فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده حکمت متعالیه، که در دوران صفویه توسط ملا صدرا مطرح شد با تلفیق عقل، نقل و شهود، وارائه نظامی هماهنگ از معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی، توانست جایگاه ویژه‌ای در عرصه نظری وعملی در نظام فکری مسلمانان واندیشمندان ورهبران انقلاب اسلامی پیدا کند. که در این مقاله سعی شده است با استفاده از روش توصیفی و جمع‌آوری اطلاعات به روش اسنادی و کتابخانه‌ای و نیز بکارگیری نظریه پخش روند پخش، گسترش و تکامل حکمت متعالیه از صفویه تا انقلاب اسلامی بررسی قرار گیرد. سئوالات این پژوهش عبارتند از: بسترها و زمینه‌های رشد و گسترش حکمت متعالیه کدامند؟حاملان این تفکر در طول این دوره چهار صد ساله چه کسانی هستند؟سیر حکمت متعالیه از صفویه تا انقلاب اسلامی با چه موانع وچالشهایی مواجهه بوده است؟ودرنهایت این تفکر فلسفی چگونه برانقلاب اسلامی تاثیر گذار بوده است ؟
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهدکه حکمت متعالیه از صفویه تا انقلاب اسلامی عمدتا از طریق پخش غیر سلسله مراتبی و با فراز و فرودها ی مختلف وتوسط مجموعه ای از حاملان انجام شد ودر سیر این روند اندیشه های اخباری وعقل ستیز از یکسو واندیشه های سکولار تحت تاثیر مدرنیته غربی از سوی دیگر از جمله چالشهای مهم این تفکر بوده اند که متفکران حکمت متعالیه با نقد جدی این دو جریان فکری وبهره مندی از نقاط مثبت آنها ، موفق به ارائه الگوی میانه ای مبتنی بر گزینش وتصرف در مواجهه با اندیشه ها شدند. که مبتنی بر دوگانه هایی مانند پیوند بین دنیا وآخرت ، پیوند بین عدالت وآزادی وپیوند بین فرد وجامعه وهمچنین بین اسلامیت وایرانیت وپیوند عقل ونقل و... می باشد که این اندیشه های پیوندی نقش مهمی در شکل گیری اندیشه های انقلاب اسلامی داشت.

چکیده توسعه بخش معدن و صنایع معدنی در ایران پس از انقلاب اسلامی نقش بسیار مهمی در پیشرفت اقتصادی ایران اسلامی ایفا کرده است. این پیشرفت منجر به ایجاد اشتغال، توسعه فناوری، جلب سرمایه‌گذار و تعادل اقتصادی در مناطق مختلف کشور شده است. از سوی دیگر، حفظ و بهره‌وری از منابع طبیعی، بهبود فناوری‌های محیط‌زیستی و تعاملات منطقه‌ای نیز از مزایای این پیشرفت محسوب می‌شوند. با رشد قابل‌توجه در تولید فولاد، مس، سیمان و سایر موارد، ایران اکنون جزو پر توسعه‌ترین کشورها در حوزه معدن و صنایع مرتبط است. در طول چهل و چهار سال گذشته، تعداد واحدهای معدنی، تولید فولاد، مس، سیمان و دیگر صنایع ارتباطی با معادن به شکل چشمگیری افزایش‌یافته است. در این سپهر، مقاله پیش رو با روش تحلیلی در چهار حوزه گذشته (وضعیت فولاد در قبل از انقلاب اسلامی)، حال(پیشرفت ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه فولاد)، ظرفیت (ظرفیت منابع و صنایع معدنی در ایران) و آینده معدن و صنعت فولاد(چشم انداز پیش رو برای صنعت فولاد بر مبنای اسناد بالا دستی) وضعیت صنعت فولاد را مورد بررسی قرار می دهد.

چکیده مقاله حاضر به تحلیل و بررسی تأثیرات واقعه عاشورا بر انقلاب اسلامی ایران از منظر خاورشناسان می‌پردازد. عاشورا، به عنوان یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام، نه تنها در بعد دینی و فرهنگی ایران، بلکه در شکل‌گیری و تکوین هویت و جنبش های اجتماعی و سیاسی مردم ایران تأثیرگذار بوده است. خاورشناسان، با بررسی ابعاد مختلف این واقعه، همچون ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، نقش آن را در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران در قرن بیستم ارزیابی کرده‌اند. ویژ‌گی‌های آموزه‌های عاشورا، شامل فداکاری، ظلم‌ستیزی و حق‌طلبی، به عنوان اصولی بنیادین، در فرآیند شکل‌گیری نظریه‌ها و ایدئولوژی‌های انقلاب اسلامی به کار گرفته شده است. در این راستا، این تحقیق با مرور آثار و نظرات خاورشناسان برجسته، به تحلیل اینکه چگونه آموزه‌های عاشورا در آگاهی و بسیج اجتماعی مردم ایران مؤثر واقع شده و به پیشبرد انقلاب اسلامی کمک کرده است، می‌پردازد. بدین‌وسیله، هدف از این پژوهش روشن ساختن تعاملات عمیق بین تاریخ، فرهنگ و سیاست در بستر انقلاب اسلامی ایران و تأکید بر نقش محوری عاشورا در این فرآیند است. روش تحقیق ما توصیفی و کتابخانه ای بر اساس عامل مذهب و ریشه‌یابی انقلاب اسلامی ایران در فرهنگ عاشورا با تمرکز بر دیدگاه خاورشناسان است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که واقعه عاشورا به‌عنوان یک الهام‌بخش عمیق، در روند شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی ایران تأثیرات گسترده‌ای داشته و ارزش‌های نهفته در آن، به شکل‌گیری هویت و آرمان‌های انقلابی کمک کرده است

