کلیدواژه‌ها = امنیت
تعداد مقالات: 8
دلالت‌های امنیتی سنت‌های الهی از منظر حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی)

دلالت‌های امنیتی سنت‌های الهی از منظر حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی)

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از 24 شهریور 1404

مهدی بیگدلو، مهدی زندیان

چکیده گفتمان انقلاب اسلامی منبعث از مبانی نظری اسلام شیعی به سنت‌های الهی یعنی قوانینی که خداوند بر عالم خلقت حاکم نموده باور و اعتقاد جدی دارد و توجه به آن در محاسبات بشری و تدبیر اداره جامعه در حوزه‌های مختلف از جمله حوزه امنیت را ضروری می‌داند. این پژوهش با هدف تقویت گفتمان اسلامی و بومی در حوزه مطالعات امنیتی و در پاسخ به چیستی دلالت‌های امنیتی سنت‌های الهی از منظر حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی) انجام شده است. رویکرد محققان در این تحقیقِ بنیادی، از نوع توصیفی- تحلیلی است که داده‌های آن با روش اسنادی و کتابخانه‌‌ای جمع‌آوری و به روش کیفی تحلیل شده است. بر اساس نتایج پژوهش، معظم له معتقدند که نادیده گرفتن سنت‌های الهی، ظاهربینی و سطحی‌نگری است و منجر به خطا در دستگاه محاسباتی انسان می‌شود. سنت‌های الهی متعددی از جمله نصرت الهی، معیت الهی، استخلاف صالحان، امداد، شهادت فی سبیل‌الله، اضمحلال، ابتلاء و وجود موانع، جایگزینی امت‌ها، تحول و... وجود دارند که برخی از آنها مشروط به شرایط و مقدماتی هستند و حصول امنیت هم از منظر سلبی و هم از منظر ایجابی ارتباط جدی و مستقیم به اراده و عمل انسان و بازتاب و تاثیر آن در عالم تکوین و نظام سنت‌های الهی دارد و وجود موانع و مشکلات و نیز قدرت‌های استکباری و باطل با همه امکانات و قدرت‌های ظاهری خود قادر به تغییر سنت‌های الهی که قطعی، حتمی و تخلف‌ناپذیرند نخواهند بود.

الزامات امنیتی برنامه اتمی ایران دردوران حکومت محمد رضا شاه پهلوی

الزامات امنیتی برنامه اتمی ایران دردوران حکومت محمد رضا شاه پهلوی

دوره 14، شماره 4، زمستان 1404

علی رضا علی صوفی، مهری ادریسی، محمد مهدی پورمازار

چکیده محمدرضاشاه پهلوی در دهه پنجاه خورشیدی برای تقویت موقعیت ژئوپلتیکی ایران برنامه اتمی گسترده‌ای را آغاز نمود. سوال اصلی این است که الزامات امنیتی این برنامه در بعد داخلی و خارجی چه بود؟ پژوهش نظری حاضر با بهره گیری از بررسی‌های تاریخی، توصیفی و استدلالی با رویکردی تحلیلی نشان می‌دهد که این برنامه همگام با برنامه‌های عمرانی و با نگاهی به آمایش سرزمینی ابتدا با دیدی ژئواکونومیکی با هدف تولید انبوه برق هسته‌ای به جهت تنوع در سبد سوختی و فرار از اتکا به سوخت فسیلی برای نیاز روزافزون به مصرف داخلی انرژی شروع شد تا با گسترش زیرساخت‌ها به عنوان یک عامل کلیدی در توسعه اقتصادی و نفوذ ایران در بازار انرژی و ابزاری سیاسی و امنیتی برای افزایش قدرت ایران درآید. سیاست مستقل ملی شاه آن بود تا به پشتوانه مواهب جغرافیایی کشور در مهار فناوری اتمی بکوشد تا با تکمیل چرخه کامل سوخت هسته‌ای ضمن افزایش امنیت انرژی، با دستیابی به نقطه فرار اتمی ضامن حفظ برتری نظامی و توازن قوا در منطقه با اتکا به فناوی هسته‌ای باشد ولی دستیابی به چنین توانی به دلیل وقوع تغییرات وسیع در جغرافیای سیاسی منطقه با چالش‌هایی روبرو گردید و بستری برای تقابل آتی میان ایران و آمریکا شد.

