فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده با افزایش نفوذ اینستاگرام در ایران، بازنمایی‌های سبک زندگی لوکس، مصرف‌گرایی افراطی و مقایسه‌های فراملی، زمینه شکل‌گیری یا تشدید احساس محرومیت نسبی و کاهش ادراک کارآمدی نظام جمهوری اسلامی را فراهم کرده است. این پژوهش با این پرسش انجام شد که اینستاگرام چگونه از طریق مکانیسم محرومیت نسبی، ادراک کارآمدی نظام را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟فرضیه اصلی آن است که اینستاگرام با فعال‌سازی چهار فرایند مواجهه با شیوه‌های جدید زندگی، بازتولید ایدئولوژی‌های جدید، جابه‌جایی گروه مرجع و عدم تعادل ارزشی، شکاف میان انتظارات و توانمندی‌های واقعی را افزایش می‌دهد و ادراک کارآمدی نظام را تضعیف می‌کند. پژوهش حاضر به روش نظری-تحلیلی و با بهره‌گیری از چارچوب محرومیت نسبی تد رابرت گر انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد اینستاگرام با جایگزینی گروه‌های مرجع سنتی و برجسته‌سازی سبک‌های زندگی فرادست، مقایسه اجتماعی صعودی ایجاد کرده و با نمایشی و گزینشی بودن بازنمایی‌ها، اثرات روانی-اجتماعی آن تشدید می‌شود. بر اساس این نتایج، جهاد تببین هدفمند، ارتقای سواد رسانه‌ای، به‌عنوان راهبرد مقابله‌ای توصیه می‌شود.

چکیده امروزه شاهد یک جنگ وسیع و ترکیبی با نظام جمهوری اسلامی هستیم. نظامی که با رد تمام الگوهای تمدنی استکباری و مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی شکل گرفته است. یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های دکترین جنگ‌های نوین، استفاده از رسانه‌های اجتماعی برای ایجاد تهدیدهای امنیتی نرم و به دنبال آن تهدید امنیت فرهنگی و در نهایت امنیت ملی است. این امر عمدتاً به دلیل پیشرفت‌های فزاینده تکنولوژی‌های نوین ممکن گشته است. در این میان طرح مفهوم مترقی جهاد تبیین از سوی مقام معظم رهبری مد ظله العالی در امتداد منظومه فکری کلان ایشان در حوزه مواجهه با جنگ ترکیبی، جنگ نرم و جنگ رسانه‌ای دشمن، بسیار مهم و راهبردی است. پژوهش حاضر با درک جایگاه مهم فریضه جهاد تبیین در عرصه جنگ ترکیبی، به دنبال مفهوم‌‌پردازی هندسه جهاد تبیین در منظومه فکری معظم له بوده است. در این راستا تمام بیانات مرتبط ایشان بر اساس جستجوهای انجام‌گرفته در سایت حفظ و نشر آثار آیت ا... خامنه‌ای مبتنی بر روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و شبکه مضامین بدست آمد. بر همین اساس الگویی برای مفهوم‌سازی و تعیین سازوکارهای تحقق جهاد تبیین در پنج عرصه کلی «مبانی فکری»، «جایگاه و نقش»، «رویکردها»، «الزامات» و «بسترهای جهاد تبیین» طراحی و ارائه شد. مهم‌ترین راهبردهای تحقق جهاد تبیین که در این پژوهش و بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری ارائه شد عبارتند از «جهاد تبیین با رویکرد فعالانه»، «تحدید حیطه ورود و عملکرد تبیینی»، «بصیرت‌بخشی و تفکرسازی»، «سازندگی و ویرانگری توأمان» و «پیش‌دستی هوشمندانه در طرح مسائل و تبیین آن‌ها».

چکیده در سال‌های اخیر با توجه به هجمه‌ی گسترده دشمنان انقلاب اسلامی و تلاش برای نشر اطلاعات نادرست و تحریف واقعیات در رابطه با عملکرد و دستاوردهای کشور در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و علم و فناوری، موضوع «جهاد تبیین» از سوی رهبر فرزانه‌ی انقلاب اسلامی، به‌عنوانی تلاشی جهادگونه در راستای خنثی‌سازی اهداف مغرضانه دشمنان مطرح گردید. از آنجا که جهاد تبیین به‌عنوان فرایندی اجتماعی جهت تغییر وضعیت ابهام‌آلود به وضعیت شفاف و مبتنی بر آگاهی‌بخشی تلقی می‌گردد در پژوهش حاضر تلاش گردید تا با رویکردی کیفی و با استفاده از روش تحقیق فلسفی، طرحی کاربردی برای جهاد تبیین مبتنی بر «زنجیره‌ی تغییر» در سیستم‌های اجتماعی ارائه گردد. بر این اساس، در گردآوری داده‌ها از روش بررسی اسناد استفاده شده و در داده‌کاوی، از روش تحلیل تأملی، بهره گرفته شد. همچنین الزامات و عناصر توانمندساز جهاد تبیین به‌ مثابه‌ی یک طرح اجتماعی، در قالب مواردی مانند توسعه و تنوع‌بخشی بسترهای اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی، پشتوانه علمی و منطقی در فرایندهای تبیین، رعایت اخلاق و تقوای قلم و زبان مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.

