فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده انقلاب اسلامی ایران با تأسی از تعالیم وحیانی قرآن و اهل‌بیت علیهم‌السلام به پیروزی رسید و انقلابی گری یکی از ارزش‌های جامعه اسلامی تلقی گردید. انقلابیون نیز در حوزه‌های مختلف مورد نیاز جامعه از جمله سیاست، فرهنگ و اقتصاد برای پیشبرد اهداف انقلاب تلاش کردند، حضور در این عرصه‌ها به‌ویژه عرصه سیاست، به دلیل عدم همسانی تعاریف و فقدان معیارهای سنجه‌پذیر و معین، همواره با فراز و فرودهایی همراه بوده است، این پژوهش درصدد است تا معیارهای سیاسی انقلابی گری را با معیار قرآن مورد بازبینی و بازیابی قرار دهد. از این رو با تحلیل آیات قرآن کریم و با کمک داده‌های کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این سؤال است که شاخص‌های سیاسی انقلابیون از دیدگاه قرآن چیست؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد پیروی از رهبری جامعه اسلامی، صراحت در بیان مواضع انقلابی، اعتماد به نیروهای داخلی، حساسیت در برابر دشمن، رعایت تقوای سیاسی، رعایت ارزش‌های مقبول زندگی اجتماعی و مبارزه با فساد درونی نیروهای انقلابی از مهم‌ترین شاخص‌های سیاسی انقلابیون از نگاه قرآن هستند.

چکیده توسعه جنبش دانشجویی بعنوان پیشران فعالیت های اجتماعی امروزه یکی از دغدغه‌های مهم نظام جمهوری اسلامی می باشداما افت شاخص های جنبش دانشجویی ایران درسال های اخیر بیانگر اهمیت بالای نیاز به تفکر و اقدام در راستای توسعه آن می باشد وبرای دستیابی به مدل نیازبه تحلیل اجتماعی جنبش دانشجویی پس از انقلاب اسلامی است که چگونگی وچرایی آنرا بیان می دارد. با توجه به ابعاد ذکر شده برای جنبش دانشجویی در ادبیات موجود از عناصر بسیار مهم عوامل سیاسی واقتصادی می باشند که بر جنبش تاثیر می گذارد و نکته مهم مناسبات سیاسی واقتصادی با جنبش می باشد از آنجا که تاکنون به این بعد از تحلیل جنبش دانشجویی توجه نشده است این پژوهش به دنبال یافتن چارچوبی برای تحلیل جنبش دانشجویی در فضای دانشگاه‌ها می باشد.پژوهش از نوع کیفی بوده و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد با رویکرد نوظهور به تدوین چارچوب توسعه جنبش دانشجویی بر مبنای رابطه سیاست واقتصاد با جنبش می باشد. داده برداری از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با جمعی از دبیران اتحادیه‌ها و تشکل‌های دانشجویی و فعالان جنبش دانشجویی از ابتدای انقلاب تاکنون می باشد و طی مصاحبه با ۱۵ نفر اشباع نظری به دست آمده است. چارچوب نهایی پژوهش شامل دو الگوی تشخیص و تعیین افت جنبش دانشجویی و توسعه جنبش دانشجویی می باشد در الگوی تشخیص سه مقوله اصلی علل ضعف جنبش و نشانه های افت شاخص جنبش دانشجویی و عواقب منفی دیده می شود. همچنین در الگوی توسعه جنبش دانشجویی پنج مقوله اصلی شامل ماهیت های تقویت کننده ،پدیده های محوری ،راهبردها و پیامدها وجود دارد.

