فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده اینکه انقلاب ها می آیند یا آورده می شوند در نظریات مختلف ساختار گرایی و کارگزار محور پاسخ های متفاوتی یافته است . پژوهش حاضر در صدد تحلیل پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و ناکامی انقلاب 2011 میلادی مصر در لوای تقابل ساختار – کارگزار می باشد بنابر این در پاسخ به این سوال که کارگزار انقلاب اسلامی ایران چگونه از تقابل ساختار بین المللی وقت به نفع خود بهره برداری کرد و به پیروزی رسید و بالعکس برای کارگزار انقلاب مصر این توفیق موقتی بود و درنهایت شکست خورد؟ مقایسه ساختار های بین المللی هنگام وقوع دو انقلاب ایران و مصر در دو دوره زمانی متفاوت و آشنایی با نحوه استفاده از فرصت ها توسط کارگزار انقلاب در ایران و عدم توفیق پایدار کارگزار مصر از اهمیت بالایی برخوردار است که این تحقیق در صدد کالبد شکافی این مسئله می باشد .در این تحقیق در صدد هستیم بیان کنیم که چگونه کارگزاران انقلاب اسلامی ایران از قبیل رهبری، نیروهای اجتماعی و ارتش توانستند در مقابل ساختار بین الملل، نظام سیاسی مورد نظر خود تثبیت نمایند اما در مصر این توفیق حاصل نشد.

چکیده تحولات بزرگی که در چند سال اخیر در جهان عرب اتفاق افتاد و پس­لرزه­های آن همچنان ادامه دارد، توجه بسیاری از محققان و تحلیل­گران در حوزه انقلاب­ها را به خود جلب کرده است. در این میان نظریه­های ساختارگرایانه از مهم­ترین رویکردهای پژوهشگران در تبیین انقلاب­ها است. در میان این نظریه­ها،‌ نظریه انقلاب اجتماعی در کتاب«دولت­ها و انقلاب­های اجتماعی» مشهورترین نمونه در میان نسل سوم نظریه­های انقلاب می­باشد. اما با توجه به آنچه که اسکاچپول اذعان دارد،‌ نظریه وی توانایی تبیین انقلاب ایران را ندارد. از اینرو سؤالی که ایجاد می­شود این است که آیا اسکاچپول باید تنها نظریه­اش را در مورد ایران تغییر دهد یا خیر و این نظریه توانایی تبیین سایر انقلاب­های جهان اسلام را دارد. بنابراین هدف مقاله، «مقایسه انقلاب­های مصر، تونس» بر اساس نظریه انقلاب اجتماعی است. سؤال اصلی این مقاله این است که آیا نظریه انقلاب اجتماعی قابلیت تبیین انقلاب­های مصر و تونس را دارد؟ فرضیه مقاله این است که نظریه انقلاب اجتماعی نه تنها توانایی تببین انقلاب ایران را ندارد بلکه این امر در مورد سایر انقلاب­های جهان اسلام نیز صدق می­کند.