای که مطرح میشود آن است که از آنجا که نظام حاکم بر شورای امنیت از نظر رهبران جمهوری اسلامی ناعادلانه، ظالمانه و بازتاب نظام سلطه است، بنابراین پذیرشِ احتمالی قطعنامههای مذکور، نه از باب تعهدات بینالمللی و هنجارهای آن، بلکه بر مبنای بنیانهای فقهی-سیاسی است.