فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده فقه دستور زندگی و پاسخگوی نیازهای بشر در همه اعصار است. قاعده فقهی «نفی سبیل» بیشتر ناظر به سیطره سیاسی یا اقتصادی قلمداد شده و عرصه فرهنگی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. امروز روابط فرهنگی در سایه پیشرفت های تکنولوژیک بسیار گسترده‌تر از گذشته است و جلوگیری از سیطره کفار بر مسلمین از مسیر فرهنگ، ضرورت دوچندان دارد. تسلط فرهنگی کفار و دشمنان انقلاب اسلامی می‌تواند مقدمه و طریق سلطه در همه عرصه‌ها باشد. آموزه‌های یوگا در تضاد روشن با فرهنگ و باورهای اسلامی است. یوگا هرگز یک ورزش صرف یا تکنیکی روان‌شناختی نیست بلکه به شدت با تفکرات و ایده‌ها و مفاهیم خاص دینی و آئینی گره خورده است. نقش و حضور خداوند در آموزه‌های یوگا به‌طور ملموسی کم‌رنگ است. ره‌آورد یوگا قرار گرفتن در معرض فساد عقیده و نیز کاستن ارزش و تعداد نمادهای دینداری در میان مسلمین است و موجب می‌شود اعتلای اسلام بر دیگر آئین‌ها و باورها کم‌رنگ شود و یکپارچگی امت اسلامی و سرمایه اجتماعی مسلمانان ضعیف شود. قاعده مزبور، به اطلاق خود، شامل هر عمل و اقدامی میشود که نوعی تسلط از سوی کفار بر مسلمانان ایجاد کند. در نتیجه، یوگا و هر پدیده شرقی و غربی مانند آن، اگر با شیوعش، تغییرات فرهنگی معتنابهی در جامعه مسلمان ایجاد کند که عرفا آن را غلبه فرهنگ خاص کفار بتوان شمرد، قاعدتا ممنوع و خلاف شرع خواهد بود. روش این تحقیق، تحلیلی-توصیفی است.

چکیده عموم انقلاب‌های تأثیرگذار در جهان، پس از وقوع وارد مرحله‌ی دیگری به نام صدور انقلاب می‌شوند که بر گسترش امواج انقلاب بر جوامع دیگر تمرکز دارد؛ اما آنچه در این میان جلب ‌توجه می‌نماید، ماهیت متفاوتی است که این انقلاب‌‎ها برای صدور پیام خویش قائل هستند. بر این اساس، نوشتار حاضر تحقیقی است که ضمن اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی، با گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای و مطالعه‌ی اسنادی درصدد برآمده است تا ضمن واکاوی دیدگاه‌های آیت‌الله ‌العظمی خامنه‌ای (مدظله ‌العالی)، ماهیت صدور در ارتباط با انقلاب شکوهمند اسلامی ایران را مورد بازخوانی قرار دهد و از این رهگذر، به این سؤال اساسی پاسخ گوید که «صدور انقلاب در اندیشه آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای(مدظله‌العالی) چه ماهیتی دارد؟». یافته‌های این تحقیق نشان از آن دارد که در اندیشه‌ی رهبر حکیم انقلاب اسلامی(مدظله‌العالی)، صدور انقلاب در معنا، اهداف و روش‌ها دارای ماهیتی نرم‌افزارانه و فرهنگی است که در تقابل با رویکرد قهری و سخت‌افزارانه آن قرار می‌گیرد.