چکیده انقلاب اسلامی ایران با تأسی از تعالیم وحیانی قرآن و اهل‌بیت علیهم‌السلام به پیروزی رسید و انقلابی گری یکی از ارزش‌های جامعه اسلامی تلقی گردید. انقلابیون نیز در حوزه‌های مختلف مورد نیاز جامعه از جمله سیاست، فرهنگ و اقتصاد برای پیشبرد اهداف انقلاب تلاش کردند، حضور در این عرصه‌ها به‌ویژه عرصه سیاست، به دلیل عدم همسانی تعاریف و فقدان معیارهای سنجه‌پذیر و معین، همواره با فراز و فرودهایی همراه بوده است، این پژوهش درصدد است تا معیارهای سیاسی انقلابی گری را با معیار قرآن مورد بازبینی و بازیابی قرار دهد. از این رو با تحلیل آیات قرآن کریم و با کمک داده‌های کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این سؤال است که شاخص‌های سیاسی انقلابیون از دیدگاه قرآن چیست؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد پیروی از رهبری جامعه اسلامی، صراحت در بیان مواضع انقلابی، اعتماد به نیروهای داخلی، حساسیت در برابر دشمن، رعایت تقوای سیاسی، رعایت ارزش‌های مقبول زندگی اجتماعی و مبارزه با فساد درونی نیروهای انقلابی از مهم‌ترین شاخص‌های سیاسی انقلابیون از نگاه قرآن هستند.

چکیده      اندیشه سیاسى اسلام در چند دهه اخیر شاهد تحولات عمده و نوآورى‌هاى مهمى بوده است. مهم‌ترین و برجسته‌ترین تحول در اندیشه سیاسى اسلام را مى‌توان در تحولات انقلاب اسلامى و آراء و اندیشه‌هاى رهبران انقلاب اسلامى در ایران یافت.آراء و اندیشه‌هاى امام خمینى^(ره)، خود به عنوان بنیانگذار نخستین نظام سیاسى اصیل شیعى در ایران حایز اهمیت است. اندیشه سیاسى آیت‌اللّه خامنه‌اى نیز به عنوان شاگرد و یار وفادار امام خمینى نقش و جایگاه مهمى دارد. بینش حکیمانه و تجربه عملى رهبرى نظام اسلامى در کوران حوادث مختلف در نزدیک به چند دهه،اهمیت توجه به اندیشه‌ها و آراء سیاسى ایشان را برجسته ساخته است. نتیجه پژوهش حاضر بیان گر آن است که؛ بررسی سه دهه در فضای نظر و عمل مقام معظم رهبری نشان از نظام هماهنگی دارد به گونه‌ای که اجزایش یک کل نظام‌مند را تشکیل می‌دهد که ادامه‌دهنده گفتمان فکری علمای گذشته و استمرار بخش گفتمان امام خمینی‌^(ره) است و با رویکرد اجتهادی به مسایل معاصر می‌پردازد.