چکیده انقلاب اسلامی ایران با محوریت دین در قرن بیستم با شکل و محتوای متفاوتی نسبت به سایر انقلاب های جهانی به وقوع پیوست و شاخص‌های گوناگونی از قدرت نرم با وقوع انقلاب اسلامی ایجاد شد که منشا تحولات اساسی در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی شد. در طی سال‌های اخیر، مقوله جهاد تبیین به عنوان یک عنصر نوظهور همانند سایر عناصر، نقش موثری در تولید و تقویت قدرت نرم انقلاب اسلامی داشته است. مقاله حاضر با هدف تحلیل نقش جهاد تبیین در تقویت قدرت نرم انقلاب اسلامی درصدد است تا نقش و جایگاه جهاد تبیین را شناسایی و ابعاد و زوایای آن را مشخص کند. براین اساس با روش توصیفی – تحلیلی به نقش و جایگاه جهاد تبیین در قدرت نرم انقلاب اسلامی پرداخته می‌شود. سؤال اصلی بدین صورت است که جهاد تبیین چه نقشی در تقویت قدرت نرم انقلاب اسلامی دارد؟ یافته های پژوهش نشان داد کــه جهاد تبیین با تقویت گفتمان سیاسی اسلام، تفوق وفاق ملی، تقویت عدالت خواهی، تعالی گفتمان اسلام سیاسی و جذاب سازی فرهنگ اسلامی، نقش موثری در قدرت نرم انقلاب اسلامی دارد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که جهاد تبیین به عنوان یک مولفه کلیدی و بی‌نظیر، نقشی اساسی در تقویت قدرت نرم انقلاب اسلامی دارد.

چکیده در سالهای اخیر مقام معظم رهبری از عبارت جهاد تبیین در مقابل جریان تحریف استفاده بیشتری می‌کنند تا جایی که برای شکست تحریف باید از تبیین استفاده نماییم، جهاد تبیین در کلام رهبر معظم انقلاب به معنای آغاز تحولی بنیادین و متمایز از حرکت‌های قبل است و این تحول باید از جهت «کمیت و مقدار» و «کیفیت و شیوه» مورد توجه باشد. جهاد تبیین اقدامی جهادی با مسیر و روشی مشخص است، زیرا تبیین به معنای بیان حقایق می باشد و در این برهه نباید به روال سابق عمل کرد و باید بصورت جهادی و انقلابی در مسیر کشف حقایق در مقابل ابهام‌آفرینی‌های دشمنان گام برداشت ، اگر جهاد در کنار تبیین قرار گیرد به معنای یک تلاش مستمر و پرانگیزه، برای بیان حقایق و آرمان‌های بزرگ انقلاب برای ایجاد تمدن نوین اسلامی خواهد بود. یکی دیگر از مطالب پرتکرار رهبری انقلاب فضای مجازی بوده که با توجه به فضای فعلی جامعه جهانی و جمهوری اسلامی ایران، با شکل متفاوتی از «سلطه و کنترل جهانی» از سوی غول‌های رسانه‌ای مواجهیم که به دنبال تسخیر چشم‌ها، گوش‌ها و افکار میلیون‌ها بیننده، شنونده و خواننده هستند و لذا با پدیده ای بنام استعمار مجازی روبرو می باشیم، حربه جدیدی که رهبرانقلاب نیز از آن به دیکتاتوری رسانه‌ای، تعبیر کردند. پژوهشگران در این تحقیق سعی دارند با شیوه توصیفی تحلیلی مخاطب را با این شکل جدید سلطه آگاه نمایند و آن را در با ابزار جهاد تبیین بررسی نمایند.

چکیده فراگیری فضای مجازی در میان آحاد مختلف جامعه، آسیب‌ها و تخطئی‌های مختلفی را در پی داشته است. بخشی از این آسیب‌ها از اهداف مورد نظر نظام استکباری در راه-اندازی جنگ نرم و بسط آن در فضای مجازی است که توانسته با نفوذتر، پراثرتر، شتابنده در بسامد بیشتر نقش ایفا کند. این مقاله با هدف تأویل مختصات فضای مجازی برای دارا بودن ظرفیت کنشیاری در اهداف انقلاب اسلامی با رویکرد اندیشه مقام معظم رهبری بوده که دو مقوله فضای مجازی و جهاد تبیین می‌توانند مکمل یکدیگر به عنوان سلاح در جنگ نرم عمل نماید. براین اساس با روش توصیفی تحلیلی که درصدد توصیف وضع موجود مسئله یا پدیده‌، ویژگی‌ها و صفات آن را مطالعه و با تشریح جزءبه جزء یک محصول، شناخت بیشتر بدون هر گونه دخالت یا استنتاج ذهنی انجام می‌پذیرد. یافته‌ها حاکی است که پرداختن به جهاد تبیین می‌تواند برای پیشگیری و از میان برداشتن زمینه-های فردی و اجتماعی آلودگی و آسیب‌های موجود از جوانب مختلف در فضای مجازی در راستای تحقق حکمرانی مجازی باشد و می‌توان از وجه نرم افزاری این فضا به عنوان یکی از ابزارهای گوناگون به‌روز در این راستا بهره‌برداری کرد. ضرورت دارد؛ از سلاح جهاد تبیین به عنوان یکی از اقدامات صیانتی با هدف پیشگیری، هشدار دادن، آگاه کردن، تقدم به حفظ صحت؛ در برابر افسارگسیختگی فضای مجازی که منافع و مصالح فردی و اجتماعی را تهدید کرده، تمتع جست و گامی به سوی سعادت و سلامت جامعه برداشت.