فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده روز ۱۷ دی‌ماه سال ۱۳۵۶، مقاله‌ای تحت عنوان «ایران و استعمار سرخ و سیاه» به قلم مستعار احمد رشیدی مطلق در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید. این مقاله در سراسر ایران بازتابی گسترده داشت اما با گسترش اعتراضات قم پیآمد آن به‌طور فوری جلوه‌گر شد و با گسترده شدن اعتراضات تعداد کشتگان افزایش یافت. این جستار درصدد است با عنایت به نظریه کورپی و عملکرد محمدرضا شاه در مواجهه با بحران به واکاوی ماهیت مقاله و دلایل و پیآمدهای انتشار آن بپردازد. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد مقاله 17 دی هم چون جرقهای در دل روزهای پر خفقان و مملو از سرکوب، منجر به اتحاد نیروهای اپوزیسیون با تمسک به ایدئولوژی مذهبی شد و نقطه عطفی جهت مبارزات میدانی گردید. در این میان آنچه حائز اهمیت است روش غیرهوشمندانه رژیم برای مواجهه با مخالفان بود که درنهایت در بستر چنین حوادثی جرقههای انقلاب شکل گرفت.
واژگان کلیدی: محمدرضا شاه، امام خمینی (ره)، مقاله 17 دی، قم، تبریز.