چکیده پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده به عنوان یکی از کشورهای تأثیرگذار در غرب آسیا، راهبردهای خود در منطقه تا برای برقراری نظم جهانی دنبال نمود. ظهور کشورهای تأثیرگذار در معادلات منطقه‌ای همچون ایران، روسیه، سوریه و عراق از یک سو و ناکامی‌های پی‌درپی آمریکا در عراق، افغانستان از سویی دیگر، موجب شد تا روسای جمهور آمریکا راهبردهای دیگری در قبال این منطقه در نظر بگیرند. هدف از این تحقیق، تحلیل و بررسی شکست راهبردهای آمریکا در مهار جمهوری اسلامی ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون و تأثیر سیاسی، امنیتی و اقتصادی آن بر جمهوری اسلامی ایران و افول هژمونی آمریکا در منطقه غرب آسیا و سطح بین‌الملل بوده است. نتایج تحقیق نشان داد تغییر روند اشتباه در راهبردهای آمریکا در ایران و سطح منطقه، ضمن افول هژمون آمریکا در سطح جهانی و منطقه‌ای زمینه‌ساز پیشرفت، نفوذ و ارتقای جایگاه ایران در تصمیم‌گیری‌های مهم منطقه‌ای شده است.

چکیده جنبش‌های اسلامی جنبش‌های مردمی و سازمان‌یافته‌ای هستند که هدف و راهبرد آن‌ها اجرای دستورات جامعه با دستورات شرع در همه ابعاد سیاسی، فکری، اجتماعی و اقتصادی است. استعمار غرب، انحطاط فکری و استبداد عامل شکل گیری این جنبش هاست. جنبش اخوان المسلمین قدرتمندترین جنبش در بین جنبش های اسلامی است که همزمان با پیروزی انقلاب به قدرت رسید. همچنین از نظر ارتباط جنبش اخوان المسلمین با ایران، عربستان سعودی و ترکیه، بررسی این جنبش از اهمیت ویژه ای برخوردار است. تحلیل انجام شده در این پژوهش، حاصل ساخت اطلاعات توصیفی به دست آمده از مطالعات قبلی است، به طوری که با تحلیل استراتژی جنبش های اسلامی به ویژه اخوان المسلمین، می توان روابط سیاسی ایران را با ترکیه و عربستان سعودی به درستی برقرار کرد. با بررسی تأثیر استراتژی اخوان بر روابط ایران و ترکیه و عربستان، متوجه می‌شویم که ترکیه طرفدار اسلام میانه‌رو و همسو با ایران است و عربستان سعودی مروج اسلام افراطی یا وهابیت است و در تضاد با ایران و ترکیه است.

چکیده اشغال سریع ایران در جنگ جهانی دوم و شکست برق‌آسای ارتش رضا شاه یکی از موضوعات مهمی است که به جهات مختلف آثار زیادی بر روندهای شکل‌دهنده به تاریخ معاصر ایران گذارده است. به نظر می-رسد در نتیجه همین تاثیر بود که محمدرضا شاه با صرف هزینه‌های بالا و گاهاً غیرقابل‌توجیه در تجهیز قوای نظامی تلاش کرد تا بزرگ‌ترین ارتش منطقه را شکل دهد. در راستای همین اقدامات بود که توصیفاتی چون «پنجمین ارتش دنیا»، «بزرگ‌ترین نیروی دریایی خلیج فارس»، «پیشرفته‌ترین نیروی هوایی خاورمیانه»، «قدرت نظامی اول منطقه» و نظایر آن به شاه‌بیت حکومت محمدرضا شاه و طرفدارانش تبدیل شد. ادعایی که با گذشت چندین سال از انقلاب اسلامی همچنان هم توسط طرفداران حکومت پهلوی به گونه‌ای مطرح می‌شود که گویا پیروزی انقلاب اسلامی مانعی در برابر رسیدن ارتش ایران به جایگاه‌های یاد شده بوده است. همین موضوع سنجش قدرت واقعی ارتش محمدرضا شاه پهلوی را به یکی از موضوعات مهم حوزه تاریخ معاصر ایران تبدیل می‌کند. پُرواضح است که بررسی دقیق این موضوع می‌تواند اولاً؛ خلاء‌های مهمی از تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی را باز نماید و ثانیاً؛ تصور جای اُفتاده برای بخشی از جامعه ایرانی مبنی بر جایگاه والای ارتش شاهنشاهی ایران را بکاود. سنجشی که به دلیل عدم وجود نبردی گسترده و کلاسیک در آن مقطع هیچگاه صورت نگرفت. بر اساس همین ضرورت، در این مقاله تلاش شده تا با استفاده از رهیافت سنجش ورودی/قابلیت تبدیل استفان بیدل، ادراکی دقیق از این موضوع حاصل شود. بر اساس یافته‌های این مقاله شاخص‌ها و آمارهای ارائه‌شده توسط حکومت پهلوی درباره توان ارتش که عمدتاً در حوزه «تک معیارها» قرار داشته به دلیل وجود نوعی عدم توازان در منابع ورودی چندان قابل‌اعتنا نبوده و در سوی دیگر و از منظر قابلیت تبدیل(کسب توان و کارایی نظامی از منابع ورودی) ارتش شاهنشاهی دارای مشکلات اساسی بوده است.