بررسی عوامل موثر در تنش‌زدایی در روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی

بررسی عوامل موثر در تنش‌زدایی در روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی

دوره 13، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 99-122

سید محمدرضا موسوی، احسان جعفری فر

چکیده رابطه‌ی ایران و عربستان در طول تاریخ روند پرفراز و فرودی از همکاری و رقابت‌های مسالمت‌آمیز تا خصومت و قطع رابطه به همراه داشته است. عوامل سیاسی، ژئوپلیتیکی، ایدئولوژیکی و دیدگاه‌های متفاوت نسبت به مسائل منطقه‌ای از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در روابط دو کشور بوده است و بازتاب این تعارض فراتر از روابط دوجانبه بر رویکرد سایر کشورها، سیاست‌ها و تحولات منطقه‌ای نیز متجلی شده است. با قطع روابط دو کشور از 2016 بر رقابت و تعارض دو کشور افزوده شد ولی درنهایت در یک‌روند رو به کاهش تنش‌زایی با میانجیگری چین در سال 2023 رویکرد تنش‌زدایی در دستور کار قرار گرفت. از همین رو بررسی روند تنش‌زدایی روابط دو کشور در این پژوهش مورد توجه است. پرسش اصلی این است که عوامل مؤثر در تنش‌زدایی در روابط ایران و عربستان چه بوده است؟ برای بررسی موضوع تنش‌زدایی از چارچوب نظریه سازه‌انگاری بهره گرفته‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که تنش‌زدایی در روابط ایران و عربستان متأثر از تغییر ادراک دو بازیگر نسبت به مسائل مختلف بوده است که از یک‌سو تحت تأثیر تغییر ادراک در نظم منطقه‌ای بوده است که به ناکارآمدی سیستم تقابل دو کشور در منطقه، افول سیاست‌های آمریکا و تقویت نقش چین در منطقه اشاره دارد؛ از سوی دیگر تغییر ادراک نسبت به محیط استراتژیک رخ‌داده است که معادله امنیت دو کشور با حاصل جمع جبری صفر را به سمت بازی برد-برد پیش برده است و درنهایت بازتعریف منافع ملی برای در اولویت قرار دادن توسعه داخلی و عبور از سیاست‌های نظامی‌گری منطقه‌ای بر روند تنش‌زدایی دو کشور تأثیرگذار بوده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با اسناد کتابخانه‌ای گردآوری‌شده است.

بازخوانی مسئله امنیت فرهنگی در نظام سیاسی مردم‌سالاری دینی (با تأکید بر بینش، نگرش و کنش مقام معظم رهبری)

بازخوانی مسئله امنیت فرهنگی در نظام سیاسی مردم‌سالاری دینی (با تأکید بر بینش، نگرش و کنش مقام معظم رهبری)

