فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده شورا یکی از اصول پذیرفتهشده در بین تمامی مذاهب اسلامی است و هر مذهبی بر اساس مبانی خود تفسیر خاصی از آن دارد. این تفاسیرِ متفاوت، بیانکنندة میزان نقش شورا در مردمسالاری دینی است. این مقاله با استفاده از روش تطبیقی، در پی یافتن اشتراکات و تفاوتهای موجود بین نظریة شورا از دیدگاه متفکران شیعه و اهل سنت، با تکیه بر دیدگاههای امام خمینی(ره)و رشیدرضاست. پاسخ به این پرسش، زوایای بحث شورا در اسلام و مبنای مردمسالاری دینی را روشن‌تر میگرداند؛ چرا که هر دو متفکر طبق استنباط از کتاب و سنت و بر اساس مبانی خود بر اصل شورا تأکید دارند، و آن را بعنوان یک نظریه سیاسی در ایده خود از حکومت اسلامی لحاظ کرده اند اما در جزئیات آن با یکدیگر متفاوتاند. از دیدگاه اغلب متفکران شیعه، بهویژه امام خمینی(ره)، از آنجا که حکومت جنبه‌ای الهی دارد، شورا در مشروعیتِ الهیِ حکومتِ دینی نقشی ندارد و تنها در چگونگی شکل حکومت و ادارة آن مؤثر است و منطبق با شرع اسلام نقشی اساسی در قانونگذاری ایفا میکند؛ اما از در نظر اهل سنت، شورا هم در مشروعیت و شکل‌گیریِ حکومت نقش دارد و هم در اداره و قانونگذاری آن، زیرا حکومت از دیدگاه اغلب آنان، ازجمله رشیدرضا، صرفاً پدیده‌ای اجتماعی و بر عهدة مردم است.

چکیده اخلاق انتخاباتی از نوع اخلاق سیاسی و زیر شاخه­ی اخلاق کاربردی است که به­کارگیری آن، می­تواند جامعه را به سوی انتخاب اصلح راهنمائی کند. انتخابات در نظام­های مردم­سالار سبب مشروعیت بخشی به سازمان، محتوا و رفتار سیاسی جامعه می­شود انتخابات اخلاقی از آشکارترین جلوه­های سیاست اخلاقی، و سیاست اخلاقی میدان عملی شدن بسیاری از ارزش­ها و فضایل اخلاق اجتماعی است.
در این پژوهش به ‌روش تحلیلی و بر اساس منشورهای اخلاقی، در باب مشروعیت نقش رأی مردم در حکومت اسلامی و مشروعیت آن، به آیات، روایات، دلیل عقل، قانون اساسی و کتب حقوق اساسی استناد شده است که نشان­دهنده­ی نبود هیچ تناقضی بین اجرای احکام شریعت و خواسته­های عقلایی مردم است و چون کرسی قدرت در نظام الهی برای خدمت است، نباید برای رسیدن به آن از هر وسیله­ای استفاده شود. نتیجه این پژوهش نشان می­دهد هر چه میزان پای بندی به اخلاق در جامعه بیشتر باشد، میزان مشارکت مردم افزایش و بداخلاقی­هاکاهش خواهد یافت.

چکیده شورا و مشورت در اسلام و نقش آن در دو ناحیه مشروعیت حاکم و مکانیزم تصمیم گیری های کلان حکومت و نقش مردم در نظام ج.ا.ا. وجهه همت این مقاله است.برای رسیدن به این مقصود به روش توصیفی-تحلیل،در مورد ادله نقش شورا و جایگاه رای مردم در حکومت اسلامی و مشروعیت آن از منظر قرآن کریم،روایات و عقل و فوائد رجوع به شورا سخن رفته است.سپس با توجه به جایگاه و نقش مردم در جمهوری اسلامی ایران،این نظام یک تاسیس مردم سالار دینی معرفی شده،بدون انکه انتظار وجود یک دموکراسی ایبرال را همچون نظامهای غیر دینی داشته باشیم.