فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده قرآن کریم که خطوط بنیادی علوم انسانی را ترسیم کرده است، انسان را موجود آزاد‌سرشت می‌داند. آزادی مفهومی پرمصداق بوده که یکی از آن‌ها «آزادی بیان» است. با توجه به فضاسازی‌های معاندان مبنی بر اینکه اسلام ضد «آزادی بیان» است و انقلاب اسلامی به افکار ناهم‌سو فرصت ظهور نمی‌دهد، تبیین آن در نظرگاه‌ مفسران قرآن به ویژه بینش قرآنی امام خامنه‌ای، ضرورت دارد؛ زیرا ایشان بابهره‌گیری از ملکه‌ اجتهاد در علوم حوزوی و تبحّر در علوم انسانی از جمله سیاست و اجتماع، دارای نظریه‌ها‌ی قرآنی روزآمد و پاسخ‌گو در این زمینه است. این نوشتار با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و تفسیر موضوعی استنطاقی، در پی پاسخ بدین سؤال است که «آزادی بیان» در اندیشه‌ قرآ‌نی امام خامنه‌ای چیست؟ کندوکاو در بیانات قرآن‌بنیان مقام معظم رهبری، نمایان‌گر آن است که ایشان با استناد به آیاتی که محاجّه و جدال با مخالفان را روا شمرده و به استماع اقوال دیگران دستور می‌دهد، حق ارشاد، نظارت اجتماعی و پرسش‌گری را برای آحاد افراد جامعه به رسمیت می‌‌شناسد، به امام و امت دستور مشورت‌خواهی و مشورت‌دهی می‌دهد، مظلومان را به داد‌خواهی تحریص و کتمان حقایق را ممنوع می‌شمارد، «آزادی بیان» را نه تنها جائز بلکه در مواردی لازم می‌داند. اثبات «آزادی بیان»، با تکیه به این دسته آیات از آن جهت است که این امور عینیّت نمی‌یابد مگر زمانی که بیان آراء آزاد باشد. بیان خواسته‌ها و داشته‌های ذهنی آزاد است؛ اما نه به صورت مطلق و بدون ضابطه، بلکه این امر در قالب شرع، عقل، منطق و علم قابل پذیرش و دفاع است.

چکیده انقلاب اسلامی ایران با تأسی از تعالیم وحیانی قرآن و اهل‌بیت علیهم‌السلام به پیروزی رسید و انقلابی گری یکی از ارزش‌های جامعه اسلامی تلقی گردید. انقلابیون نیز در حوزه‌های مختلف مورد نیاز جامعه از جمله سیاست، فرهنگ و اقتصاد برای پیشبرد اهداف انقلاب تلاش کردند، حضور در این عرصه‌ها به‌ویژه عرصه سیاست، به دلیل عدم همسانی تعاریف و فقدان معیارهای سنجه‌پذیر و معین، همواره با فراز و فرودهایی همراه بوده است، این پژوهش درصدد است تا معیارهای سیاسی انقلابی گری را با معیار قرآن مورد بازبینی و بازیابی قرار دهد. از این رو با تحلیل آیات قرآن کریم و با کمک داده‌های کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این سؤال است که شاخص‌های سیاسی انقلابیون از دیدگاه قرآن چیست؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد پیروی از رهبری جامعه اسلامی، صراحت در بیان مواضع انقلابی، اعتماد به نیروهای داخلی، حساسیت در برابر دشمن، رعایت تقوای سیاسی، رعایت ارزش‌های مقبول زندگی اجتماعی و مبارزه با فساد درونی نیروهای انقلابی از مهم‌ترین شاخص‌های سیاسی انقلابیون از نگاه قرآن هستند.