چکیده کویت، سرزمینی کوچک در کرانه‌های خلیج‌فارس می‌‌باشد که به دلیل موقعیت ژئوپولیتیکی خود، همواره یکی از کنشگران مهم منطقه‌ی ‌غرب آسیا و از جمله کشورهای اثرگذار بر روابط سه دولت اسلامی یعنی ایران، عربستان و عراق بوده است. در جریانات انقلاب پنجاه و هفت، دولت کویت یکی از بازیگران تاثیر پذیر و تاثیر گذار بوده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی در صدد پاسخ به این پرسش است که جوانب و میزان نقش‌آفرینیِ این شیخ‌نشین در فرآیند سقوط حکومت پهلوی و شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی چگونه بوده است؟. هدف اصلی این مقاله تبیین اثرگذاری انقلاب اسلامی ایران بر جامعه سیاسی کویت از زمان آغاز نهضت امام خمینی تا پایان جنگ هشت ساله می باشد. یافته‌ها و شواهد این پژوهش نشان می‌دهد که کویت به عنوان نقطه‌ی تلاقیِ سه ایدئولوژی تشیع، وهابیت و تسنن؛ رویکرد نسبتاً ملایمی در قبال مخالفان حکومت پهلوی داشته است بنا‌براین ملجا بسیاری از فعالین سیاسی ایرانی بوده و بستر مناسبی را برای اشاعه‌ی تفکر انقلابیون فراهم نموده است. با شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی ایران و طرح مسأله‌ی کلیدی صدور انقلاب، مخالفین آل‌صباح و در رأس آن‌ها شیعیان کویت، تحرکات مبارزاتی خود را گسترش داده و متأثر از آموزه‌های انقلاب اسلامی، آشکارا به رویارویی با دولت کویت پرداختند که این امر موجب واکنش شدید حکومت آل‌صباح گردید. سرکوب جنبش‌های شیعی همانند قیام مسجد شعبان به دست نیروهای امنیتی کویت، سلب تابعیت شماری از مخالفین این شیخ‌نشین توسط دولت کویت و در پایان همراهی آل‌صباح با عراق در جنگ علیه ایران را باید در همین راستا تفسیر نمود.

چکیده با فروپاشی شوروی سابق، نظام تک‌قطبی به رهبری آمریکا در سطح بین‌الملل مطرح شد. سیاست‌های خارجی آمریکا از گسترش پایگاه‌های نظامی در مناطق مختلف، مداخله در جنگ‌های داخلی، منطقه‌ای و نیابتی و غیره را نشان می‌دهد. شکل‌گیری قدرت‌های نوظهور مانند چین و روسیه، شکست‌های پی در پی در کشورهای منطقه غرب آسیا و همچنین ناتوانی در تقابل با ایران به عنوان کشور تأثیرگذار سیاسی و امنیتی در منطقه، زمینه‌ساز افول قدرت آمریکا در سطح بین‌الملل شده است. این پژوهش یک مطالعه توصیفی – تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات آن کتابخانه‌ای است و در آن به افول آمریکا در منطقه غرب آسیا و نقش انقلاب اسلامی در اندیشه دفاعی امام خامنه‌ای پرداخته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پس از انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری تئوری مقاومت و تقابل با سیاست‌های سلطه‌طلبانه آمریکا از سوی ایران را بیان نمودند و این سیاست در ایران اسلامی اجرایی گشت و جمهوری اسلامی برای وسعت بخشیدن به نظریه مقاومت کوشید. نقش امام و مقام معظم رهبری اسلامی در شکل‌پذیری نظریه مقاومت و همگرایی مردم با آن نقش بی بدیل و بنیادی بود و موجبات افول قدرتی آمریکا را در سطح منطقه و بین‌الملل شکل داد.

چکیده انقلاب اسلامی ایران دارای پیامدهای فراملی است که توانست روح تازه ای در کالبد مسلمانان جهان به خصوص شیعیان بدمد. یکی از مهمترین آن ها گروه های شیعی در جمهوری آذربایجان است. شیعیان اکثریت جمعیت این کشور را تشکیل می دهند و این کشور، دومین کشور شیعی جهان به شمار می رود. دغدغه این مقاله پاسخ به این پرسش است که انقلاب اسلامی ایران در همگرایی گروه های شیعی آذربایجان چه تاثیری داشته است؟با استفاده از نظریه پخش به مثابه چار چوب نظری، به روش توصیفی- تحلیلی، به دنبال اثبات این فرضیه است که «انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان جمهوری آذربایجان که در دهه های گذشته تحت تاثیر نظام سیاسی سکولار حاکم بر این کشور، و به دور از اندیشه اسلام سیاسی و جنبش های دینی به سر می بردند، تحرک و جان تازه بخشیده است. یافته ها و نتایج به دست آمده بیانگر آن است که بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان آذربایجان، از طریق پخش جابجایی، سرایتی و سلسله مراتبی به خاطرقرابت فرهنگی، مذهبی وجغرافیایی دو کشور ایران وجمهوری آذربایجان وهمسویی رهبران احزاب وگروههای شیعی آذربایجان با رهبران انقلاب اسلامی ایران بیش از هر عامل دیگری در میان مبدأ، مقصد و موضوعات پخش تأثیر گذار بوده است.

