فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده اعتراض به عنوان یکی از مهم‌ترین کنش‌های سیاسی و اجتماعی، همواره جایگاهی ویژه در نسبت میان مردم و حاکمیت داشته است. با این حال، مرز میان «اعتراض مشروع» و «اغتشاش نامشروع» از مسائل چالش‌برانگیز در اندیشه سیاسی و فقهی محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع فقه امامیه و تحلیل بیانات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، در پی تبیین مبانی فقهی و چارچوب‌های حاکم بر مشروعیت اعتراض در نظام اسلامی است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که ضوابط تحقق «اعتراض مشروع» در بیانات مقام معظم رهبری کدام است و این ضوابط بر پایه چه ادله و مبانی‌ای از فقه امامیه قابل استنباط می‌باشد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اعتراض در نگاه معظم‌له، در صورتی مشروع است که در چارچوب قانون، عقلانیت، اخلاق و با مرزبندی آشکار نسبت به دشمنان اسلام تحقق یابد. بر این اساس، اعتراض نه‌تنها منافاتی با اعتماد و همراهی مردم با مسئولان ندارد، بلکه می‌تواند مصداقی از امر به معروف و نهی از منکر و ابزاری برای اصلاح و تکامل جامعه اسلامی باشد. در مقابل، هرگونه حرکت معارضانه که امنیت عمومی را خدشه‌دار کند یا زمینه سوءاستفاده دشمنان را فراهم آورد، در زمره اغتشاش و فتنه قرار گرفته و فاقد مشروعیت فقهی خواهد بود. این مقاله با بررسی مبانی فقهی اعتراض در حکومت عدل و جور و تحلیل جایگاه آن در نظام جمهوری اسلامی، به این نتیجه می‌رسد که در اندیشه مقام معظم رهبری، اعتراض مشروع فرصتی برای نظارت عمومی، پیشگیری از انحرافات و تقویت انسجام اجتماعی است و می‌تواند در چارچوب شریعت، به پایداری و اقتدار نظام اسلامی یاری رساند.

چکیده این پژوهش به بررسی و تطبیق دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در خصوص دولت تراز انقلاب اسلامی، با عملکرد دولت‌های بعد از جنگ تحمیلی می‌پردازد. عمده این ارزیابی‌ها در بیانات مقام معظم رهبری در آخرین دیدارهای رسمی با دولت‌ها و دیدارهای رمضانی به تصریح بیان شده است. مسأله اصلی پژوهش این است که کدام دولت‌ها از منظر مقام معظم رهبری به دولت تراز انقلاب اسلامی نزدیکتر شده‌اند. در پاسخ به این مسأله، پژوهش حاضر با مطالعه کیفی به تحلیل بیانات مقام معظم رهبری پرداخته و با استفاده از مدل سوات ضمن ارزیابی مقام معظم رهبری از دولت‌ها و مقایسه آنها با یکدیگر، تصویری روشن از انتظارات ایشان در مدیریت اجرایی کشور ارائه می‌دهد. هدف پژوهش، استخراج شاخص‌های مورد نظر مقام معظم رهبری در ارزیابی عملکرد دولت‌ها، تبیین نقاط قوت و ضعف هر دوره، و ترسیم معیارهای مطلوب حکمرانی از منظر ایشان است. با تحقق این هدف می‌توان میزان انطباق دولت‌های بعد از جنگ را با شاخصه‌های دولت انقلابی دریافت و به هر یک امتیازی منصفانه داد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مقام معظم رهبری با رویکردی جامع، هر دولت را بر اساس میزان پایبندی به ارزش‌های انقلاب ، عدالت‌خواهی، مردمی بودن، کارآمدی، استقلال، توجه به محرومان و حرکت در مسیر گفتمان انقلاب مورد ارزیابی قرار داده‌اند. در این میان برخی از دولت‌ها به دولت تراز انقلاب اسلامی نزدیکتر شده‌اند و الگوی دیگر دولت‌ها به حساب می‌آیند و برخی دولت‌ها از آرمان دولت تراز انقلاب اسلامی فاصله گرفته و مایه عبرت آیندگان هستند.

