فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده بیان مسئله: تحقق برابری، از اهداف همه پیامبران الهی، مکاتب فکری و رهبران مذهبی بوده است. و بسیاری از کنش های اجتماعی و جامعه شناسی و سیاسی امروزه حول محور واژه برابری شکل گرفته است. هدف پژوهش: تحلیل مضمونی مفهوم برابری در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای در نظام مردم سالار دینی، است. روش شناسی: برای تحقق این هدف، با استفاده از روش تحلیل مضمون سخنان و بیانات مقام معظم رهبری، مورد واکاوی قرار گرفته است. ابتدا با مراجعه به سخنرانی‌ها، متون و یادداشت‌های مرتبط با موضوع از منظر ایشان؛ 42 مورد مضامین پایه ای، سپس با دقت 13 مورد، مضامین سازمان دهنده و در پایان مضامین فراگیر شناسایی و آشکار شدند. مهمترین یافته‌های پژوهش عبارتند از: برابری در حکومت اسلامی، برابری فرصت ها و امکانات، برابری در برابر قانون، برابری ملّت ها و برابری نژادی، نفی برابری جنسیتی در غرب، نقد ادعای برابری در غرب. تحلیل یافته‌ها نشان داد: در اندیشه حضرت آیت الله خامنه ای، برابری از اهمّیت بسیار بالایی برخوردار است، از نظر ایشان، برابری با عدالت تفاوت دارد، در نظام جمهوری اسلامی برابری وجود دارد، در حالی که برابری واقعی در جوامع غربی، به ویژه در آمریکا، علیرغم ادعاهایشان، وجود ندارد.

چکیده امام خمینی اندیشمندی ذوابعاد است که جنبه های فلسفی، کلامی، فقهی و عرفانی در دیدگاه ها و اندیشه ایشان نمود دارد.اینکه اندیشمندی خود حاصل جمع این جنبه های متفاوت باشد آن فرد را دارای اهمیت می کند اما اینکه این اندیشه ها در صحنه عمل پیاده شود اهمیت آن فرد را مضاعف میکند.سوای از اهمیت نظری و عملی عام امام خمینی در این مقاله به نسبت اندیشه امام خمینی با اندیشه عرفانی آیت الله شاه ابادی(استاد خود) مورد بررسی قرار میگیرد.روش این مقاله توصیفی – تحلیلی است. یافته ها حکایت از این دارد، یک نوع دو قطبی در عرفان که در شکل وضع موجود / وضع مطلوب (در شکل تقابلی) بازنمایی می شود، در اندیشه های شاه ابادی وبالتبع آن امام خمینی نمود یافته است؛گذر از عرفان به نظریه سیاسی که از اندیشه و بحران شناسی شاه آبادی آغاز شده و به اندیشه سیاسی تاسیسی امام خمینی می رسد در شکل گسترده و در «عمل» یعنی رهبری سیاسی نمود می یابد.

چکیده در تاریخ معاصر ایران حضور زنان در عرصه‌های سیاسی اجتماعی را می‌توان در جنبش تنباکو، نهضت مشروطه و پس از آن در دوران پهلوی اول و دوم مشاهده کرد. انقلاب اسلامی ایران تحولات سیاسی اجتماعی عمیقی را در پی داشت که زنان نیز از این تحولات برکنار نبودند. استمرار مشارکت گسترده زنان در پدیده انقلاب اسلامی و نحوه حضور آنان در عرصه سیاسی اجتماعی و دیدگاهی که پس از انقلاب اسلامی درباره زنان و مشارکت سیاسی اجتماعی آنان شکل گرفت، نقطه عطفی در این دوره بود. این پژوهش با روش تاریخی-تحلیلی در پی پاسخ‌گویی به این سؤال اصلی است که تأثیر اندیشه سیاسی امام خمینی در فراهم آوردن حضور گسترده و مشارکت فراگیر سیاسی اجتماعی‌ زنان در فرایند پیروزی انقلاب اسلامی و پس از ان چیست؟ براساس اندیشه فقهی سیاسی امام خمینی(ره) یکی از مسائل مهم در جهان معاصر نقش زمان و مکان در اجتهاد و نوع تصمیم گیری‌هاست. با توجه به اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) تفسیری جدید از تعالیم اسلام درباره حضور سیاسی اجتماعی زنان شکل گرفت که زمینه لازم برای استمرار شرکت فعال و صحیح زنان در عرصه سیاست و اجتماع را فراهم کرد.