دوره 9، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 41-62

فرزانه دشتی، حدیث باقری نیا

چکیده بنا بر مدنی­الطبع بودن نوع بشر، امنیت به ‌عنوان یک مقوله فطری در طول تاریخ در ابعاد و سطوح مختلف، مورد توجه همه نظام‌ها سیاسی، ادیان، مکاتب و ایدئولوژی‌ها بوده است. تثبیت، نهادینگی و دغدغه­مندی مسئله امنیت در ابعاد و سطوح مختلف آن به‌طور اخص بعد فرهنگی در سطح جامعه، نقش غیره قابل‌انکاری در پایداری و ضرورت نظم اجتماعی، حیات سیاسی مطلوب و دست‌یابی به پیشرفت و توسعه مادی ـ معنوی در همه نظام‌های سیاسی دارد و داشته است .در این پژوهش تلاش شده است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای ـ اسنادی با تحلیل بیانات رهبر انقلاب به واشکافی و تحلیل مقوله امنیت فرهنگی در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران پرداخته ­شود. در این راستا مساعی برآن است به این سؤال پاسخ دهد که در منظومه فکری و نگاه مدیریتی مقام معظم رهبری، امنیت فرهنگی چه جایگاهی دارد؟ نسبت فرهنگ وامنیت چگونه ارزیابی می‌شود؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که فرهنگ همواره در تئوری‌ها و نظریه‌پردازی‌های مدیریت اجتماعی، به عنوان محوریت و شاکله ساختاردهی و سازماندهی نظام اجتماعی مطرح بوده است، اخیراً با مطرح‌شدن پاردایم جهانی‌شدن فرهنگ و رشد فناوری‌های ارتباطی ـ اطلاعاتی، بر اهمیت آن افزوده‌ شده است. انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان حرکت و جنبشی فرهنگی به این مسئله به صورت ویژه توجه داشته است. در بیانات و آثار مختلف رهبر انقلاب، اغلب نابسامانی‌ها، معضلات و ناهنجاری‌­های اجتماعی، معلول اختلال و هرج مرج موجود در قرارگاه فرهنگی کشور بوده؛ از این‌رو با تکیه ‌بر مبانی هستی‌شناسی، انسان‌شناسی اسلامی، تزریق امنیت فرهنگی و برون‌رفت از وضعیت موجود با اخلاق­محوری، معنویت­گستری، عقلانیت، در قالب کار جهادی، خدمت­محوری، سبک زندگی ایرانی ـ  اسلامی، تمدن نوین اسلامی، آتش به اختیار بودن همه اقشار جامعه امکان‌پذیراست.

سیاست ‌خارجی جمهوری اسلامی ایران پس از برجام: تداوم موازنه سازی و هویت‌ یابی انقلابی

سیاست ‌خارجی جمهوری اسلامی ایران پس از برجام: تداوم موازنه سازی و هویت‌ یابی انقلابی

دوره 6، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 219-257

سیدامیر نیاکویی، علی قنادی

چکیده  توافق هسته­‌ای ایران و قدرت­‌های بزرگ در تابستان 1394 که در ازای برداشته ‌شدن تحریم­‌های هسته­‌ای، منجر به محدود‌شدن برنامه ‌هسته­‌ای ایران در میان‌ مدت شد، سوال­‌هایی مهم درباره جهت‌ گیری سیاست ‌خارجی جمهوری ‌اسلامی‌ به وجود‌آورده ‌است. این مقاله به‌ دنبال یافتن پاسخ به این سوال است که آیا این توافق، ایران را به سمت سیاست ‌خارجی مصالحه‌ جویاه‌­تر سوق داده ‌است؟ بررسی رفتار و عملکرد سیاست ‌خارجی ایران نشا‌ن ‌می­‌دهد که ایران بعد از توافق هسته­ای در ازای چشم‌ پوشی از برخی ابعاد کلیدی برنامه ‌هسته­‌ای، به سمت جبران این محدودیت­‌ها در دو زمینه امنیتی و هویتی حرکت‌ می‌­کند. در زمینه هویتی، بعد از توافق ‌هسته­‌ای، موازی با تاکید بر مسایلی مانند «پیشرفت»، «خودباوری» و« استقلال علمی»، شاهد ادامه اصرار بر تحقیق ‌و‌توسعه هسته­‌ای هستیم. در حوزه امنیتی، از افزایش قابل توجه بودجه دفاعی گرفته تا گسترش دامنه ژئوپلیتیک اقدام­‌های امنیتی و سرعت ‌گرفتن برنامه موشکی و همچنین برخی رویکرد‌های امنیتی بی­‌سابقه مانند اجازه استفاده از پایگاه نظامی هوایی نوژه به روسیه یا حضور نظامی چند‌جانبه در خارج از مرز‌ها، نشان ‌دهنده جدی ‌بودن حرکت ایران به سمت سیاست‌‌­های جبرانی است.

