فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران شاهد شکل‌ گیری ساختاری از نظام حقوقی و حکومتی هستیم که بر اساس اصول و قوانین اسلامی پی ‌ریزی شده و مُبیّن پارادایمی است که حقوق ملت را بر مبنای ارزش‌­های دینی شکل داده است. قانون اساسی به عنوان مهم­‌ترین سند حقوقی هر کشور که چارچوب نظام حقوقی جامعه را شکل می­‌دهد، جلوه و منظر چنین حقوق و ارزش­‌هایی است. قانون اساسی با توجه به کرامت انسانی در اسلام حقوق مختلف (مدنی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی) را برای ملت به رسمیت شناخته است، که با توجه به مبنای این حقوق، می‌­توان قائل به حقوق بشر اسلامی به مثابه الگویی تئوریزه شده بر اساس ارزش­‌های اسلامی شد. این مقاله با طرح این سؤال که جایگاه و نوع تبیین حقوق ملت (حقوق بشر) در قانون اساسی چگونه تبیین می‌­شود؟ در قالب فرضیه معتقد است که قانون اساسی با تأکید بر کرامت بشر و حقوق ملت به عنوان یک واجب الهی – انسانی نویدبخش الگویی خاصی از منظر اسلام است. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی بعد از واکاوی مفاهیم اصلی مانند حقوق بشر و کرامت انسانی در بخش نخست به بررسی ابعاد توجه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به حقوق بشر و مصادیق آن می‌­پردازد.

چکیده در دهه‌‌های اخیر و با پیروزی انقلاب اسلامی‌در ایران مسأله حقوق بشر ازجمله موارد اصلی مورد مناقشه ایران و ایالات متحده آمریکا بوده است و آمریکا و متحدانش (غرب) همواره جمهوری اسلامی ‌ایران را باستناد موادی از اعلامیه جهانی حقوق بشر به انحاء مختلف متهم به عدم رعایت آن می‌کنند، از طرف دیگر جمهوری اسلامی ‌ایران با محفوظ داشتن حق خود در باز تعاریف مفهوم حقوق بشر و مؤلفه‌‌های آن بر اساس مبانی اعتقادی و اسلامی‌، آمریکا را متهم به تناقض رفتاری در این حوزه نموده و این مسأله به یکی از موارد اصلی اختلاف دو کشور تبدیل شده است. این مقاله بر آن است تا بر اساس رهیافت‌‌های رئالیسم و سازه‌انگاری این تقابل را بررسی نموده و نشان دهد که مناقشه ایران وآمریکا در مسائل حقوق بشر ناشی از تفاوت گفتمان‌های حاکم بر دو کشور می‌باشد و هر کدام از طرفین سعی می‌کنند تا در چارچوب گفتمان خود، آن را معنا نموده و برداشت خود را تبیین نمایند به‌عبارت دیگر چون از یک طرف عناصر تشکیل‌دهنده گفتمانی این دو کشور با هم متفاوت و حتی در تقابل بوده و از سوی دیگر رویکرد‌های سیاست خارجی آن‌ها در چارچوب گفتمان‌های مذکور و متأثر از آن شکل می‌گیرد این امر باعث تقابل رفتاری دو کشور در این زمینه شده است.