چکیده با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، اسلام هراسی ابعاد گسترده تری یافته و در قالب "ایران هراسی" نیز درک   می شود. پیش از به کارگیری گستردة پدیدة «اسلام هراسی»، بحث‌های شرق شناسی، به طور کلی، نوعی از اسلام‌هراسی را به گونه‌ای دیگر، مطرح می‌کردند. علاوه بر آن، گرایش‌های بیگانه ترسی  و نژاد‌پرستی‌ در دنیای معاصر به ویژه در اروپا حضور گسترده‌ای داشته‌اند. این مقاله در پی شناخت و معرفی ریشه ها و علل ایران هراسی در اتحادیه اروپا می باشد.به نظر می رسد علاوه بر بیگانه‌هراسی با قدمت طولانی در فرهنگ غربی و ارتباط تنگاتنگی که با مسئله اسلام‌هراسی دارد و همچنان مقدمه و پیش‌شرط موفقیت در ترویج ایران هراسی به شمار می‌رود، یکی دیگراز منابع اصلی تشدید و گسترش ایران هراسی در اروپا ، وجود گروه های ذی نفوذ و لابی اسرائیلی هستند که همواره تلاش نموده اند افکار عمومی و ذهن نخبگان، سیاست مداران و تصمیم گیرندگان غربی رانسبت به ایران تخریب و چهره این کشور را مشوش نشان دهند. به عبارتی می توان تاکید کرد که "ایران هراسی"، اساسا راهبردی است که با هدف جلوگیری از بسط انقلاب اسلامی در جهان اسلام و در بین ملل دیگر طراحی شده است. بدین معنا که در نتیجه هراس از ایران، جامعه جهانی اعم از اروپا و به ویژه مسلمانان نه تنها از انقلاب اسلامی ایران، بلکه از هر انقلابی با نام و عنوان اسلام، هراسان شوند.

چکیده ابتنای انقلاب اسلامی ایران بر نگرشی تمدن‌سازانه تجویزهای معناداری را برای سیاست خارجی ج.ا.ایران ترسیم نموده است. در صورت توجه سیاستگذاران به این موضوع سیاست خارجی ایران در قبال کشورهای مختلف جهان به ویژه قدرت‌های شرق و غرب از چارچوبی مشخص برخوردار می‌شود. در این چارچوب نوع مناسبات جمهوری اسلامی با قدرت‌های جهان نیز متفاوت خواهد بود. بر این مبنا نگاه به قدرت نوظهوری چون چین در قیاس با کشورهایی چون آمریکا یکسان نیست. اگرچه این تفاوت نگاه تغییری در اصول و اهداف سیاست خارجی ج.ا.ایران ایجاد نمی‌کند، اما منطقاً بهره‌مندی از ظرفیت‌های فراوان قدرت نوظهوری چون چین که برخلاف ایالات متحده سابقه سلطه‌گری‌ خاصی در ایران ندارد، اولویت پیدا می‌کند. موضوع مهمی که با توجه به عملیاتی شدن برنامه ۲۵ ساله همکاری‌های مشترک ایران و چین حائز اهمیت است. مسئله اساسی در این رابطه آن است که با توجه به غلبه نگرش‌های فرهنگی در اندیشه سیاسی بنیانگذار جمهوری اسلامی در تحقق اهداف تمدنی انقلاب اسلامی، سیاست خارجی ج.ا.ایران در قبال چین از چه اولویتهای نرم‌افزارانه‌ای باید برخوردار باشد؟ پُر واضح است که غفلت از این امر می‌تواند تهدیدآفرین باشد. این پژوهش با چنین دغدغه‌ای تلاش خواهد کرد تا ضمن بازخوانی و تبیین چارچوب‌های تمدن‌سازانه مدنظر بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران، بایسته‌های نرم‌افزارانه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با چین را تبیین نماید. برای تحقق این هدف تلاش شده تا با بهره‌مندی از مولفه‌های قدرت نرم علاوه بر تبیین ظرفیت‌های فرهنگی-تمدنی ایران اسلامی در کشور چین به تجویز اولویتهای سیاست خارجی تمدن‌گرایانه جمهوری اسلامی ایران اشاره شود. در این پژوهش گردآوری داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای صورت پذیرفته است. این پژوهش از منظر هدف کاربردی و از منظر ماهیت توصیفی –تحلیلی است.

چکیده مقاله حاضر، به بررسی و تحلیل گفتمان اسلام‌گرای انقلابی امام خمینی بر اساس نظریه گفتمان لاکلا و موفه می‌پردازد. تحلیل گفتمان از قابلیت خاصی برای توضیح شیوه گفتمان‌سازی، نقش عاملیت سیاسی رهبران، منازعات گفتمانی و چرایی هژمونیک شدن گفتمان های مختلف برخوردار است. این نوشتار درصدد پاسخ به این پرسش است که چگونه با روش تحلیل گفتمان، نحوه هژمونیک شدن گفتمان اسلام‌گرای انقلابی امام خمینی در تقابل با گفتمان‌های رقیب تبیین می-شود؟ برای پاسخ به پرسش مذکور، این پژوهش، انگاره ذیل را مطرح می‌کند که گفتمان سیاسی امام خمینی با سرمایه اجتماعی خاصی که از بطن جامعه شیعی برخاسته بود و با تاریخ، ارزش‌ها و باورهای ذهنی آحاد جامعه ایرانی انطباق داشت و همچنین از اعتبار و دسترسی بالایی نسبت به دیگر گفتمان‌ها برخوردار بود توانست در رقابت با دیگر گفتمان-های رقیب از بالاترین مزیت و هژمونی سیاسی و اجتماعی برخوردار شود. در کشاکش رقابت گفتمان‌های رقیب پیش از انقلاب آن گفتمان‌هایی توانستند جایگاه خود را حفظ نماید که به نحوی از انحاء با گفتمان انقلاب اسلامی و بویژه با گفتار امام خمینی(ره) ارتباط معنایی پیدا کنند.