چکیده بنا بر مدنی­الطبع بودن نوع بشر، امنیت به ‌عنوان یک مقوله فطری در طول تاریخ در ابعاد و سطوح مختلف، مورد توجه همه نظام‌ها سیاسی، ادیان، مکاتب و ایدئولوژی‌ها بوده است. تثبیت، نهادینگی و دغدغه­مندی مسئله امنیت در ابعاد و سطوح مختلف آن به‌طور اخص بعد فرهنگی در سطح جامعه، نقش غیره قابل‌انکاری در پایداری و ضرورت نظم اجتماعی، حیات سیاسی مطلوب و دست‌یابی به پیشرفت و توسعه مادی ـ معنوی در همه نظام‌های سیاسی دارد و داشته است .در این پژوهش تلاش شده است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای ـ اسنادی با تحلیل بیانات رهبر انقلاب به واشکافی و تحلیل مقوله امنیت فرهنگی در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران پرداخته ­شود. در این راستا مساعی برآن است به این سؤال پاسخ دهد که در منظومه فکری و نگاه مدیریتی مقام معظم رهبری، امنیت فرهنگی چه جایگاهی دارد؟ نسبت فرهنگ وامنیت چگونه ارزیابی می‌شود؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که فرهنگ همواره در تئوری‌ها و نظریه‌پردازی‌های مدیریت اجتماعی، به عنوان محوریت و شاکله ساختاردهی و سازماندهی نظام اجتماعی مطرح بوده است، اخیراً با مطرح‌شدن پاردایم جهانی‌شدن فرهنگ و رشد فناوری‌های ارتباطی ـ اطلاعاتی، بر اهمیت آن افزوده‌ شده است. انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان حرکت و جنبشی فرهنگی به این مسئله به صورت ویژه توجه داشته است. در بیانات و آثار مختلف رهبر انقلاب، اغلب نابسامانی‌ها، معضلات و ناهنجاری‌­های اجتماعی، معلول اختلال و هرج مرج موجود در قرارگاه فرهنگی کشور بوده؛ از این‌رو با تکیه ‌بر مبانی هستی‌شناسی، انسان‌شناسی اسلامی، تزریق امنیت فرهنگی و برون‌رفت از وضعیت موجود با اخلاق­محوری، معنویت­گستری، عقلانیت، در قالب کار جهادی، خدمت­محوری، سبک زندگی ایرانی ـ  اسلامی، تمدن نوین اسلامی، آتش به اختیار بودن همه اقشار جامعه امکان‌پذیراست.

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی نقش بیمه ها در تحقق منوبات رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی ایران و بررسی نحوه تعامل صنعت بیمه با سایر دستگاههای اجرایی و حاکمیتی بمنظور دستیابی به اهداف مندرج در این سند است. مدل پژوهش توصیفی- تحلیلی است که در آن با رویکرد اسنادی و رجوع به منابع مرتبط از جمله کتاب ها، مقالات و سایت های معتبر در ارتباط با بیانیه گام دوم انقلاب بدست آمده است. در نقش فزاینده و تاثیر گذار بیمه برای رسیدن کشوربه قله های ترقی و بر قراری آرامش، اطمینان و تضمین  برای سرمایه گذاران خرد و کلان شکی نیست، اما صنعت بیمه کشور هم باید با تلاش و کوشش خاص، تمامی اهتمام خود را در راستای تضمین سرمایه گذاریها و القای حس آرامش و اطمینان برای سطوح مختلف جامعه، رسالت و تعهد خود را انجام دهد. از این رو سوال اصلی پژوهش حاضر این است که صنعت بیمه کشورو به ویژه بخش های ارتباطی و تبلیغاتی این صنعت چه تاثیری در تحقق منویات ارایه شده در این بیانیه را دارند؟ برای تحقق کامل این بیانیه نباید از نقش تاثیر کذار این صنعت غافل شد، چراکه آرامش و اطمینانی که فعالان این بخش از جامعه به سایر بخش ها هدیه می کنند می تواند مسیر دستیابی به اهداف این بیاینه را هموارتر کند.