چکیده در عصر حاضر سخن گفتن از مسائل زنان و چگونگی توانمندسازی ایشان و تأمین عدالت جنسیتی، گفتمانی رایج و غالب در سطح جوامع متمدن بوده و از آنجا که نیمی از هر جامعه را زنان تشکیل می‌دهند، پرداختن به موضوعات مرتبط با زنان، از اهمیت شایانی برخوردار است. نوشتار حاضر نظر به اهمیت بحث، خاصّه از این جهت که تمدن غرب با برکشیدن شاخصه‌هایی که اعتبار آنها محل تردید جدی است، به صورت روزافزون سیطره خود را بر فرهنگ کشورها گسترش می‌دهد، در پژوهشی مسئله‌محور و با کاربست شیوه توصیفی-تحلیلی، بایسته‌ها و لوازم توانمندسازی زنان را در آرای رهبری انقلاب به مثابه مسئول مدیریت کلان جامعه اسلامی مورد مداقه قرار داده است. رهاورد پژوهش حکایت از آن دارد که سه عنصر کلیدی در باب توانمندسازی زنان در آرای معظم‌له قابل شناسایی و استحصال است: 1- اجتناب از فرهنگ تبلیغی غرب در زمینه مسائل زنان. 2- توجه به میراث سترگ دینی و برگرفتن سبک زندگی مؤمنانه با توجه به آموزه‌های قرآن و سنت. 3- ضرورت رعایت اولویت‌ها در باب مسائل زنان و اهمیت شایان خانواده به عنوان محوری‌ترین کانون نقش‌آفرینی زن مسلمان. رهاورد پژوهش حکایت از آن دارد که سه عنصر کلیدی در باب توانمندسازی زنان در آرای معظم‌له قابل شناسایی و استحصال است: 1- اجتناب از فرهنگ تبلیغی غرب در زمینه مسائل زنان. 2- توجه به میراث سترگ دینی و برگرفتن سبک زندگی مؤمنانه با توجه به آموزه‌های قرآن و سنت. 3- ضرورت رعایت اولویت‌ها در باب مسائل زنان و اهمیت شایان خانواده به عنوان محوری‌ترین کانون نقش‌آفرینی زن مسلمان

چکیده در دهه‌های اخیر، دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان نهادی گسترده در عرصه آموزش عالی، نقش مهمی در گسترش ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور ایفا کرده است. رهبران انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، این دانشگاه را به‌مثابه سنگری برای تحقق تمدن نوین اسلامی و تربیت نیروهای متعهد می‌دانند. هدف این پژوهش، تبیین نقش دانشگاه آزاد اسلامی در نظام علمی و فرهنگی کشور بر اساس دیدگاه‌های راهبردی امامین انقلاب اسلامی و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل مأموریت تمدن‌ساز آن است. این تحقیق، از نوع بنیادی و به شیوه کیفی انجام شده و برای گردآوری داده‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه بیانات امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری درباره دانشگاه، علم، فرهنگ و دانشگاه آزاد اسلامی بوده و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند از میان ۱۵ سخنرانی منتخب صورت گرفته است. ابزار گردآوری داده‌ها، مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی بوده و تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل شش‌گانه تحلیل مضمون براون و کلارک و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که بر اساس بیانات امامین انقلاب اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی نقشی کلیدی در مردمی‌سازی آموزش عالی، تحقق عدالت آموزشی، تقویت استقلال علمی، مقابله با نفوذ فرهنگی بیگانه و پرورش نیروهای انقلابی ایفا می‌کند. تحلیل بیانات منجر به استخراج ۱۰ مضمون اصلی، ۲۱ مضمون فرعی و ۹۹ کد اولیه گردید که مهم‌ترین آن‌ها بر مفاهیمی چون مردم‌محوری، خودکفایی علمی، فرهنگ‌سازی اسلامی و نقش دانشگاه در ساخت تمدن اسلامی تأکید دارند. نتیجه‌گیری نشان می‌دهد که دانشگاه آزاد اسلامی می‌تواند در منظومه فکری انقلاب اسلامی، جایگاهی راهبردی در تحقق اهداف علمی و فرهنگی کشور ایفا کرده و با بازمهندسی سیاست‌های فرهنگی و تقویت ظرفیت دانشی خود، به‌عنوان نهادی تمدن‌ساز عمل نماید.

چکیده حلقه میانی یکی از مفاهیمی است که مانند خیلی از مفاهیم دیگر همچون استکبارستیزی، شیطان بزرگ و امثال آن زاییده ادبیات انقلاب اسلامی است. از منظر مقام معظم رهبری جامعه ایران احتیاج به یک حرکت عمومی با جهت‌گیری رسیدن به جامعه اسلامی و سپس تمدن اسلامی دارد که راهبری این حرکت عظیم به معنای تمرکز، ایجاد برنامه کار، پیدا کردن و ارائه راهکار و برنامه‌ریزی و هدایت عموم مردم در نیل به چشم انداز مذکور بعهده حلقه‌های میانی است. لذا با توجه به نقش بی بدیل آنها در این مسأله مهم و توانایی اتصال و ارتباط و تفاهم بدنه‌ی جامعه با مجموعه حاکمیت توسط این گروه‌های مردمی و همچنین قرار داشتن در برهه زمانی گام دوم انقلاب اسلامی، دست‌یابی به مؤلفه‌ها و عناصر تشکیل دهنده مفهوم حلقه‌ میانی نقش بسزایی در فهم دقیق‌تر و عمیق‌تر از آن و به تبع کشف و استخراج کارکردها و معرفی آن به جامعه ی مخاطب این امر خواهد داشت. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد اموری از قبیل مسأله محوری و تمرکز بر مأموریت مشخص، عدم ابتنا به قدرت حاکمیتی و متوقف نبودن بر پشتوانه مالی دولتی، جوان محوری و تلاش در جهت خودسازی مقدم بر جامعه سازی و جلوداری حرکت عمومی جامعه اسلامی مؤلفه‌های اصلی این مفهوم را تشکیل می‌دهند. پژوهش حاضر اطلاعات را به صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری و به صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می‌نماید.