چکیده نیجریه به عنوان یکی از کشورهای مهم قاره آفریقا، در چند دهه اخیر بستر نفوذ مذهب تشیع و مکتب اهل بیت(ع) در منطقه غرب آفریقا گشته است و هم اکنون، جمعیت چندمیلیونی نیجریه، این کشور را به یکی از کانون های شیعه تبدیل کرده است. نشانه ها حاکی از آن است که با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 1979 میلادی تشیع روند رو به رشدی در نیجریه پیدا کرد. این نوشتار، بر این هدف است که با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، نقش و تأثیر انقلاب اسلامی ایران را بر رشد و گسترش مذهب تشیع در نیجریه بررسی نماید.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد انقلاب اسلامی ایران در کنار بیداری و خودآگاهی مسلمانان نیجریه، روند گرایش به تشیع را سرعت بخشید و شیعیان نیجریه را از یک اقلیت بسیار محدود به جمعیت چندمیلیونی فعال بدل ساخت. افزون بر اقدامات فرهنگی نظام جمهوری اسلامی، فعالیت‌های کم نظیر شیخ ابراهیم زکزاکی، رهبر شیعیان نیجریه که متأثر از امام خمینی و انقلاب اسلامی است، مهمترین عامل گسترش تشیع در نیجریه محسوب می شود. او با الهام از امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی ایران، و در سایه تلاش‌های همیشگی و خالصانه، جامعه اهل سنت نیجریه را با عقاید شیعه آشنا ساخت و مسلمانان با تطبیق معارف این مذهب با آنچه در قرآن و منابع حدیثی امطرح شده بود، به تشیع گرویدند.

چکیده گرچه تاکنون محققان به صورت جداگانه به بررسی ویژگی‌های جاهلیت اولی و مدرن پرداخته‌اند، اما کمتر به وجوه تمایز این دو جاهلیت توجه نموده‌اند، ازاین‌رو مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی می‌کوشد ابعاد، زوایا ووجوه تمایز این دو جاهلیت را به بحث و بررسی بگذارد. نتایج تحقیق حاکی از این است که جاهلیت اوّلی، در ازدحام تعصّب قبیله‌ای و حزبی، زنده به گور کردن دختران، تبرّج و خودآرایی، قمار و غنا و بت‌پرستی مزمن خود را نمایاند. گرچه ریشه‌های پیدایش جاهلیت مدرن متمایز از جاهلیت اولی است، اما در واقع تمام ویژگی‌های جاهلیت اولی را در بطن خود دارد که درگذر زمانه رنگ و لعابی نو یافته‌اند. در حالی‌که با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و گسترش حاکمیت دین اسلام در دنیای سکولار امروزی، ضمن بستر سازی حکومت جهانی مهدی(عج) و نحوه آمادگی برای حکومت مصلح جهانی، سایر نسل‌ها را نیز به تلاش و پویایی در تهیه مقدمات ظهور و فراگیر شدن حکومت اسلامی در جهان فراخوانده، تا بدین وسیله ریشه‌های جاهلیت مدرن از بین رفته و مردم جهان در حکومت مهدوی و الهی به سعادت برسند.

چکیده بی­گمان جمهوری اسلامی ایران یکی از قدرت‌های عمده و تأثیرگذار در تحولات منطقه خاورمیانه به شمار می­رود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، یکی از مهمترین حوزه­های نفوذ و تاثیرگذاری سیاست­خارجی جمهوری اسلامی ایران، کشور یمن بوده است. اگرچه انقلاب اسلامی، جرقه الگوگیری و بیداری اسلامی را در میان شیعیان یمن و از آن جمله زیدی­ها و جنبش­ حوثی­­های این کشور ایجاد نمود، با این حال پس از اوج­گیری خیزش مردمی یمن پس از سال 2011 میلادی این بیداری بیش از پیش تقویت گردید. شکل­گیری یک حکومت مردمی که خواسته اصلی انقلابیون یمن است، می­تواند منافع تهران را تقویت کند. از این­رو، عربستان سعودی به عنوان رقیب اصلی ایران ‌در منطقه، همواره سعی نموده است تا موازنه قدرت را در منطقه به ضرر ایران و به سود خود حفظ نماید و حمله این کشور به یمن و سعی در ایجاد یک اتحاد عربی و همچنین به راه انداختن تبلیغات رسانه­ای علیه ایران، درواقع ریشه در اوج‌گیری قدرت ایران در منطقه دارد. بر این پایه، پرسش اصلی پژوهش پیش­رو این است که جمهوری اسلامی ایراندر قبال تحولات سیاسی یمن چه رویکردی را در سیاست­خارجی خود اتخاذ کرده است؟ یافته­های پژوهش حاکی از آن است که جمهوری اسلامی ایران بر پایه گفتمان انقلاب اسلامی، با تقویت حس انقلابی و حمایت معنوی و سیاسی از جنبش شیعیان در یمن تلاش کرده است تا با استقرار حکومتی شیعی و هم­پیمان در این کشور، قلمروی نفوذ و قدرت منطقه­ای خود در غرب آسیا را وسعت بخشد و از گسترۀ نفوذ و بازیگری عربستان در سطح منطقه بکاهد. روش پژوهش کیفی از نوع تبیینی- علّی و روش تحلیل داده ها بر پایه بهره­گیری از منابع کتابخانه­ای صورت گرفته است.