چکیده تجربه موجود نظام لیبرال دموکراسی غرب در حوزه اداره امور زنان به عنوان هدف غایی و نهایی با آموزه­های دینی و انگاره­های فرهنگی و بویژه احکام نوین اسلام و نظام جمهوری اسلامی سازگارنیست. ازاین رو تدوین و ارائه الگوی راهبردی در اداره امور زنان به عنوان نظام حکومتی الگو و بر اساس گفتمان ولایت فقیه در نظام اسلامی ضرورتی مضاعف و انکار ناپذیر است لیکن با گذشت چهار دهه از عمر نظام جمهوری اسلامی هنوز چنین الگویی وجود ندارد و نبود این الگو موجب رفتارهای متفاوت دولت­ها در حوزه اداره امور زنان شده  است که این امر نتیجه­ای جز تناقض در اجرای سیاست­ها ،بخشی و سلیقه­ای عمل کردن بازیگران این حوزه و اتلاف منابع در کشور را بدنبال نداشته است. از این رو هدف اصلی این مقاله شناسایی مولفه­های راهبردی اداره امور زنان به منظور تدوین الگوی راهبردی در حوزه اداره امور زنان بر اساس گفتمان ولایت فقیه در نظام جمهوری اسلامی ایران است .
یافته های پژوهش نشان می دهد دراداره امور زنان در بخش دکترین مولفه­های  پای بندی به عفت عمومی ،توجه به برابری زن و مردوحفظ شخصیت زن  در بخش سیاست­ها  ، اختیار زن همانند مرد، زنان موجب پیشرفت و تساوی زن ومرد و در بخش اهداف مولفه­های تامین امنیت زنان ، تامین بهداشت وتغذیه سالم،ارتقای علمی،بالابردن شان اجتماعی، مشارکت زنان وتامین شرایط اشتغال مهم ترین مولفه های تدوین الگوی راهبردی می باشند.
تجربه موجود نظام لیبرال دموکراسی غرب در حوزه اداره امور زنان به عنوان هدف غایی و نهایی با آموزه­های دینی و انگاره­های فرهنگی و بویژه احکام نوین اسلام و نظام جمهوری اسلامی سازگارنیست. ازاین رو تدوین و ارائه الگوی راهبردی در اداره امور زنان به عنوان نظام حکومتی الگو و بر اساس گفتمان ولایت فقیه در نظام اسلامی ضرورتی مضاعف و انکار ناپذیر است لیکن با گذشت چهار دهه از عمر نظام جمهوری اسلامی هنوز چنین الگویی وجود ندارد و نبود این الگو موجب رفتارهای متفاوت دولت­ها در حوزه اداره امور زنان شده  است که این امر نتیجه­ای جز تناقض در اجرای سیاست­ها ،بخشی و سلیقه­ای عمل کردن بازیگران این حوزه و اتلاف منابع در کشور را بدنبال نداشته است. از این رو هدف اصلی این مقاله شناسایی مولفه­های راهبردی اداره امور زنان به منظور تدوین الگوی راهبردی در حوزه اداره امور زنان بر اساس گفتمان ولایت فقیه در نظام جمهوری اسلامی ایران است .
یافته های پژوهش نشان می دهد دراداره امور زنان در بخش دکترین مولفه­های  پای بندی به عفت عمومی ،توجه به برابری زن و مردوحفظ شخصیت زن  در بخش سیاست­ها  ، اختیار زن همانند مرد، زنان موجب پیشرفت و تساوی زن ومرد و در بخش اهداف مولفه­های تامین امنیت زنان ، تامین بهداشت وتغذیه سالم،ارتقای علمی،بالابردن شان اجتماعی، مشارکت زنان وتامین شرایط اشتغال مهم ترین مولفه های تدوین الگوی راهبردی می باشند.

چکیده سوالی اصلی این پژوهش این است که آیا شبهات ادعایی اکبر ثبوت به آخوند خراسانی صحت داشته و قابلیت استناد دارد؟ بر این اساس، این پژوهش چگونگی روایت مطالب، ارتباط این نوع مطالب با نوع متون متقن مستند و ارتباط با نوع رفتار و کنش سیاسی صادره از آخوند خراسانی و کیفیت مطالب ایراد شده با زمینه و زمانه زیستی و اجتماعی آخوند با رویکرد توصیفی تحلیلی و از میان داده­های کتابخانه­ای بررسی می­شود.
نتیجه این پژوهش عدم صحت استناد مطالب ادعایی اکبر ثبوت به آخوند خراسانی بوده و اینکه وی یکی از شخصیت­هایی است که در حوزه فکر و عمل به اندیشه ولایت فقیه گرایش دارد.
 

چکیده این مقاله به تاریخ معاصر ایران می­‌پردازد و با توصیف شرایط اجتماعی و سیاسی ایران از دوران قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی، توضیح می‌­دهد چگونه زبانی که در سیاست به کار می‌­رفت دچار تغییرات اساسی و تحولات بنیادی شد و این تغییرات چه تأثیر عمیقی بر زندگی فردی و اجتماعی ایرانیان بر جای گذاشت. به طوری که با تغییر زبان سیاسی، تحولات ژرفی در نگاه مردم به زندگی، شیوه زیست آنها، الگوی اندیشیدن آنها و در یک کلام در سرشت و سرنوشت آنها ایجاد و به انقلابی عظیم تحت رهبری شخصیتی مقتدر و زعیمی عالیقدر منجر شد. همچنین تأثیر تاریخ و سنت و زبان را بر اندیشه و وجود انسانها مورد بررسی قرار داده، توضیح می‌­دهد چگونه با برجسته کردن برخی نمادها توسط روشنفکران و روحانیان و احیای برخی جنبه‌­های سنت، فرهنگ دینی جامعه دچار تحول شد و زندگی مردم را متحول ساخت.
 
