فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده فراگیری فضای مجازی در میان آحاد مختلف جامعه، آسیب‌ها و تخطئی‌های مختلفی را در پی داشته است. بخشی از این آسیب‌ها از اهداف مورد نظر نظام استکباری در راه-اندازی جنگ نرم و بسط آن در فضای مجازی است که توانسته با نفوذتر، پراثرتر، شتابنده در بسامد بیشتر نقش ایفا کند. این مقاله با هدف تأویل مختصات فضای مجازی برای دارا بودن ظرفیت کنشیاری در اهداف انقلاب اسلامی با رویکرد اندیشه مقام معظم رهبری بوده که دو مقوله فضای مجازی و جهاد تبیین می‌توانند مکمل یکدیگر به عنوان سلاح در جنگ نرم عمل نماید. براین اساس با روش توصیفی تحلیلی که درصدد توصیف وضع موجود مسئله یا پدیده‌، ویژگی‌ها و صفات آن را مطالعه و با تشریح جزءبه جزء یک محصول، شناخت بیشتر بدون هر گونه دخالت یا استنتاج ذهنی انجام می‌پذیرد. یافته‌ها حاکی است که پرداختن به جهاد تبیین می‌تواند برای پیشگیری و از میان برداشتن زمینه-های فردی و اجتماعی آلودگی و آسیب‌های موجود از جوانب مختلف در فضای مجازی در راستای تحقق حکمرانی مجازی باشد و می‌توان از وجه نرم افزاری این فضا به عنوان یکی از ابزارهای گوناگون به‌روز در این راستا بهره‌برداری کرد. ضرورت دارد؛ از سلاح جهاد تبیین به عنوان یکی از اقدامات صیانتی با هدف پیشگیری، هشدار دادن، آگاه کردن، تقدم به حفظ صحت؛ در برابر افسارگسیختگی فضای مجازی که منافع و مصالح فردی و اجتماعی را تهدید کرده، تمتع جست و گامی به سوی سعادت و سلامت جامعه برداشت.

چکیده با توسعه تکنولوژی ارتباطی نقش‌آفرینی دولت‌ها در کنترل بسیاری از امور به ویژه جریان اطلاعات کنترل و هدایت افکار عمومی و روز به روز تضعیف می‌شود؛ همچنین فضای مجازی سبب دگرگونی ریخت جامعه و اخلال در نظام ارزشی، گسترش جاسوسی نوین و توسعه نبردهای هیبریدی شده و از این جهت، تهدیدات امنیتی جدی را شکل داده است. در شرایط کنونی، زیرساخت ارتباطی موجود در ایران، وابستگی قابل توجهی به شبکه جهانی اینترنت دارد و این موضوع، چالش‌های جدی برای استقلال و امنیت جمهوری اسلامی ایران تولید کرده است. به‌دلیل عدم اطمینان پذیری چنین ساختار ارتباطی‌ای، پایداری و امنیت ارتباطات بر بستر شبکه موجود نیز به مخاطره خواهد افتاد. هدف این پژوهش، تبیین نقش شبکه ملی اطلاعات در تحکیم استقلال و امنیت ملی در گام دوم انقلاب اسلامی است. بنابراین سوال اصلی پژوهش عبارت است از: «نقش شبکه ملی اطلاعات در تحکیم استقلال و امنیت ملی در گام دوم انقلاب اسلامی چیست؟» برای انجام این پژوهش، از روش تحلیل اسنادی و برای گردآوری داده ها از ابزار فیش برداری بهره گرفته شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، تحقق شبکه ملی اطلاعات می‌تواند زمینه‌ی مصونیت ذخایر اطلاعات ملی، ارتقای توان بازدارندگی در مقابل تهدیدات سایبری، حراست از حریم خصوصی و آزادی‌های مشروع، توسعه پدافند غیرعامل و... را مهیا سازد. مهمتر تضمین استقلال و امنیت کشور و تحقق حاکمیت جمهوری اسلامی ایران در فضای سایبر است که این امر وابستگی کلیدی به تحقق شبکه ملی اطلاعات در سه بعد زیرساخت، سرویس و محتوا دارد.