چکیده  



هر انقلابی در معرض آسیب‌ها و انحرافات فرهنگی است که ممکن است در مسیر حرکت آن خلل وارد کند. از این‌رو، چالش و دغدغه اصلی همه تحولات بزرگ انقلاب‌ها، صیانت از جهت‌گیری‌های غلط فرهنگی آنهاست. برای ارزیابی و تحلیل حرکت انقلاب اسلامی و جلوگیری از انحراف، باید به شاخص‌ها اساسی فرهنگ انقلاب اسلامی توجه شود و حرکت انقلاب اسلامی با آنها سنجیده شود و پس از آن، انقلاب اسلامی در ابعاد مختلف، آسیب‌شناسی شود و کانون های آسیب، شناسایی، ترمیم و اصلاح شوند.
بنابراین پرسش این پژوهش عبارت‌است از اینکه «شاخص‌های فرهنگ در انقلاب اسلامی چیست؟». نوع پژوهش کاربردی و برای بررسی این موضوع از روش توصیفی – تحلیلی جهت تعیین و تبیین شاخص‌های فرهنگ انقلاب اسلامی استفاده شده است.
بر اساس نتایج به‌دست آمده از این پژوهش الگـویی بـرای طبقه‌بندی شاخص‌های فرهنگی در سه سطح شاخص‌های استراتژیک، شاخص‌های هدف(بعد) و شاخص‌های عملیاتی(مولفه) پیشنهاد شد که هر سطح دارای مؤلفـه‌هـای هماهنـگ و شـاخص‌هـای مناسب خود است. البته این الگو در هـر سـطح انقسـام بـه اجـزای خردتر و ارتباط آنها مشخص گردیده است.

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررسی فهم نخبگان و استعدادهای برتر از جایگاه خود در نظام اجتماعی ایران است؛.تحقیق حاضر که به روش کتابخانه‌ای انجام گرفته، مشتمل بر دو بخش است این تحقیق به مبانی تئوریک نخبه گرایی، به جامعه شناسی طبقات اجتماعی از دیدگاه مارکس. همچنین الیتیسم، پلورالیسم و نقد دموکراسی و همچنین تبیین مناسبات قدرت در جامعه ایران در دوران قاجار و پهلوی می پردازد که به تفکیک در مورد دوران قاجار، سلطنت رضاشاه و سلطنت محمد رضا شاه بحث می گردد. نتایج تحقیق نشان می دهد که صورت بندی مفهوم دموکراسی در غرب در قالب "پلورالیسم الیتیستی" یا "پلورالیسم نخبگان" برخاسته از تحول ساختار کاپیتالیستی است. زیرا ویژگی های اساسی سرمایه داری قرن بیستم را بدون تردید باید در سلطه اقتصادی بنگاههای بزرگ و افول سرمایه داری رقابتی جستجو کرد. شاه که در مرکز مدار الیتیسم قرار داشت همچنین شاه می توانست نخبگان غیر حاکم از طبقات پایین را وارد مدار الیتیسم کند. ساختار نخبه گرایی در دوره پهلوی هم دارای ویژگی هایی چون شاه مداری، اشراف سالاری به جای شایسته سالاری، کنترل مشارکت سیاسی و موازنه قوا میان نخبگان بود

چکیده اگر فرهنگ را بنمایه‌ی هویت معنوی ملت‌ها بدانیم در مقابل تمدن که شاکله‌ی هویت مادی ملت‌ها است باید اذعان نمود که ایرانیان از دیرباز دارای برتری‌ها و تمایزات فرهنگی مانند آداب و رسوم، گویش، ادبیات، هنر، پوشش و ... بوده‌اند و حفظ و گسترش این فرهنگ از دغدغه‌های همیشگی ایرانیان بوده است و انقلاب اسلامی ‌ایران نیز می‌توان پاسخی به حساسیت تاریخی دانست. لذا در جمهوری اسلامی‌ایران نهادهای گسترده و پراکنده‌ای به انجام امور فرهنگی می‌پردازند که در نتیجه باعث شکل‌گیری حجم وسیعی از فعالیت‌های فرهنگی غیر هماهنگ می‌باشیم. این گسستگی فعالیت‌های فرهنگی لزوم نظارت یکپارچه بر این نهادها را مسجل نموده است. نهادهای ناظر بر فعالیت‌های فرهنگ یعنی مجلس شورای اسلامی ‌و شورای عالی انقلاب فرهنگی به دلایل ضعف‌های حقوقی و ساختاری نتوانسته‌اند تا به یک نظام نظارتی فرهنگی یکپارچه دست یابند. که مهم‌ترین دلایل این ناکامی ‌نبود نهادی با ثبات، فراجناحی، تخصصی، مستقل در امر نظارت فرهنگی و عدم‌تفکیک سیاست‌گذاری ، قانون‌گذاری، اجرا و نظارت در امر فرهنگ می‌باشد. لذا در این مقاله سعی شده با تعریف دقیق از یک دستگاه نظارتی فرهنگی کارآمد به تحلیل نهادهای نظارتی موجود در امر فرهنگ در کشور پرداخته و با شناخت نقاط ضعف فعلی به ارائه راهکارهایی جهت دستیابی به نظام مطلوب نظارت فرهنگی در کشور بپردازیم.    