چکیده      اندیشه سیاسى اسلام در چند دهه اخیر شاهد تحولات عمده و نوآورى‌هاى مهمى بوده است. مهم‌ترین و برجسته‌ترین تحول در اندیشه سیاسى اسلام را مى‌توان در تحولات انقلاب اسلامى و آراء و اندیشه‌هاى رهبران انقلاب اسلامى در ایران یافت.آراء و اندیشه‌هاى امام خمینى^(ره)، خود به عنوان بنیانگذار نخستین نظام سیاسى اصیل شیعى در ایران حایز اهمیت است. اندیشه سیاسى آیت‌اللّه خامنه‌اى نیز به عنوان شاگرد و یار وفادار امام خمینى نقش و جایگاه مهمى دارد. بینش حکیمانه و تجربه عملى رهبرى نظام اسلامى در کوران حوادث مختلف در نزدیک به چند دهه،اهمیت توجه به اندیشه‌ها و آراء سیاسى ایشان را برجسته ساخته است. نتیجه پژوهش حاضر بیان گر آن است که؛ بررسی سه دهه در فضای نظر و عمل مقام معظم رهبری نشان از نظام هماهنگی دارد به گونه‌ای که اجزایش یک کل نظام‌مند را تشکیل می‌دهد که ادامه‌دهنده گفتمان فکری علمای گذشته و استمرار بخش گفتمان امام خمینی‌^(ره) است و با رویکرد اجتهادی به مسایل معاصر می‌پردازد.

چکیده امام خمینی از محققان، فقیهان، متکلمان و اندیشمندانی است که با تحقیق و پژوهش در عرصه‌های گوناگون روشمندانه برخورد کرده است. از آنجایی که سیاست با موضوعیت انسان به تمام ابعاد هدایتی او نظر دارد لذا آثار امام خمینی از تکثر روشی برخوردار است و اندیشه سیاسی امام خمینی به لحاظ روش‌شناسی امری چند بعدی و مبتنی بر تمام منابع و ابزارهای معرفتی مورد نظر اوست. از این رو پرسش این نوشتار بیان چیستی روش‌شناسی امام خمینی+ در اندیشه سیاسی است. با بررسی آثار امام خمینی+ می‌توان دریافت که روش‌های برهانی فلسفی، جدلی کلامی، استنباطی فقهی، اخلاقی، تفسیری و تاریخی برای امام حائز اهمیت است. به گونه‌ای که ادراک صحیح اندیشه سیاسی امام خمینی+ راهی جز شناخت این روش‌ها در آثار او و چگونگی کاربرد آنها نمی‌باشد.

چکیده ارائه نظریه"حکومت اسلامی بر مبنای ولایت فقیه" از یک سو نشان از درک عمیق امام خمینی(ره) از تبار تاریخی اندیشه ای خود و از دیگر سو،آگاهی و شناخت کامل از شرایط زمان و مکان خود دارد.نظریه ولایت فقیه با دو چالش اساسی روبرو بود:نخست،چالش نظریه ولایت با مقتضیات و ملزومات عصر جدید که ایشان،جمهوری اسلامی را طراحی نموده و دیگری چالش تاریخی محدودیت"حسبه" اختیارات ولی فقیه بود که چالش درونی حکومت اسلامی در عصر غیبت بود که امام با نظریه "مطلقه ولایت فقیه"هوشمندانه ان را برطرف کرد و اغازی نو در اندیشه سیاسی اسلام و شیعه بنا نهاد.انتقال از اندیشه سیاسی معطوف به اصلاح در گذشته به اندیشه انقلابی ،از جمله شاخص های منحصر به فرد اندیشه سیاسی امام(ره) است.سطح دیگری از بدیع بودن نگرش امام(ره) در اندیشه ولایت فقیه،معطوف به کیفیت اجتهاد و مقدمات استدلال بر موضوع ولایت فقها در زمان غیبت امام معصوم(ع) نوع ورود به بحث، سیر مقدمات استدلال امام(ره) قابل توجه و در نوع خود نوآورانه و قابل تاملو دقت خاص است.می توان به یقین اعتراف کرد در سیر اندیشه سیاسی شیعه در دوران غیبت، بومی ترین اندیشه سیاسی در شکل دهی نظام سیاسی است که در قالب حکومت اسلامی، مبتنی بر اصل ولایت فقیه ارائه گردیده است.