چکیده امروزه بخش صنعت به بخشی رهبری کننده در عرصه اقتصاد مبدل شده است.هدف پژوهش حاضر تحلیل سیاستهای کلی نظام در حوزه صنعت وتطبیق آنها با منویات مقام معظم رهبری در این حوزه می‌باشد.لذا این پژوهش در پی آن است که پی به بیشترین تأکیدات و ضرایب اهمیت سیاست‌های ابلاغی ایشان مرتبط با بخش صنعت پیرامون چه مواردی است و با مقایسه احکام سیاستی و بیانات ایشان،وجوه افتراق و اشتراک چگونه و شامل چه مواردی است. این پژوهش بر مبنای رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوا صورت گرفته است و داده‌های مورد نیاز برای این پژوهش،با استفاده از جستجوی موضوعی کلید واژه‌های پژوهش در بین بیانات رهبر معظم انقلاب،سیاست‌های کلی نظام و اسناد بالادستی کشور،استخراج و سپس به روش آمیخته(کیفی - کمی)تجزیه و تحلیل گردید.جامعه آماری شامل تمامی بیانات حضرت آیت الله خامنه‌ای و مجموعه سیاست‌های کلی نظام است. نتایج حاکی از آن است که در بیانات رهبری،مقوله‌های«حمایت از تولید داخلی»،«ارتباط صنعت و دانشگاه»و «حرکت به سمت استقلال صنعتی در راستای خودکفایی اقتصادی»بیشترین وزن واهمیت را به خود اختصاص داده‌اند.همچنین از بین سیاست‌های کلی،مقوله‌های«حمایت از تولید داخلی»،«ارتقاء و رشد بهره‌وری»و«گسترش اقتصاد وصنایع دانش بنیان»بیشترین سهم و ضرایب اهمیت را داشته‌اند.

چکیده صنعتی شدن و توسعه صنعتی از شروط لازم برای پیشرفت اقتصادی و زمینه ساز تحولات ساختاری گسترده در حوزه های اقتصادی و فنآوری است . باتوجه به اینکه صنعت نقش بی بدیلی در توسعه اقتصادی کشور ایفا می‌کند هدف این پژوهش جمع بندی بیانات و تبیین گفتمان رهبر معظم انقلاب در حوزه‌ی صنعت است. بنابراین این پژوهش به دنبال این است که پی به بیشترین تأکیدات مقام معظم رهبری در بیاناتشان پیرامون صنعت برده و مشخص کند که بیشترین دغدغه رهبر عالی کشور در حوزه صنعت مربوط به چه موضوعاتی است. این پژوهش بر مبنای رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. داده‌های مورد نیاز برای این پژوهش، با استفاده از جستجوی موضوعی کلید واژه‌های پژوهش و اعمال پروتکل پژوهش در بین بیانات رهبر معظم انقلاب استخراج و سپس به روش آمیخته (کیفی: تحلیل محتوا-کمی: آمار توصیفی) تجزیه و تحلیل گردید. جامعه آماری شامل تمامی بیانات حضرت آیت الله خامنه‌ای طی سال‌های 1368 تا 1400 است؛ بنابراین جامعه و نمونه بر هم منطبق می‌باشند. نتایج حاکی از آن است که در بیانات مقام معظم رهبری، مقوله‌های کلان «حمایت از تولید داخلی» ، «ارتباط صنعت و دانشگاه» و «حرکت به سمت استقلال صنعتی در راستای خودکفایی اقتصادی» بیشترین وزن و اهمیت را به خود اختصاص داده‌اند.

چکیده این مقاله الگوی نظری تحلیل گفتمان مقاومت در حوزه دیپلماسی که برآمده از اندیشه‌‌های رهبران انقلاب است را تدوین و بررسی می‌کند. فرض بر این است که نظریه مقاومت در اندیشه رهبران انقلاب دارای نوعی توان تحلیلی زمینه‌‌مند در حوزه دیپلماسی است که به‌نوعی از جامعیت بیشتری نسبت به سایر نظریات روابط بین‌الملل برخوردار است. ازاین‌رو سؤال این مقاله بر مبنای این پرسش تنظیم می‌‌گردد که جایگاه دیپلماسی مقاومت محور به مثابه یک الگوی تحلیل و بدیل در اندیشه رهبران انقلاب چگونه است؟. بر همین اساس هدف مقاله اثبات این فرضیه است که دیپلماسی مقاومت‌‌محور(وحدت‌محور) در اندیشه رهبران انقلاب، در تمایز با سایر نظریات حوزه روابط بین‌الملل و دیپلماسی رسمی، ماهیت و بنیانی بومی/انقلابی دارد که می‌توان با رجوع به این بنیان‌‌ها الگوی تحلیلی این نوع دیپلماسی را طراحی کرد. در واقع در اندیشه رهبران انقلاب، این نوع دیپلماسی ریشه خود را از نوعی عقلانیت دینی/انقلابی اخذ می کند که قائل به اتخاذ دیپلماسی رسمی عادلانه است و در عین حال در برابر عقلانیت ابزاری حاکم بر مناسبات دیپلماسی رسمی سلطه محور ایستادگی می کند. لذا این مقاله از طریق روشی توصیفی/ تحلیلی فرضیه و هدف خود را اثبات می‌‌کند.