چکیده مقاله حاضر مترصد است با بهره گیری از روش اکتشافی-اسنادی و کنکاش در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) به این پرسش اساسی پاسخ دهد که استکبار جهانی برای تحقق سلطه خود در عرصه فرهنگی از چه راهبردهایی در سطح مردم و حکومت بهره می گیرد؟یافته های پژوهش در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) در این عرصه بیانگر این است که جریان استکبار برای ایجاد سلطه فرهنگی خویش از راهبردهایی همچ.ن،وابستگی فکری و فرهنگی،خودباختگی،تخریب اسوه های ملی،مخدوش کردن هویت ملی،نفوذ در مراکز تعلیم و تربیت،استحاله ارزشی،استعانت از ساده اندیشان،تفرقه افکنی و انشقاق میان آحاد ملت و غیره بهره می گیرد.و این راهبردها در دو سطح حکومتی و مردمی قابل شناسایی و مداقه علمی است.

چکیده قدرت فرهنگی و فکری و کارآمدی علمی افراد،تاثیر به سزایی در کرآیی و کیفیت گردش کار و تولید نهایی در هر بنگاه اقتصادی دارد.فرهنگ عمومی از مباحث تعیین کننده در مدیریت کلی جوامع و در مجموع،مدیریت بخش های مختلف جامعه می باشد.به گونه ای که سرمایه گذاری بای ارتقای سطح فرهنگ عمومی از ضرورتهای بسیار مهم به حساب می آید.بر این اساس،در مقاله حاضر ابتدا به تعریف فرهنگ عمومی پرداخته شده و سپس مولفه های فرهنگ عمومی و چالش های آن بیان شده است.

چکیده مهم ترین راهبرد اساسی جنگ نرم،تاثیر گذاری بر افکار عمومی بوده و در این تقابل تهاجمی اندیشه ای،مراکز دانشگاهی از اولویت خاصی برخوردار است.بانیان این جنگ،درصدد هستند محیط دانشگاه را از یک فضای علمی که تضارب آرا در آن به رشد و شکوفایی استعدادها می انجامد، به یک محیط منازعه برای نابودی باورهای دینی،فرهنگی،ملی و بومی تغییر دهند.از این رو مسئولان باید با موضعی تدافعی توام با بصیرت و تدبیر و با تقویت توان علمی و اعتلای باورهای دینی و فرهنگی دانشجویان،به خنثی سازی عملیات روانی،شبهه زدایی علمی و ژورنالیستی آنان بپردازند.

چکیده انقلاب اسلامی ایران با هدف در هم شکستن دو الگوی حاکم کمونیزم  و لیبرالیزم و طرح‌ریزی تمدنی بر پایه فرهنگ ناب اسلامی شکل گرفت. بی‌شک جامعه‌ای می‌تواند با این اهداف و آرمان‌های بلند همراه باشد که اولاً به این آرمان‌ها اعتقاد داشته و ثانیاً از هزینه دادن در راه آنها دریغ نورزد. بر این اساس مفهوم «جامعه تراز انقلاب اسلامی» زاده می‌شود؛ جامعه‌ای که علاوه بر ویژگی‌های اعتقادی و ارزشی که می‌باید در هر جامعه اسلامی وجود داشته باشند به سبب انقلابی بودن، برخی ویژگی‌ها در آن جایگاه برجسته‌تر و پررنگ‌تری دارد. مسئله تحقیق حاضر شناسایی و ارائه مدون این ویژگی‌هاست که با توجه به اندیشه‌های امام راحل و مقام معظم رهبری عبارتند از: باور به همبستگی دین و سیاست، قناعت و ایثارگری، اعتماد به نفس ملی، امید به آینده، کارمحوری، قدرت تعقل.