فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده به عنوان یکی از کشورهای تأثیرگذار در غرب آسیا، راهبردهای خود در منطقه تا برای برقراری نظم جهانی دنبال نمود. ظهور کشورهای تأثیرگذار در معادلات منطقه‌ای همچون ایران، روسیه، سوریه و عراق از یک سو و ناکامی‌های پی‌درپی آمریکا در عراق، افغانستان از سویی دیگر، موجب شد تا روسای جمهور آمریکا راهبردهای دیگری در قبال این منطقه در نظر بگیرند. هدف از این تحقیق، تحلیل و بررسی شکست راهبردهای آمریکا در مهار جمهوری اسلامی ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون و تأثیر سیاسی، امنیتی و اقتصادی آن بر جمهوری اسلامی ایران و افول هژمونی آمریکا در منطقه غرب آسیا و سطح بین‌الملل بوده است. نتایج تحقیق نشان داد تغییر روند اشتباه در راهبردهای آمریکا در ایران و سطح منطقه، ضمن افول هژمون آمریکا در سطح جهانی و منطقه‌ای زمینه‌ساز پیشرفت، نفوذ و ارتقای جایگاه ایران در تصمیم‌گیری‌های مهم منطقه‌ای شده است.

چکیده از جمله مفاهیم مهم در ادبیات سیاسی و اجتماعی جوامع، مفهوم جنگ است. بازخوانی نظرات شاخصی که در خط دهی به سیاست‌های کلی جامعه تأثیرگذار است می‌تواند به تعریف کاملتری از پدیده مورد نظر منتهی شده و چشم انداز سیاسی و اجتماعی جوامع را با دقت بیشتری تبیین نماید. در نوشتار حاضر با پرداختن به مفهوم جنگ در گفتمان انقلاب با روش توصیفی تحلیلی و بر اساس الگوی سه سطحی فرکلاف مشخص شد که وقوع انقلاب اسلامی به باز تعریف ساختارهای مفهومی و ارزشی تازه‌ای منجر شد و برخی از حوزه‌های معنایی را در مناسبات جهانی قدرت را تغییر داد. محوریّت نظام و ساختار تازه‌ای که در ایران رقم خورد، تشکیل حکومت دینی است. این امر سبب بروز تحولات بنیادین از جمله به وجود آمدن یک رقیب ایدئولوژیک در سطح مناسبات جهانی قدرت شد. با به وجود آمدن چنین شرایطی، نظام‌های سیاسی-اجتماعی و ساختارهای قدرت باز تعریف شده و صورتی جدید می‌یابند. قدرت‌های موجود که گفتمان تازه را بر نمی‌تابند برای حفظ وضع موجود و تثبیت قدرت، ‌به مقابله با آن برخاسته و در این مسیر صورت‌های گوناگون اعمال قدرت را می‌آزمایند. در این سیر تطوّر تاریخی شیوه منازعه و مقابله در ساختار قدرت از جنگ سخت و نظامی به تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، غارت فرهنگی، قتل عام فرهنگی، ناتوی فرهنگی، جنگ نرم فرهنگی می‌انجامد که در زمان حاضر با مجموعه‌ای از انواع روش‌های اعمال قدرت مواجه هستیم که در نهایت به شیوه جنگ ترکیبی می‌انجامد. غیریّت سازی، دشمن شناسی و اقتدار از جمله دال‌های مرکزی گفتمان جنگ است و مفاهیم دفاع، جهاد، مبارزه،‌ بصیرت و مقاومت مفاهیمی هستند که در تکمیل این شبکه گفتمانی دخیل هستند.