چکیده چکیده
مقاله حاضر به تحلیل مضمون پیش شرط ها و استلزامات دولت اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری(حفظه الله) می‌پردازد. (مسأله) در این مقاله چیستی پیش شرط ها و استلزامات دولت اسلامی در اندیشه معظم له، با روش کیفی تحلیل مضمون و به کارگیری نرم افزار MAXQDA بررسی شده است. (روش) ایجاد دولت اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری(حفظه الله)، دارای جایگاهی مهم و کلیدی می باشد. در اندیشه ی تمدنی مقام معظم رهبری دولت اسلامی ابزاری برای تحقق حیات طیبه می‌باشد که در آن پیشرفت های مادی و معنوی در جامعه محقق خواهد شد. اینکه از نظر مقام معظم رهبری(حفظه الله) استلزامات تحقق دولت مطلوب اسلامی چیست و چه پیش شرط هایی برای ایجاد چنین دولت مطلوبی ضرورت دارد نیازمند بررسی و پژوهش می باشد. با توجه به بررسی سخنان مقام معظم رهبری(حفظه الله) درباره ماهیت، ضرورت، هدف و منابع و مبانی نظری تحقق دولت اسلامی در کشور، پیش شرط های لازم در تحقق دولت اسلامی را می توان نتیجه گرفت. معظم له معتقد هستند جهت تحقق دولت اسلامی که لازمه ی ایجاد حیات طیبه در جامعه می باشد، هم استلزامات ساختاری و بنیادی و هم استلزامات کارگزاری متناسب با منابع اسلامی استخراج گردیده و به کار گرفته شوند.(یافته‌ها)

چکیده سواد انقلابی و نهادینه کردن ارزش­های انقلابی در بین نسل جوان می­تواند این نسل را که در عصر جهانی شدن ارتباطات به سر می­ برد، از غرق شدن در ارزش­های بیهوده جوامع غربی نجات دهد. از اینرو پژوهش حاضر به بررسی شاخص­های سواد انقلابی از منظر حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری پرداخته تا با مفهوم­سازی و سنجش­پذیری ابعاد آن، بتواند نسل سوم و چهارم انقلاب اسلامی را در برابر چالش­های جهانی شدن و سواد انقلابی و استفاده از فرصت­ها و تهدیدهای بوجود آمده، یاری رساند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی، در دو مرحله تحلیل مضمون و مصاحبه  نیمه ساختاریافته به روش میدانی انجام  شده است. بدین منظور با احصای 35 سخنرانی مستقیم حضرت آیت ­الله خامنه­ای و یک پیام به مناسبت اولین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره) و بررسی وصایای امام خمینی(ره) پیرامون سواد انقلابی، تحلیل قالب مضامین فرمایشات ایشان و کدگذاری مضامینی که در ابتدا در میان این سخنرانی ­ها ناپیدا بودند، استخراج و مورد تحلیل قرار گرفتند. تحلیل شبکه ­ی موجود از شاخص­های بدست آمده ما را به الگویی رساند که مبنای سؤالات اولیه مصاحبه­ های نیمه ساختار یافته را شکل داده است. براین اساس، در دو زیرمجموعه به تبیین یافته ­های حاصل از مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان و صاحب­نظران آگاه در زمینه ­ی سواد انقلابی پرداخته شده است. جمع­ آوری داده­ های حاصل در این زمینه منتج به استخراج 23 مضمون برای تبیین سواد انقلابی شده است که متناسب با آن محقق به بررسی وضع موجود سواد انقلابی در جامعه و ارائه­ ی مدل پیشنهادی برای اشاعه­ی آن پرداخته است.