بررسی مرجع امنیت در مکتب امنیتی امام خمینی

بررسی مرجع امنیت در مکتب امنیتی امام خمینی

دوره 3، شماره 2، تابستان 1393، صفحه 83-108

سید محمدجواد قربی، سید صدرالدین موسوی

چکیده از آنجا که بومی‌سازی امنیت، شاخص‌سازی و تدوین راهبردهای امنیتی در ایران، منوط به بازاندیشی در مکتب امنیتی امام خمینی+ می‌باشد، در این مقاله مترصد هستیم تا به بررسی آراء و اندیشه‌های امام خمینی+ در باب امنیت بپردازیم و مراجع امنیت را در مکتب امنیتی ایشان مورد مداقه قرار دهیم. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که مرجع امنیت در اندیشه امام خمینی+ در دو سطح ذهنی و عینی قابلیت بازشناسی دارد، به گونه‌ای که اسلام به مثابه مرجع اساسی امنیت در مکتب امنیتی امام خمینی+ محسوب می‌گردد و در ابعاد عینی، جمهوری اسلامی به مثابه ایده حکومت اسلامی، نهادهای دولتی (ولایت فقیه، قوای سه‌گانه و روحانیت) و مردم به مثابه پایگاه اجتماعی نظام سیاسی اسلام از مراجع امنیت در مکتب امنیتی امام خمینی+ محسوب می‌شوند.

امنیت اخلاقی در سپهر اندیشه مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای

امنیت اخلاقی در سپهر اندیشه مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای

دوره 3، شماره 1، بهار 1393، صفحه 59-88

یوسف ترابی

چکیده از جمله اصطلاحات جدیدی که در خانواده واژگان امنیتی طی دهه اخیر شایان توجه به نظر می‌رسد، اصطلاح «امنیت اخلاقی» ابداعی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی است. بررسی محقق حاکی از این واقعیت است که در ادبیات امنیت‌پژوهانه مکاتب غربی، این واژه تعریف روشنی ندارد، اما این واژه، دارای بار معناشناختی نوینی در حوزه مطالعات امنیتی به ویژه، امنیت اجتماعی و انسانی است؛ امنیتی که ابعاد فرهنگی، هنجاری، ارزش‌ها، اخلاق، کرامت و شرافت انسانی، حجب و حیا و شرم را که در ارتباط نزدیکی با سبک زندگی می‌باشد، شامل می‌گردد. نوشتار حاضر پویشی علمی به منظور تبیین معناشناسانه «امنیت اخلاقی» از منظر آیت‌الله خامنه‌ای می‌باشد. کارکردهای اخلاق، مؤلفه‌های امنیت اخلاقی وشاخص‌های آن از جمله مواردی است که در این مقاله بررسی می‌شود.

واکنش‌های امام خمینی نسبت به تهدیدات امنیتی رژیم صهیونیستی در قبال ایران

واکنش‌های امام خمینی نسبت به تهدیدات امنیتی رژیم صهیونیستی در قبال ایران

دوره 1، شماره 3، زمستان 1391، صفحه 79-98

محمدصادق کوشکی، سید شهاب لاجوردی

چکیده نویسنده در این مقاله به دنبال شناسایی تهدیدات امنیتی رژیم صهیونیستی در قبال ایران در حوزه‌های مختلف از دوره پهلوی تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران و واکنش‌های امام خمینی نسبت به آنها است. بدین منظور ضمن ارائه‌ تعریفی جامع از مفهوم امنیت و با تمرکز بر تعریف ارائه شده از سوی مکتب کپنهاگ، این تهدیدات را در چهار حوزه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و نظامی بررسی و با واکاوی سخنان امام خمینی، واکنش‌های ایشان را نسبت به هر حوزه بیان کرده است و در آخر نیز با توجه به این تهدیدات و واکنش‌ها به ارائه راهبردهایی در مقابله با رژیم صهیونیستی پرداخته است.