چکیده فراگیری فضای مجازی در میان آحاد مختلف جامعه، آسیب‌ها و تخطئی‌های مختلفی را در پی داشته است. بخشی از این آسیب‌ها از اهداف مورد نظر نظام استکباری در راه-اندازی جنگ نرم و بسط آن در فضای مجازی است که توانسته با نفوذتر، پراثرتر، شتابنده در بسامد بیشتر نقش ایفا کند. این مقاله با هدف تأویل مختصات فضای مجازی برای دارا بودن ظرفیت کنشیاری در اهداف انقلاب اسلامی با رویکرد اندیشه مقام معظم رهبری بوده که دو مقوله فضای مجازی و جهاد تبیین می‌توانند مکمل یکدیگر به عنوان سلاح در جنگ نرم عمل نماید. براین اساس با روش توصیفی تحلیلی که درصدد توصیف وضع موجود مسئله یا پدیده‌، ویژگی‌ها و صفات آن را مطالعه و با تشریح جزءبه جزء یک محصول، شناخت بیشتر بدون هر گونه دخالت یا استنتاج ذهنی انجام می‌پذیرد. یافته‌ها حاکی است که پرداختن به جهاد تبیین می‌تواند برای پیشگیری و از میان برداشتن زمینه-های فردی و اجتماعی آلودگی و آسیب‌های موجود از جوانب مختلف در فضای مجازی در راستای تحقق حکمرانی مجازی باشد و می‌توان از وجه نرم افزاری این فضا به عنوان یکی از ابزارهای گوناگون به‌روز در این راستا بهره‌برداری کرد. ضرورت دارد؛ از سلاح جهاد تبیین به عنوان یکی از اقدامات صیانتی با هدف پیشگیری، هشدار دادن، آگاه کردن، تقدم به حفظ صحت؛ در برابر افسارگسیختگی فضای مجازی که منافع و مصالح فردی و اجتماعی را تهدید کرده، تمتع جست و گامی به سوی سعادت و سلامت جامعه برداشت.

چکیده این مقاله با رویکرد توصیفی – تحلیلی در پی آن است با تأکید بر آیات قرآنی ضمن پاسخگویی به چیستی جنگ نرم، الگوی جنگ نرم را در چهارچوب گفتمان انقلاب اسلامی فهم و تحلیل نماید و در ادامه مبانی و مؤلفه‌های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران را توضیح دهد. بقاء و استمرار نظام‌های دموکراتیک و مردم سالار وابستگی زیادی به قدرت نرم دارد و این مؤلفه‌ای است که نظام های اقتدارگرا به‌شدت از آن محرومند. افزایش قدرت نرم توانایی جذب افکار، اذهان و قلوب مردم را فراهم می‌کند و از طرفی دیگر منجر به هم افزایی و ذخیره‌سازی قدرت سخت و نیمه‌سخت در مواقع بحرانی می شود. این تحقیق نشان می‌دهد پایه و اساس قدرت جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با نظام‌های لیبرال دموکراسی غربی از نوع قدرت نرمی است که بر پایه ارشاد است و نه اجبار و اغواء و لذا این نوع قدرت باز تعریفی از نگرش آیات قران به قدرت است. مبانی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بر گرفته از فرهنگ اسلام ناب محمدی است که توانسته افکار و اذهان مردم ایران را به‌خود جلب کند.      

چکیده مهم ترین راهبرد اساسی جنگ نرم،تاثیر گذاری بر افکار عمومی بوده و در این تقابل تهاجمی اندیشه ای،مراکز دانشگاهی از اولویت خاصی برخوردار است.بانیان این جنگ،درصدد هستند محیط دانشگاه را از یک فضای علمی که تضارب آرا در آن به رشد و شکوفایی استعدادها می انجامد، به یک محیط منازعه برای نابودی باورهای دینی،فرهنگی،ملی و بومی تغییر دهند.از این رو مسئولان باید با موضعی تدافعی توام با بصیرت و تدبیر و با تقویت توان علمی و اعتلای باورهای دینی و فرهنگی دانشجویان،به خنثی سازی عملیات روانی،شبهه زدایی علمی و ژورنالیستی آنان بپردازند.

چکیده در جنگ نرم و فتنه، اعتقادات، باورها و ارزش‌های اساسی یک جامعه مورد هجوم قرار می‌گیرد. با تغییر باورهای اساسی جامعه، قالب‌های تفکر و اندیشه دگرگون شده و مدل‌های رفتاری جدیدی شکل می‌گیرد. مدل‌های رفتاری جدید به گونه‌ای است که به جای رفتارهای حمایتی از ساختار سیاسی، رفتارهای چالشی جایگزین شده و این رفتارها به سمت ساختارشکنی جهت می‌یابد. در این مقاله تلاش خواهد شد به کمک روش مقایسه‌ای به این سؤال پاسخ داده شود که نقاط اشتراک و افتراق میان جنگ نرم و فتنه کدامند؟ با بررسی بیشتر در زمینه موضوع مورد بحث می‌توان به این مهم دست یافت که جنگ نرم و فتنه در اهداف، عوامل زمینه‌ساز، روش‌ها و شیوه‌ها، ابزارها، مخاطبین و گروه‌های هدف و ... دارای نقاط اشتراک و در هویت و عامل خشونت دارای نقاط افتراق است.