چکیده این مقاله درصدد است تا ضمن بررسی و احصاء کارکردهای مجلس –به‌عنوان یکی از ارکان نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران- در بیانات مقام معظم رهبری به عنوان یکی از اسناد بالادستی در نظام جمهوری اسلامی ایران، به این پرسش پاسخ دهد که «کارکرد های مجلس شورای اسلامی در بیانات مقام معظم رهبری چیست و آیا عملکرد مجلس شورای اسلامی با آن تطابق دارد؟» برای پاسخ به این پرسش، در ابتدا با استفاده از منابع موجود در سایت اطلاع رسانی بیانات مقام معظم رهبری مجموعه بیانات و پیام های ایشان خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی تهیه و سپس با کاربست روش تحلیل محتوای سعی شده است تا کارکردهای مد نظر ایشان استخراج شود. از این رو پس از استخراج مفاهیم مرتبط با موضوع، کارکرد های مجلس شورای اسلامی از منظر ایشان دسته‌بندی و در مرحله بعد با استفاده از روش ارزیابی و با مراجعه به گزارش های عملکرد ادوار مختلف مجلس، میزان تناسب عملکرد آن با بیانات مقام معظم رهبری مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در نهایت ثمره پژوهش نشان خواهد داد که عملکرد دوره های مختلف مجلس تا چه اندازه در راستای کارکردهایی که مقام معظم رهبری برای آن در نظر گرفته اند حرکت کرده است.

چکیده پس از انقلاب اسلامی، گفتمان مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی، ذیل کلان گفتمان اسلام سیاسی-فقاهتی به دال مرکزی اسلام ناب محمدی و با قرائت امام خمینی (ره) شکل گرفت و به عنوان رویکرد اتخاذی نظام اسلامی در فضای نظام بین‌الملل و همچنین پاسخی کارا و عکس‌العملی واقع‌بینانه در برابر نظام سلطه و استکبار در راستای تامین منافع کشور قد علم نمود. این گفتمان که مبتنی بر اندیشه امامین انقلاب و ساخت بومی کشور تعریف گشته، نشان‌دهنده مسیر ریل‌گذاری صحیح و متناسب با آرمان‌ها و اهداف انقلاب اسلامی برای دستگاه‌های تصمیم‌ساز در حوزه سیاست خارجی و کارگزان نظام است. نخستین گام برای استقرار درست و کامل گفتمان مقاومت، شناخت دقیق معنا و مفهوم مقاومت و واکاوی مولفه‌های بنیان‌شناسانه آن است.
سوال اصلی پژوهش حاضر، در ارتباط با چیستی مولفه های مفهومی مقاومت اسلامی در اندیشه امام خامنه‌ای حفظه‌الله تعالی است. برای وصول به پاسخ، با استفاده از روش «تحلیل محتوای کیفی متن‌محور» بیانات معظم‌له پیرامون مفهوم «مقاومت» متناسب با اقتضائات روش‌شناسانه، مورد بررسی قرار گرفت. در همین راستا 9262 فیش از بیانات ایشان استخراج گردید و پس از پالایش، 225 فیش مورد تدقیق و بررسی قرار گرفت و براین اساس مؤلفه‌های مفهوم‌شناسی مقاومت در قالب پنج مقوله (مبانی، خاستگاه، ویژگی‌ها، ابعاد و انواع) تشریح گردید.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مقاومت، مجموعه‌ عملکردی برنامه‌ریزی‌شده، کارآمد و هوشمند در تمامی عرصه‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، در سطوح فردی، اجتماعی و نهادی، به جهت مقاوم‌سازی ساخت وجودی افراد و مستحکم‌سازی بافت جامعه و حکومت، برای مقابله با دشمن درونی افراد اعم از شیطان و وساوس نفسانی از یک سو و مواجهه با دشمن بیرونی و در راس آن جبهه استکبار جهانی و طواغیت عالم از سوی دیگر است که منجر به نیل به سعادت و کمال دنیوی و اخروی خواهد شد.

چکیده سرمایه اجتماعی مفهوم جمعی است که به تبیین روش های زندگی، طرز تلقی ها و استعدادهای فردی مطلوب در جامعه جهت تحقق بخشیدن به الگوی انسان کامل می پردازد. از سوی دیگر تلاش برای رسیدن به تمدن نوین اسلامی یکی از مهمترین دغدغه های مقام معظم رهبری در سال های اخیر می باشد. از دیدگاه رهبری ایجاد تمدن نوین اسلامی یک هدف راهبردی و دست یافتنی است که جامعه باید در تحقق این امر اهتمام ورزد، بگونه ای که همه ظرفیت های کشور در این راستا قرار گیرد. هدف اصلی مقاله حاضر طراحی مدل تمدن سازی نوین اسلامی با نقش میانجی گری سرمایه اجتماعی براساس بیانات مقام معظم رهبری می باشد. دراین پژوهش با استفاده از روش داده بنیاد ابعاد و مولفه های تمدن نوین اسلامی استخراج گردید و با میانجی گری شاخص های سرمایه اجتماعی نتایج تحقق و افزایش سرمایه های اجتماعی طراحی شد. نبود مولفه های سرمایه اجتماعی در جامعه یکی از خلاء های موجود در جامعه کنونی است. این پژوهش بدنبال آن است که مولفه های سرمایه اجتماعی در بیانات مقام معظم رهبری را بررسی کرده و نقش تمدن سازی نوین اسلامی را در ایجاد این مولفه ها توضیح دهد. با شناخت ابعاد و مولفه های تمدن نوین اسلامی می توان بدرستی چشم انداز فرا راهبردی در درک و برنامه ریزی منابع در مدیریت کلان کشور ایجاد نمود . از مهمترین نتایج بدست آمده از تحقق و افزایش سرمایه های اجتماعی می توان به حل مشکلات و رسیدن به پیشرفت، سرمایه بودن اعتماد، ارتباط متقابل ملت و دولت، انقلابی شدن، ایجاد حس مسئولیت اجتماعی، مانع از هجمه و ضربه به نظام اسلامی، پشتیبان و مشروعیت بخشی به نظام، شفاف سازی و مصون سازی نظام اسلامی اشاره نمود.

