فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده محمدرضاشاه پهلوی در دهه پنجاه خورشیدی برای تقویت موقعیت ژئوپلتیکی ایران برنامه اتمی گسترده‌ای را آغاز نمود. سوال اصلی این است که الزامات امنیتی این برنامه در بعد داخلی و خارجی چه بود؟ پژوهش نظری حاضر با بهره گیری از بررسی‌های تاریخی، توصیفی و استدلالی با رویکردی تحلیلی نشان می‌دهد که این برنامه همگام با برنامه‌های عمرانی و با نگاهی به آمایش سرزمینی ابتدا با دیدی ژئواکونومیکی با هدف تولید انبوه برق هسته‌ای به جهت تنوع در سبد سوختی و فرار از اتکا به سوخت فسیلی برای نیاز روزافزون به مصرف داخلی انرژی شروع شد تا با گسترش زیرساخت‌ها به عنوان یک عامل کلیدی در توسعه اقتصادی و نفوذ ایران در بازار انرژی و ابزاری سیاسی و امنیتی برای افزایش قدرت ایران درآید. سیاست مستقل ملی شاه آن بود تا به پشتوانه مواهب جغرافیایی کشور در مهار فناوری اتمی بکوشد تا با تکمیل چرخه کامل سوخت هسته‌ای ضمن افزایش امنیت انرژی، با دستیابی به نقطه فرار اتمی ضامن حفظ برتری نظامی و توازن قوا در منطقه با اتکا به فناوی هسته‌ای باشد ولی دستیابی به چنین توانی به دلیل وقوع تغییرات وسیع در جغرافیای سیاسی منطقه با چالش‌هایی روبرو گردید و بستری برای تقابل آتی میان ایران و آمریکا شد.

چکیده انقلاب اسلامی ایران نقطه آغازی بر بیداری اسلامی در میان مسلمانان در جهان به ویژه منطقه خاورمیانه گردید که انقلاب‌های کنونی در جهان عرب از نمودهای آن است. نتایج  ناشی از این انقلاب‌ها تاکنون تغییراتی مهم در هندسه قدرت در منطقه به نفع یک خاورمیانه اسلامی پدید آورده و از پتانسیل لازم برای تداوم این تغییرات برخوردار است. در این پژوهش به دنبال بازشناسی انقلاب اسلامی و نتایج کنونی و احتمالی آینده آن بر جغرافیای سیاسی منطقه هستیم.