فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده جوامع مختلف برای قرار گرفتن در مسیر بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی خود نیازمند فراهم نمودن زمینه­های رشد و توسعه هستند و یکی از عوامل موثر بر رشد و توسعه هر جامعه­ای تحول در ساختارهای علمی کشور و گسترش دانش به ویژه در حوزه علوم انسانی است. جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. یافتن موانع فرهنگی توسعه علوم انسانی در ایران نیازمند واکاوی دقیق ویژگی­های فرهنگی کشورمان است. سئوال این است که عوامل فرهنگی چه نقشی در توسعه نیافتگی علوم انسانی در ایران دارند؟ فرضیه­ عبارت است از این که: فرهنگ خودنمایی، فردگرایی و اهمیت مدرک برای کسب پرستیژ اجتماعی و موقعیت اقتصادی از مهمترین موانع فرهنگی توسعه علمی ایران در حوزه علوم انسانی است. برای تبیین توسعه علمی و نیز موانع رسیدن به آن نیازمند بهره­گیری از یک چارچوب نظری مناسب هستیم. چارچوب نونهادگرایی برای تحلیل این مقاله مورد استفاده قرار گرفته است.

چکیده آنچه می­‌تواند ماهیت علوم انسانی و یا چیستی آن را بیان کند، شاید در نزدیک­‌ترین و در عین حال دقیق‌­ترین معنا «صفت» آن باشد: یعنی «انسانی»: که این امر به معنای آن است که این علوم ماهیتا، به گونه­‌ای بنیادین به انسان تعلق دارند. «انسان» هم موضوع این دانش­‌ها است و هم دانشگر و پژوهشگر آنها. بر این مبنا در این تحقیق، بر آنیم که با واکاوی آثار امام خمینیv این فرضیه را به آزمون بگذاریم  که در قاموس اندیشه ایشان، علوم انسانی نمی­تواند بریده از زیست بوم فرهنگی و اعتقادی نگریسته شود. این پژوهش و تدقیق، نهایتا ما را به این شناخت رهنمون می­سازد که در واقع هدف و رسالت علوم انسانی  در اندیشه امام خمینیv پاسخ­گویی به مسائل و بحران­های جامعه اسلامی است. و هنگامی که امام خمینیv از اسلامی شدن علوم انسانی صحبت می­کند در واقع همان بومی سازی علوم انسانی را با توجه به اقتضائات انقلاب اسلامی پی می­گیرد.

چکیده این پژوهش به دنبال اثبات این است که آنچه نظریه‌ها درباره جهان به ما می‌آموزند فقط با بومی‌سازی است که هم می‌تواند واجد کارایی برای ایران ما باشد و هم با هویت ما و آموزه‌های فرهنگ ما انطباق داشته باشد. در این میدان، نگرش ما مبتنی بر اعتدال و فضیلت‌مندی و انطباق با هویت فرهنگ ایرانی ـ اسلامی و ارزش‌های انقلابی، در راستای ساختن دانش مطلوب است.