چکیده انقلاب­ها می­آیند، نه این که ساخته شوند. اما اگر انقلابی چون انقلاب اسلامی، ساخته شود، به بنیادی تبدیل می­گردد، که به تنهایی گام­های بعدی خود را خویش می­سازد! ولی چگونه؟ انقلاب مستمر، مفهومی است که با بسط آن می­توان به سوال مذکور پاسخ داد. اما، چنانچه با این سوال مواجه باشیم که چگونه می­توان به تحقق گام دوم انقلاب اسلامی نائل آمد؟ پاسخ فرضی آن است که با انقلاب مستمر، نه به معنای سوسیالیستی، بلکه به مفهومی در تراز انقلاب اسلامی، می­توان بدان دست یافت. ولی همین بررسی، نیازمند روشی نو است، که با ساختن یک مبنای نظری از رهبری انقلاب، در گفتار نخست بیانیه گام دوم فراهم آمده است. انقلاب مستمر در تراز انقلاب اسلامی، پنج مؤلفه حرکت انقلابی و ارزشی، مقاومت، خودسازی و تمدن­سازی انقلابی را دربرمی­گیرد که در یک نظام سلسله مراتبی به تقویت و تحقق همدیگر کمک می­کنند.

چکیده پویایی حیات سیاسی نظام اجتماعی بدون کاربست جریان‌های سیاسی امکان‌پذیر نیست؛ اما ضرورت بکار گیری آن‌ها بدون بهره‌مندی از انتظام فکری، بستر ناهنجاری‌ها و آشفتگی اجتماعی را سبب می‌گردد. مقوله انتظار به عنوان نظریه‌ای برای برون‌رفت از بی‌نظمی‌های سیاسی در محیط اجتماع، توانایی ارائه عناصری جهت ساماندهی به رفتار سیاسی جریان‌های سیاسی را داراست. به این دلیل در این پژوهش با امعان نظر به بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، مؤلفه‌های کارایی جریان‌های سیاسی نظام جمهوری اسلامی از فرهنگ انتظار استخراج می‌شود. یافته‌های تحقیق گویای آن است که مقوله انتظار در حوزه اندیشگی انگاره‌های ذهنی جدیدی را برای جریان‌های سیاسی خلق می‌کند و در عملکرد آن چارچوب بدیعی را جهت همسویی با جامعه ارائه می‌دهد.جامعه تشیع در عصر غیبت، همواره در حیات اجتماعی خویش، محروم از حاکمیت سیاسی مشروع بوده و در طول تاریخ، زیر سیطره حاکمان جور زیست می‌کرده است. این مسئله سبب گشته برخی از ابعاد فکری شیعیان نشر نیابد و عالمان شیعی، تنها به مسائل ضروری مکتب تشیع، اکتفا نمایند.

چکیده بیانیه یک چشم انداز است که به آینده نگاه می‌کند و تصویری ذهنی از آینده ایده‌آل جامعه و آرزوهایی را که جامعه دوست دارد به آنها دست یابد خلق می‌کند.باتوجه به اینکه انقلاب اسلامی تولدچهل سالگی خود را جشن گرفت.رهبرمعظم انقلاب بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را در حوزه توصیف انقلاب،ثمره‌ی انقلاب وماموریت آینده انقلاب راخطاب به جامعه بیان کردند.بنابراین بیانیه گام دوم، نقشه‌ی راه روشنی مبتنی بر امید واقع بینانه و خوش بینی مومنانه است که در پی انتقال هوشمندانه میراث عظیم انقلاب به نسل جدید در کنار وظیفه سازی برای مسئولان و مدیران و مسئولیت آفرینی برای جوانان عزیز، رشید و شایسته تلاش می‌کند تا این حرکت عظیم الهی را به تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای ظهور دولت کریمه و ولایت عظمای مهدوی (عج)، متصل کند.
سؤوال تحقیق: اجرای عملی بیانیه گام دوم انقلاب به چه الزامات وراهکارهای وابسطه است؟
فرضیه تحقیق:اجرای بیانیه گام دوم انقلاب نیازبه الزامات وراهکارهایی دارداما الزامات اجرایی بیانیه درچندحوزه معرفت شناسی،هستی شناسی،غایت شناسی وانسان شناسی می باشد وراهکارهای اجرایی بیانیه عبارتندازسلامت اعتقادی،مدیریت جهادی،نهادسازی بیانیه،اجرای عدالت ،جوان گرایی،اعتمادبه خود.
روش تحلیل:توصیفی تحلیلی وروش گرداوری کتابخانه ای می باشد.