چکیده نوشتار حاضر با طرح این سوال اصلی که سیاست گذاری فضای مجازی در ایران را چگونه می­‌توان در مسیر تحقق بیشتر اهداف مورد نظر در اسناد بالادستی کشور، اصلاح کرد؟ در صدد واکاوی سیاست گذاری فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران بر آمده است. بررسی حاکی از آن است، سیاست گذاری­‌های کلان صورت گرفته در این خصوص، هم ماهیت سلبی داشته و هم ایجابی. در این میان، سیاست گذاری­های سلبی با سازوکارهایی چون، برنامه‌­ریزی بازدارنده در حوزه قانون گذاری، پالایش فضای ‌مجازی (مشتمل بر مسدودسازی و فیلترینگ) و سیاست گذاری­‌های ایجابی با سازوکارهایی از قبیل، تولید و مدیریت محتوا، افزایش سواد رسانه‌­ای و امن ‌سازی فضای مجازی مبتنی بر بومی ‌سازی در کشور اجرایی شده­‌اند. امّا با این وجود، محقق نشدن مطلوب «شبکه ملی اطلاعات» به عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، عدم توفیق در تولید محتوای مناسب داخلی و افزایش سواد رسانه­‌ای در کشور که همگی از سازوکارهای اعمال سیاست گذاری‌­های ایجابی در کشور می­‌باشند، در کنار عدم جامعیت و نقصان قوانین طرح‌­ریزی شده در حوزه فضای مجازی و شکست پروژه فیلترینگ به سبب ناکارآمدی ابزارهای مسدودسازی و فیلترینگ، حکایت از ناکارآمدی سیاست گذاری‌­ها و عدم وجود برنامه­‌ای راهبردی، اصولی و فنی در مدیریت و کنترل درازمدت فضای مجازی در کشور دارد و ضرورت اصلاح سیاست گذاری فضای مجازی در ایران در مسیر تحقق بیشتر اهداف مورد نظر در اسناد بالادستی کشور را به تصویر می‌­کشد که این امر نیازمند تغییر موازنه موجود از نگاه سلبی و بالا به پایین به نگاه ایجابی و پایین به بالاست.

چکیده فضای مجازی یکی از موضوعات راهبردی و استراتژیک جهان امروز است که به عنوان پرچالش­ترین و به روزترین مسائل جهان مطرح می­باشد . یکی از وجهه­های قدرتمندی فضای مجازی،  تاثیرگذاری آنها  بر فضای سیاسی و به طور ویژه کارویژه­های دولت می­باشد. از سویی دیگر یکی از انواع شکافهای اجتماعی سیاسی شکاف دولت ملت است که امروزه از درجه اهمیت بالایی برخوردارمی­باشد. با توجه به افزایش تصاعدی ضریب نفوذ اینترنت در ایران و گسترش کاربری فضای مجازی و در کنار آن افزایش ارایه محتوا در حوزه­های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، توجه به ابعاد گوناگون و چالش­های پیش روی آن را ضروری کرده است. در همین راستا سوال اصلی مقاله بدین صورت است که فضای مجازی چه تاثیری بر شکاف دولت ملت در ایران بین سال­های 90تا96 داشته است؟ نتایج تحقیق نشان می­دهد که ساعات استفاده یا مدت زمانی که کاربران در فضای مجازی سپری می­کنند، می­تواند بر اعتماد سیاسی و نیز ذهنیت آنها از بی­ثباتی سیاسی اثرگذار باشد. نتایج این تحقیق نشان داد که میزان استفاده از فضای، بر اعتماد به نهادها و به ویژه بر اعتماد به کنشگران سیاسی و همچنین وقوع برخی بی­ثباتی­های سیاسی  تأثیر دارد. بنابراین فضای مجازی با تاثیرگذاری بر اعتماد سیاسی و بی­ثباتی سیاسی شکاف دولت ملت را متاثر نموده است.