چکیده از جمله موضوعات مهم در حوزه انقلاب اسلامی ایران ، تأثیرگذاری آن بر کشورهای دیگر؛ به ویژه جنبش­های اسلامی است که توجه اندیشمندان علوم سیاسی را به خود جلب کرده و از جمله آنها جنبش اسلامی حزب الله لبنان است. پژوهش حاضر به روش کتابخانه­ای به تحلیل مؤلفه­های تأثیرگذاری حداکثری انقلاب اسلامی ایران ، بر این جنبش بر اساس تئوری پخش می­پردازد. تئوری پخش ابتدا در مورد نحوه اشاعه بیماری­های سل ، وبا و...به­کاربرده­می­شد که بعدها معنای آن توسعه پیداکرده و در مورد اشاعه مسائل و موضوعات دیگر ، از جمله موضوعات فرهنگی نیز به­کاربرده­شد. این مقاله ضمن تبیین تئوری پخش و عوامل مؤثر در آن ، میزان تأثیرگذاری انقلاب اسلامی ایران ، بر جنبش حزب الله لبنان را بر اساس عوامل تئوری پخش تحلیل کرده­است.
پژوهش حاضر به این نتیجه رسیده که انقلاب اسلامی ایران ، از میان تمامی ملت­های آزاده جهان و تمامی مسلمانان و جنبش­های اسلامی ، بیشترین تأثیرگذاری را بر جنبش اسلامی حزب الله لبنان داشته­است.­ بر اساس عوامل تئوری پخش ، مؤلفه­های این  تأثیرگذاری حداکثری ، مورد تحلیل واقع شده که نزدیکی حد اکثری مبانی فکری و عقیدتی این جنبش با مبانی و ارزش­ها و آرمان­های انقلاب اسلامی ایران و وجود بیشترین وجوه اشتراک بین مبانی انقلاب اسلامی ایران و مبانی فکری جنبش حزب الله ، مهم­ترین این مؤلفه­ها است.

چکیده      وقوع انقلاب اسلامی ایران تاثیر شگرفی بر جنبش های اسلامی بویژه جنبش های شیعی داشته است. یکی از مهمترین آنها  ،گروههای شیعی یمن است. که بیش از هزارسال ، قدرت وحکومت را در این کشور در دست داشتند در سال ۱۹۶۲با کودتایی که باحمایت وتحریک کشور مصر انجام گرفت ، قدرت را از دست دادند. پرسش مقاله: انقلاب اسلامی ایران در همگرایی جنبشهای اسلامی منطقه ی خاور میانه بویژه گروههای شیعی یمن چه نقشی داشته است؟ با استفاده از نظریه پخش به مثابه چارچوب نظری به دنبال اثبات این فرضیه است.« انقلاب اسلامی ایران باعث انسجام ، وحدت بیشتر و احیای گروه های شیعی یمن شده است».یافته ها بیانگر آن است که گروههای شیعی یمن پیش از وقوع انقلاب اسلامی ، کمترین دخالت و مشارکت را در امور حکومتی یمن داشته اند و به نوعی دچار انزوای سیاسی شده بود اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و پیامدهای پخش وسیع آن درمنطقه ، منجر به خروج تدریجی شیعیان یمن بویژه گروه های شیعی شمال یمن از انزوای چند ساله گردید. جنبشها و خیزشهایی که منجر به جنگ هایی شد که از سال ۲۰۰۴ تا سال۲۰۱۰ ادامه داشت ودرنهایت گروههای شیعی توانستند از سال ۲۰۱۱مجددا به احیا و تجدید قدرت خود بپردازند.

چکیده «انقلاب اسلامی ایران چرا و چگونه به پیروزی رسید؟» این سؤالی است که دهه­های متمادی و در زمان حاضر نیز مطرح بوده و پژوهشگران مختلف به دنبال پاسخی به آن برآمده­اند. تاکنون رویکردها و نسل­های متفاوتی از نظریات انقلاب اسلامی ایران متولد شده­اند که به تبیین­های متفاوتی در این زمینه پرداخته­اند. این پژوهش تمرکز خود را بر بررسی و تحلیل مقالات منتشر شده در 4 فصلنامه علمی - پژوهشی حوزه انقلاب اسلامی منتشر شده در ایران یعنی فصلنامه پژوهش­های انقلاب اسلامی، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی و فصلنامه پژوهش­نامه انقلاب اسلامی از ابتدای انتشار تا پایان سال 1396 قرار داده است. هدف این پژوهش آن است که با بررسی مقالات منتشر شده دریابد که پژوهشگران ایرانی چه دلایلی را برای چرایی و چگونگی پیروزی انقلاب اسلامی ایران برشمرده و پژوهشگران تولید کننده این ادبیات دارای چه ویژگی­هایی هستند؟ در واقع فرا تحلیل مطالعات حوزه چرایی و چگونگی پیروزی انقلاب اسلامی ایران در دو بخش دانش پژوهشی و ویژگی­های پژوهش‌­گران، تمرکز اصلی پژوهش حاضر را تشکیل می­دهد.

چکیده در تلاش برای ارائه­‌ی تحلیل نوینی از انقلاب اسلامی، این سؤال مطرح شده که «آیا انقلاب اسلامی را می­‌توان انقلابی آزادی­‌خواهانه دانست؟» فرض بر این است که انقلاب اسلامی، رستاخیز ملت ایران برای فراز کردن آرمان آزادی بوده و در آن، آزادی در هر دو وجه منفی و مثبتش تجلی یافته است. پژوهش حاضر به شیوه توصیفی– تحلیلی انجام شده و یافته‌­های آن نشان می‌­دهد که انقلاب اسلامی ایران به طور عمده در پاسخ به چهار مسئله‌ی اصلی (آزادی منفی)؛ استبداد داخلی، سلطه‌­ی خارجی، اقدامات اسلام­‌زدایانه­‌ی رژیم شاه و افول اقتصادی و تهدید معیشت مردم شکل گرفته و در مقابل، این انقلاب پاسخ مطلوب به این مسائل (آزادی مثبت) را در تأسیس و تحقق ارزش­‌هایی چون مردم­‌سالاری دینی، آزادی، تلاش برای حفظ استقلال و حاکمیت ملی و همچنین کارآمدی با تأکید بر عدالت و محرومیت‌­زدایی، مفصل­‌بندی کرده است.