چکیده             رهبر انقلاب در بیانیه گام دوم علاوه بر بیان دستاوردهای انقلاب اسلامی در چهل سال اول انقلاب به تبیین دشمنی‌های صورت گرفته از سوی غرب و دولتهای استکباری پرداختند. یکی از مهمترین محورهای این تحلیل، بیان عناصر غیر اخلاقی دشمن در مواجهه با انقلاب اسلامی و جبهه مقاومت و مظلومان عالم بوده که با عناصری از این قبیل بیان می‌شود: «خبرهای دروغ، تحلیل‌های مغرضانه، وارونه‌ نشان دادن واقعیّتها، پنهان کردن جلوه‌های امیدبخش، بزرگ کردن عیوب کوچک و کوچک نشان دادن یا انکار محسّنات بزرگ.» وقوع انقلاب اسلامی در زمانی بود که «سقوط اخلاقی روزافزون غرب» قطعی بوده و «توسعه لجنزارهای فساد، برای زدودن اخلاق و معنویّت در بخشهای عمده‌ی عالم » محور اصلی جبهه استکباری غرب بوده است. به همین خاطر غرب در مقابل انقلاب اسلامی در چهل سال اول آن، عمدتا از عناصر غیر اخلاقی «فریب و خدعه و دروغ» بهره می‌گیرد. تبیین بهره‌گیری دشمن از عنصر فریبکاری، برای سلطه‌پذیری در جهان اسلام هدف اصلی این تحقیق است. این امر هم در بیانیه گام دوم محور بحث رهبر معظم انقلاب بوده و هم در طول رهبری خود با بیان و بنان بر آن تأکید داشتند. با روش توصیفی تحلیلی و با تمرکز بر بیانیه گام دوم و با رویکرد اسنادی و رجوع به منابع کتابخانه‌ای تبیینی از استفاده دشمن از این عنصر غیر اخلاقی صورت خواهیم داد.

چکیده نوشتار حاضر به دنبال تبیین ضرورت جوانگرایی در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، با تکیه بر آیات و روایات می­باشد و سوال اصلی آن عبارت است از این که مبانی قرآنی و روایی جوانگرایی در اندیشه­ی مقام معظم رهبری در ارکان مسئولین حکومت جمهوری اسلامی چه می­باشد؟ نتیجه حاصل از این پژوهش نشان می­دهد مهمترین علل ضرورت جوانگرایی، با توجه به بیانات مقام معظم رهبری که جوانگرایی در نظر ایشان امری مسلم تلقی شده است؛ جلوگیری از انقطاع نسل انقلاب، الگو گیری از سیره ی پیامبر اکرمa، تداوم خلاقیت و نوگرایی، پیشرفت کشور، مسئولیت در قبال نسل جوان، دست­یابی به آینده مطلوب، خستگی ناپذیری جوان، فطرت پاک و آگاهی و بصیرت جوان خلاصه کرد. همچنین مبانی قرآنی و روایی ضرورت جوانگرایی در این نوشتار مورد بررسی قرار گرفته است که مولفه­های فوق را تایید می­کند. در مقابل، در صورت عدم توجه به جوانگرایی از سوی مسئولان، ممکن است شاهد انقطاع نسل انقلاب باشیم در حالی که در اندیشه­ی رهبری تاکید ویژه­ای به حفظ و تداوم نسل انقلاب شده است و این مهم در سخنرانی­ها و دیدارهای ایشان متبلور است. به نظر می­رسد هر یک از مولفه­های مذکور می­تواند به عنوان علتی مستقل برای ضرورت جوانگرایی محسوب گردد. تبیین ضرورت جوانگرایی، می­تواند کمکی در ایجاد انگیزه مسئولان مربوطه در به کارگیری نیروی جوان داشته باشند. روش این پژوهش وصفی - تحلیلی همراه با مطالعات کتابخانه­ای می­باشد.