چکیده انقلاب اسلامی ایران با تأسی از تعالیم وحیانی قرآن و اهل‌بیت علیهم‌السلام به پیروزی رسید و انقلابی گری یکی از ارزش‌های جامعه اسلامی تلقی گردید. انقلابیون نیز در حوزه‌های مختلف مورد نیاز جامعه از جمله سیاست، فرهنگ و اقتصاد برای پیشبرد اهداف انقلاب تلاش کردند، حضور در این عرصه‌ها به‌ویژه عرصه سیاست، به دلیل عدم همسانی تعاریف و فقدان معیارهای سنجه‌پذیر و معین، همواره با فراز و فرودهایی همراه بوده است، این پژوهش درصدد است تا معیارهای سیاسی انقلابی گری را با معیار قرآن مورد بازبینی و بازیابی قرار دهد. از این رو با تحلیل آیات قرآن کریم و با کمک داده‌های کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این سؤال است که شاخص‌های سیاسی انقلابیون از دیدگاه قرآن چیست؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد پیروی از رهبری جامعه اسلامی، صراحت در بیان مواضع انقلابی، اعتماد به نیروهای داخلی، حساسیت در برابر دشمن، رعایت تقوای سیاسی، رعایت ارزش‌های مقبول زندگی اجتماعی و مبارزه با فساد درونی نیروهای انقلابی از مهم‌ترین شاخص‌های سیاسی انقلابیون از نگاه قرآن هستند.

چکیده یکی از شاخص­‌های انقلابی ماندن، حساسیت در برابر دشمن است که لازمه آن شناخت دشمن و انتخاب نحوه برخورد مناسب با وی می‌­باشد. از سوی دیگر تحلیل قرآنی چگونگی حساسیت با توجه به صحت، جامعیت و جهان‌ شمولی آیات، برای ارائه نظریه بومی اسلامی در حوزه برخورد با دشمن ضروری است. پژوهش حاضر برای رسیدن به این هدف با گردآوری، طبقه­‌بندی و تحلیل آیات با کمک منابع کتابخانه­‌ای حدیثی، تفسیری و تاریخی به دنبال یافتن مراتب حساسیت نیروهای انقلابی در برابر دشمن از دیدگاه آیات قرآن کریم می­‌باشد. ازاین­‌رو با تبیین لغوی - قرآنی مفاهیم حساسیت، نیروهای انقلابی و دشمن، به ذکر مراتب حساسیت در برابر دشمن پرداخته و پنج مرتبه کلی برای آن ذکر کرده است که عبارت­‌اند از: شناخت دشمن و اهداف دشمنی، شناخت زمینه‌­ها و راه­‌های دشمنی، تبیین صریح و شفاف مواضع، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و جهاد همه‌­جانبه با دشمن.
 

چکیده بر اساس آیات قرآن کریم، زن و مرد هر دو از یک هویت و حقیقت انسانی واحد و یکسان برخوردارند و هیچ یک بر دیگری برتری ندارد.در این پژوهش با بررسی تفسیری برخی آیات مرتبط با جایگاه و شئون زنان، برداشت‌های نادرست و تلقی‌های محدودیت ‌انگارانه درباره‌ی حضور اجتماعی و مشارکت سیاسی زنان در جامعه و انقلاب اسلامی با استناد به نظریات فریقین مردود دانسته شده است. در این پژوهش کتابخانه‌ای، پس از برشمردن مصادیق و مواردتجلی مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان در جامعه اسلامی از قرآن کریم و سیره معصومین، مبانی جواز مشارکت سیاسی آنان در انقلاب اسلامی، استنباط و تببین شده است.    

چکیده این مقاله با رویکرد توصیفی – تحلیلی در پی آن است با تأکید بر آیات قرآنی ضمن پاسخگویی به چیستی جنگ نرم، الگوی جنگ نرم را در چهارچوب گفتمان انقلاب اسلامی فهم و تحلیل نماید و در ادامه مبانی و مؤلفه‌های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران را توضیح دهد. بقاء و استمرار نظام‌های دموکراتیک و مردم سالار وابستگی زیادی به قدرت نرم دارد و این مؤلفه‌ای است که نظام های اقتدارگرا به‌شدت از آن محرومند. افزایش قدرت نرم توانایی جذب افکار، اذهان و قلوب مردم را فراهم می‌کند و از طرفی دیگر منجر به هم افزایی و ذخیره‌سازی قدرت سخت و نیمه‌سخت در مواقع بحرانی می شود. این تحقیق نشان می‌دهد پایه و اساس قدرت جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با نظام‌های لیبرال دموکراسی غربی از نوع قدرت نرمی است که بر پایه ارشاد است و نه اجبار و اغواء و لذا این نوع قدرت باز تعریفی از نگرش آیات قران به قدرت است. مبانی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بر گرفته از فرهنگ اسلام ناب محمدی است که توانسته افکار و اذهان مردم ایران را به‌خود جلب کند.