چکیده ظهور انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی هم‌­گرایی­‌ها و واگرایی­‌هایی را با خود در سراسر جهان و خصوصاً در عالم اسلام به دنبال داشت. هم‌­گرایی‌‌ با انقلاب را می­‌توان در اثرگذاری بر بخش قابل توجهی از امت اسلام مشاهده نمود. واگرایی‌­ها نیز عموماً در ارتباط با غرب و در میان کشورهای اسلامی با تفکر وهابی صورت گرفته است. سعید حوّی دانشمند معاصر سوری و از رهبران اخوان المسلمین سوریه است که در اوایل انقلاب در زمره رهبران اخوانی و برای عرض تبریک پیروزی انقلاب، با امام خمینی ملاقات نموده؛ لکن در گذر زمان به موضع تقابل و دشمنی با انقلاب و رهبر آن رسیده و به طرق گوناگون ضدّیت خود را با انقلاب و مذهب تشیع به اوج رسانده است! پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با شرح و استنطاق گزاره­‌های تاریخی، ضمن واکاوی نحوه تعامل سعید حوّی با انقلاب اسلامی و رهبری آن، دلایل تغییر موضع وی را تحلیل نموده و برای نخستین بار تعامل پر فراز و فرود یکی از شخصیت­‌های سیاسی - دینی جهان اسلام در ارتباط با انقلاب اسلامی را مورد طرح و تحلیل قرار داده است. در پرتو نتایج این پژوهش، دیگر اختلافات و واگرایی­‌ها میان امت اسلامی نیز قابل شناخت و ردیابی است. این پژوهش، تضاد شخصیّتی سعید حوّی، که ناشی از اندیشه سَلَفی، مرام صوفیانه و مواجهه منفعت طلبانه او است را عامل تقابل و عناد وی با انقلاب اسلامی ایران معرفی می‌­کند.

چکیده مقایسه قدرت نرم کشورها یکی از موضوعات جدید در سیاست تطبیقی می­باشد که در عرصه سیاستگذاری ها و بازسازی عملکرد ملی موثر می­باشد. انقلاب اسلامی یکی از پدیده­های سیاسی می­باشد که با وقوع آن، چهره دوم قدرت یعنی قدرت نرم در عرصه سیاست بین الملل مطرح گشت. از آنجایی که روند بیداری مردم مصر و انقلاب 25 ژانویه 2011 در این کشور، به لحاظ ساختارها و ماهیت رژیم­های گذشته و شرایط وقوع شباهت زیادی به یکدیگر دارند، این مقاله تلاش دارد منابع قدرت نرم این دو انقلاب را مورد بررسی قرار دهد. به همین منظور، نگارندگان با بهره­گیری از روش تحلیل مقایسه­ای و مدل دووجهی قدرت نرم، به این سوال پاسخ دهند که؛ مولفه­های فرهنگی و سیاسی قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران (1979) و انقلاب مصر (2011) کدامند؟ مفروض مقاله به این قرار است که منابع قدرت نرم انقلاب اسلامی رو به تزاید دارد و در نقطه مقابل، منابع فرهنگی و سیاسی قدرت در روند انقلابی کشور مصر، با فرسایش مواجه است. برای مقایسه روند قدرت نرم در این دو انقلاب، با ارائه شاخص­های سنجش­پذیر در دو حوزه فرهنگی و سیاسی، تلاش می­شود برجستگی منابع قدرت مورد ارزیابی قرار گیرد. به همین منظور با بهره­گیری از پرسشنامه و نرم افزار SPSS سعی می­شود داده­های کمی مربوط به هر مولفه مورد مداقه قرار بگیرد و برای مدل دو وجهی قدرت نرم، 28 شاخص در نظر گرفته شده است. یافته­ ها نشان می­دهند قدرت نرم انقلاب اسلامی نسبت به انقلاب مصر بیشتر است و توانمندی ملی برای جامعه ایرانی در حوزه­های فرهنگی و سیاسی، موفق تر بوده است.
 

چکیده وقوع انقلاب اسلامی ایران جدای از تأثیرات داخلی‌‌اش، در محیط پیرامونی خود سرمشق بسیاری از جنبش‌‌های مردمی و نتیجتاً تحولات سیاسی - اجتماعی در کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا شده است. در همین چهارچوب بخش قابل توجهی از تحولات سال‌‌های اخیر در یمن به نقش و تأثیرگذاری جنبش انصارالله - به‌عنوان حرکتی متأثر و در امتداد آرمان‌-های انقلاب اسلامی - گره خورده است. با توجه به اهمیت تحولات اخیر در این کشور، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیرپذیری مفهومی و روشی جنبش انصارالله از انقلاب اسلامی ایران است. ارتباط و علاقه رهبران جنبش انصارالله به انقلاب اسلامی، آرمان‌‌ها و آموزه‌‌های آن و نیز تأسی به رهبران انقلاب اسلامی، راهبردهای بنیادین این جنبش را هم‌‌راستا و هم‌-جهت با مفاهیم انقلاب اسلامی و روش‌‌های مورد استفاده آن قرار داده است. بر این اساس سؤال اصلی مقاله حاضر این است که جنبش انصارالله در یمن به لحاظ مفهومی و روشی چه تأثیری از انقلاب اسلامی ایران پذیرفته است؟ یافته این نوشتار نشان می‌‌دهد که حرکت شیعیان زیدی یمن که نمود اصلی آن در جنبش انصارالله بوده است، تأثیرپذیری مستقیمی از انقلاب اسلامی ایران، مفاهیم و روش‌‌هایش داشته است. انصارالله با مبنا قرار دادن مفاهیم اصولی برگرفته از انقلاب اسلامی، توانسته ضمن بهره‌‌گیری از روش‌‌های بدیعِ به کار گرفته شده‌‌ی انقلاب اسلامی، ساختار و محتوای مطلوب خود را متناسب با فضای جامعه یمن تنظیم نموده و در این راستا به اقدام و عمل خود معنا بخشد.
 