چکیده اخیرا مقام معظم رهبری در جمع اخیر وزیر امور خارجه و سفرای ایران درخارج کشورکلیدواژه «دیپلماسی ایدئولوژیک» مطرح کردند، گرچه دیپلماسی ایدئولوژیک سابقه ای طولانی دارد وکشورها ازاین دیپلماسی استفاده می کنند اما دیپلماسی ایدئولوژیکی که مقام معظم رهبری مطرح کردندتلفیقی از سیاست آمیخته با آموزه‌های وحیانی است که برای نیل به اهداف نظام در همه ابعاد آن طراحی‌شده است. خاستگاه این بیان معظم له که «برخی به‌غلط، سخن از لزوم جدایی دیپلماسی از ایدئولوژی به میان می‌آوردند، در حالی‌که دیپلماسی ایدئولوژیک هیچ اشکالی ندارد و القاء تقابل میان ایدئولوژی و منافع ملی، صحیح و منطقی نیست؛ هدف از تشکیل جمهوری اسلامی حفظ منافع ملی، استقلال، آزادی، عدالت اجتماعی، قدرت و امنیت ملی‌ است و ایدئولوژی به دنبال تأمین و حفظ منافع ملی است و هویت ملت محسوب است»، از نص صریح قرآن کریم استنتاج شده و به آیه نفی سبیل «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلا» (سوره نساء – آیه 141) مبنی بر نفی هرگونه سلطه کافران بر مسلمانان مستظهر است. درواقع این دیپلماسی براساس یک عقلانیتی هم مطرح شده است. لذا این تحقیق به این سئوال حواب می دهدکه آیا بین دیپلماسی ایدئولوژیک ومنافع ملی تعامل یا تقابل وجودارد؟که نگارنده معتقداست براساس اهداف واصول سیاست خارجی وبراساس چهارنوع عقلانیت ابزاری، اخلاقی، ارتباطی وانتقادی دیپلماسی ایدئولوژی منافع ملی جمهوری اسلامی ایران را تضمین می کندودرجهت ارتقا آن می باشد.

چکیده از اصلی‌ترین مبانی اندیشه، سیره و منش امام خمینی، که بازخورد بیرونی آن به‌عنوان سیاست راهبردی انقلاب اسلامی بروز نموده، توجه به اتحاد امت اسلامی است. به همین جهت، وحدت کلمه، پرهیز از تفرقه، تمرکز بر مشترکات، اتحاد و همدلی و منافع امت اسلامی از آموزه‌های اصیل و دیرین امام راحل و خلف صالحش، رهبر معظم انقلاب اسلامی است. واکاوی و بررسی مؤلفه‌ها و تعیین معیارهای این آموزه راهبردی، مسئله‌ای است که این مقاله عهده‌دار پاسخ آن است. ضرورت این پژوهش، علاوه بر اهمیت موضوعی، کاربردی و راهبردی آن، اثبات این واقعیت است که از دید امام (قده)، اتحاد امت اسلامی، نه یک تاکتیک و روش، بلکه ضرورتی فطری و فریضه‌ای الهی است.

چکیده مقاله حاضر با گزینش ده ویژگی و خصوصیت از میان برجسته ترین ویژگی های انقلاب و تحلیل مختصر و گویای آنها،پیام رسان تقویت،استمرار،پویایی و ماندگاری این ویژگی ها در جهت
اقتدار این نهضت و شتاب گیری تلاش ها برای صعود بر قله رفیع هدف های متعا نظام جمهوری اسلامی است

چکیده از منظر مقام معظم رهبری،فرهنگ ایثار وشهادت به عنوان یکی از منابع سرمایه اجتماعی جایگاه رفیعی در پیشرفت ایران اسلامی داشته و موجب تثبیت و پیشرفت نظام جمهوری اسلامی ایران شده است.یافته ها نیز نشان می دهد که فرهنگ ایثار و شهادت به عنوان یکی از منابع سرمایه اجتماعی در اسلام،بعد از پیروزی انقلاب اسلامی،در ابعاد مختلف از جمله حفظ و تثبیت نظام اسلامی،تامین عزت و استقلال کشور،عامل موثر در دشمن شناسی و دشمن ستیزی و عامل مقاومت و پیروزی در دفاع مقدس،در تداوم و تثبیت نظام جمهوری اسلامی نقش داشته و همواره نیز از طریق مولفه های گوناگون فرهنگ ایثار و شهادت در ابعاد مختلف اقتصادی،علمی،نظامی و بین المللی سبب پیشرفت نظام جمهوری اسلامی شده است.

چکیده رهبری در جامعه اسلامی وظیفه هدایت معنوی مردم و اداره کشور را بر عهده دارد و هدایت کننده نهادهای حکومتی در مسیر اجرای صحیح قوانین اسلامی است. به همین دلیل، رهبری در حکومت اسلامی برعهده «ولی فقیه»، یعنی کسی است که کارشناس و صاحب نظر در مورد مسائل اسلامی است. انقلاب اسلامی ایران در سه دهه گذشته رخدادهای مهمی را پشت سر گذاشته و از برهه‌های حساس و سرنوشت‌ساز با سربلندی عبورکرده است. بی‌تردید یکی از عوامل مهم و تعیین‌کننده در این مسیر، نقش رهبری در هدایت امور و تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است. لذا در این مقاله به بررسی و تحلیل جایگاه رهبری امام خمینی و مقام معظم رهبری خواهیم پرداخت.