 

چکیده مقاله حاضر، به دنبال پاسخ به این سؤال است که مفهوم نظری و عملی کارآمدی و کارایی در نظریات توسعه غربی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به چه معنا و دارای چه شاخصه‌ها و تمایزاتی است و از سویی چه راهکارهایی برای افزایش کارآمدی نظام فعلی جمهوری اسلامی قابل پیش‌بینی و پیشنهاد است؟
در راستای پاسخ به این سؤال تلاش شده است که مفهوم کارآمدی در برخی از نظریه‌های توسعه سیاسی غرب، نظریه بحران‌ها، نظریه کارکردگرای ساختاری سیستمی بررسی شده و آنگاه مفاهیم کارآمدی و کارایی در اندیشه امام علی× بحث گشته و سپس با مقارنه این آراء و با پرداختن به دیدگاه‌های مقام معظم رهبری و اندیشمندان داخلی، شاخصه‌های بومی و متمایز کارآمدی در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت ارائه گردد.

چکیده سؤال اصلی در این نوشتار آن است که با توجه به مرکب بودن ساختار وجودی انسان از روح و بدن آیا سیاست و حکمت عملی متکفل امور او می‌تواند تک ساحتی و تک بعدی باشد؟ با توجه به این پرسش بنیادی و سؤال اصلی در مقاله پیش روی که اجمالاً پاسخ منفی را در پی دارد پیش فرض این پژوهش نیز بر این اساس استوار می‌باشد که انسان‌شناسی انقلاب اسلامی، سیاست و حکمت عملی غیر سکولار را برای اداره انسان ضروری می‌سازد و سنخ سکولار و غیر متألهانه آن فاقد پاسخی جامع به نیازهای چنین است.

چکیده از آنجا که دست‌یابی استیون لوکس به نظریه قدرت رادیکال در پرتو پیروی از مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی و انسان‌شناسی است، با یافتن این مبانی و جایگزینی آنها با مبانی دینی، اصل نظریه نیز تغییر یافته و نظریه جدیدی مبتنی بر مبانی دینی تولید خواهد شد. بر اساس مبانی دینی و به خصوص، اندیشه‌های حضرت امام خمینی+، اجبار و زور و اینکه شخص یا گروهی تلاش کند شهروندان را مجبور به پذیرش سیاست‌هایی کنند پذیرفتنی نیست. بلکه از آنجا که قدرت واقعی متعلق به خداوند است، اعمال قدرت توسط حکومت نیز با این عنوان صورت می‌گیرد.

چکیده چهره خصوصی دولت و حاکمیت از آن جهت که مبتنی بر اصول و مبانی سیاست به معنای مدرن، غیر الهی و شیطانی است و در تعارض شدید با اخلاق سیاسی مبتنی بر اندیشه‌های دینی می باشد در آراء و اندیشه سیاسی امام نفی شده و مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. در عرصه عمل سیاسی نیز رفتار امام، مؤید طرد و نفی این چهره از حاکمیت است. از طریق مراجعه مستقیم به آثار اندیشه‌ای امام در کنار توجه به نظرات تفسیری صاحب‌نظران، آنچه که در این تقریر قابل ذکر است اعتقاد ایشان به عینیت دین و سیاست به واسطه جامعیت دین اسلام و یکسان بودن هدف دین و سیاست و رد هرگونه پارادایم سیاسی عاری از ملاحظات اخلاقی و دینی مانند چهره خصوصی حاکمیت است. همچنین دغدغه دینی کردن امر سیاست در همه شئون از جانب ایشان، قابل فهم و استتاج است.