چکیده از زمان شکل گیری پیمان آتلانتیک شمالی در سال 1949 تا کنون، شش مفهوم استراتژیک برای تحول در ناتو به عنوان یکی از کنشگران فعال در ژئوپلیتیک جهانی، پدید آمده است که «مشارکت فعال؛ دفاع مدرن»، سومین مفهوم استراتژیک پیمان پس از جنگ سرد است. اولین مفهوم استراتژیک ناتو پس از جنگ سرد در اجلاس رم در نوامبر 1991 منتشر و دومین، در زمان برگزاری اجلاس واشنگتن در ماه آوریل 1999، پنجاهمین سالگرد پیمان، سند رم به روز شد. سومین مفهوم نوین استراتژیک ناتو، موضوع اصلی مقاله حاضر است که نویسنده تلاش دارد با بهره بردن از چارچوب نظری سندشناسی مفهوم نوین استراتژیک ناتو، به این پرسش اصلی پاسخ دهد که رویکرد نوین ناتو برای دهه پیش رو نسبت به اسلامِ سیاسی چیست؟. با روش تحلیل محتوا و با استفاده از ابزار منابع کتابخانه ای، فرضیه اصلی مقاله عبارت است از این که «رویکرد ژئوپلیتیکی ناتو به امنیت در ابعاد نظامی، سیاسی و اجتماعی در قالب تفکیک «خود» و «دیگری» نمایان شده است و لذا اسلامِ سیاسی رشد یافته از انقلاب اسلامی ایران به عنوان چالشی ژئوپلیتیکی، رقیب ایدئولوژیک برای حاکمیت ارزش های لیبرال دموکراسی ناتو در دهه پیش رو شناسایی شده که مفهوم نوین استراتژیک ناتو سعی در مهار آن دارد». یافته های مقاله حاضر نشان داد، انقلاب اسلامی ایران به عنوان یک تحول بزرگ سیاسی واجتماعی با استقرار نظام سیاسی اسلامی مبتنی بر ارزش های اصیل اسلامی و تشیع در عصر هژمونی ارزش های غربی در ژئوپلیتیک جهانی توانست اهمیت یافتن گفتمان اسلامِ سیاسی، احیای هویت اسلامِ سیاسی و قدرت یابی اسلامِ سیاسی در سطوح ملی و بین المللی را سبب شود تا جایی که بسیاری معتقدند ادامه تحولات رخ داده در پس از انقلاب اسلامی ایران که منجر به شروع روند تغییر در توازن هندسه جهانی قدرت شده است از جمله رشد گرایش ها به اسلامِ سیاسی، موج اعتراضات مردمی بر ضد ارزش های غربی، تحولات بیداری اسلامی و ...، متاثر از روح انقلابی گری موجود در فرهنگ اسلامِ سیاسی شیعه است
 

چکیده انقلاب اسلامی ایران به­عنوان "نخستین و بزرگ­ترین انقلاب مذهبی قرن بیستم میلادی" توانست منجر به درهم شکنندگی نظام­ تئوری و ساختاری در سطوح ملّی، منطقه­ای و جهانی شود. انقلاب 1357 ایران با ماهیتی اسلامی و بازتاب­های جهانی کوشید تا به ‌مثابه­‌ی یک الگوی انقلابیِ فرا سرزمینی به محیطی گیرا و تأثیرگذار برای کشورهای مسلمان و غیرمسلمان جهان مبدل گردد. ازاین­‌رو، پژوهش حاضر بر اساس نظریه پخش که الگوی نظری مناسب برای واکاوی بازتاب­ انقلاب­های فرا ملّی است، این سؤال را طرح نموده که کدام ‌یک از کشورهای اسلامی بیشترین تأثیر را از انقلاب اسلامی ایران پذیرفته است؟ فرضیه­ی این پژوهش بدین شرح است که افغانستان نخستین کشور در بین کشورهای اسلامی بوده که بیشترین تأثیر را از انقلاب اسلامی ایران پذیرفته است. نتایج یافته­های نوشتار حاکی از آن است که علاوه­ بر عوامل داخلی، دخالت­ قدرت­های منطقه­ای و فرامنطقه­ای یکی از موانع اصلی نفوذ هرچه بیشتر انقلاب اسلامی ایران در افغانستان بوده است. تحولات اخیر به­ویژه تشدید حضور نیروهای نظامی آمریکا در افغانستان بر صحت این ادعا می­افزاید و از نظر نگارندگان مقاله­، این کارشکنی­ها ادامه داشته و بیگانگان هیچ­گاه دست از خدشه­دار کردن چهره انقلاب اسلامی ایران در افغانستان برنخواهند برداشت.  

چکیده انقلاب اسلامی به عنوان نقطه عطف تاریخ ایران، یکی از حلقه های حوادثی در جهان اسلام است که ازآن با عنوان بیداری اسلامی یاد می شود. بر این اساس ظرفیت های انقلاب اسلامی ایران به منظور بازسازی و یا احیاء تمدن اسلامی از موضوعات مهم و در خورد توجه برای پژوهش است. موضوع تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر احیاء تمدن اسلامی در پژوهش هایی مورد بحث قرار گرفته است. مقاله حاضر با در نظر گرفته پیشینه پژوهش و قالب در چهارچوب نظریه سیستمی به دنبال بررسی ظرفیت های انقلاب اسلامی ایران در بازسازی تمدن اسلامی است. نگارندگان بر این باورند که انقلاب اسلامی ایران به عنوان الگویی نوین از حکومت اسلامی دربردارنده ظرفیت های پویایی است که می تواند در بازسازی تمدن اسلامی نقش آفرین باشد.