فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده چگونگی مهندسی و چینش نهادهای قدرت و تقسیمبندی وظایف و اختیارات سازمانها و نهادهای حکومتی از مسائل مهم مکتب اسلام است. از جمله سؤالات کلیدی در این حوزه، پرسش از مهندسی قدرت و نحوه چینش نهادها و قوا در دورۀ غیبت از دیدگاه امام خمینی (ره) است. از نظر وی در این خصوص دستور ثابت و همیشگی وجود ندارد و تصمیمگیری در مورد ساختار حکومت را به مقتضیات و شرایط زمان و مکان پیوند زده است. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و با استناد به تحلیل محتوا است. گزاره، «گرچه محتوا و ماهیت حکومت دینی از نظر امام خمینی (ره) تغییر و تحول پذیر نیست، ولی ساختار آن بدون الگوی ثابت، به تناسب شرایط و وضعیتها تحول پذیر است»، مهمترین یافته تحقیق است.
ساختار به معنای ساختمان، ترکیب، تشکیلات و سازمان است. در فرهنگ علوم سیاسی «ساخت یا ساختار، بیانگر نظم و نسق مجموعهای از اشیاء، اجزاء و نیروهایی است که به نحوی کنار هم قرار گرفتهاند که کلی خاص را تشکیل می‌دهند.» (آقابخشی، 1374: 330). در دانش سیاست، ساختار حکومت تداعی کننده نحوۀ چینش قوا، نهادها و سازمانهاست. به بیان دیگر، ساختار حکومت، مهندسی نهادهای قدرت به صورت هدفمند و منظم است. ساختار به این معنا تابعی از اهداف حکومت است و به گونهای تعبیه میشود تا هدفها تأمین گردد. و لذا «ساختار، ابزارها و شیوههای هدایت به سوی مقصد و هدف و ابزاری برای کارآمدی» (یوسفی، 171:1389) محسوب میشود.
ساختار با این تعریف، مقولهای سیال و تابع اقتضائات هر عصر و در حال تغییر و تحول است و لذا هیچ ساختاری را نمیتوان جاودانه و سرآمدی تلقی کرد چون ساختار در زمانها، مکانها، نظامها، فرهنگها و ملتهای مختلف، متفاوت است.

چکیده توسعه جنبش دانشجویی بعنوان پیشران فعالیت های اجتماعی امروزه یکی از دغدغه‌های مهم نظام جمهوری اسلامی می باشداما افت شاخص های جنبش دانشجویی ایران درسال های اخیر بیانگر اهمیت بالای نیاز به تفکر و اقدام در راستای توسعه آن می باشد برای دستیابی به مدل نیازبه تحلیل اجتماعی جنبش دانشجویی پس از انقلاب اسلامی است که چگونگی وچرایی آنرا بیان می دارد با توجه به ابعاد ذکر شده برای جنبش دانشجویی در ادبیات موجود یکی از عناصر بسیار مهم ساختار ها می باشند که بر جنبش تاثیر می گذارد و نکته مهم در مورد ساختارها مناسبات دولت ها و روشنفکران با جنبش می باشد از آنجا که تاکنون به این بعد از تحلیل جنبش دانشجویی توجه نشده است این پژوهش به دنبال یافتن چارچوبی برای تحلیل جنبش دانشجویی در فضای دانشگاه‌ها می باشد.پژوهش از نوع کیفی بوده و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد با رویکرد نوظهور به تدوین چارچوب توسعه جنبش دانشجویی بر مبنای رابطه دولت ها و روشنفکران با جنبش می باشد. داده برداری از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با جمعی از دبیران اتحادیه‌ها و تشکل‌های دانشجویی و فعالان جنبش دانشجویی از ابتدای انقلاب تاکنون می باشد و طی مصاحبه با ۱۵ نفر اشباع نظری به دست آمده است. چارچوب نهایی پژوهش شامل دو الگوی تشخیص و تعیین افت جنبش دانشجویی و توسعه جنبش دانشجویی می باشد در الگوی تشخیص سه مقوله اصلی علل ضعف جنبش و نشانه های افت شاخص جنبش دانشجویی و عواقب منفی دیده می شود. همچنین در الگوی توسعه جنبش دانشجویی پنج مقوله اصلی شامل ماهیت های تقویت کننده ،پدیده های محوری ،راهبردها و پیامدها وجود دارد.

چکیده اینکه انقلاب ها می آیند یا آورده می شوند در نظریات مختلف ساختار گرایی و کارگزار محور پاسخ های متفاوتی یافته است . پژوهش حاضر در صدد تحلیل پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و ناکامی انقلاب 2011 میلادی مصر در لوای تقابل ساختار – کارگزار می باشد بنابر این در پاسخ به این سوال که کارگزار انقلاب اسلامی ایران چگونه از تقابل ساختار بین المللی وقت به نفع خود بهره برداری کرد و به پیروزی رسید و بالعکس برای کارگزار انقلاب مصر این توفیق موقتی بود و درنهایت شکست خورد؟ مقایسه ساختار های بین المللی هنگام وقوع دو انقلاب ایران و مصر در دو دوره زمانی متفاوت و آشنایی با نحوه استفاده از فرصت ها توسط کارگزار انقلاب در ایران و عدم توفیق پایدار کارگزار مصر از اهمیت بالایی برخوردار است که این تحقیق در صدد کالبد شکافی این مسئله می باشد .در این تحقیق در صدد هستیم بیان کنیم که چگونه کارگزاران انقلاب اسلامی ایران از قبیل رهبری، نیروهای اجتماعی و ارتش توانستند در مقابل ساختار بین الملل، نظام سیاسی مورد نظر خود تثبیت نمایند اما در مصر این توفیق حاصل نشد.

چکیده به منظور افزایش کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران و نیل به آرمان‌های انقلاب اسلامی، آسیب شناسی مستمر و اصلاحات ساختاری ضرورتی انکار ناپذیر است. آسیب شناسی چهاردهه تجربه کشورداری ما را به این واقعیت رهنمون می‌سازد که عیوب ساختاری، ضعف فرهنگ سیاسی، فقدان نظام جامع انتخاباتی کارآمد، ضعف مفرط ساختار حزبی و اعمال نفوذ دولت‌ها در شکل‌گیری مجلس کارآمد و مستقل، هزینه‌های سیاسی زیادی برای کشور به همراه داشته است. هدف از تحقیق پیش‌رو بررسی واقعیات نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران و موانع ساختاری مانع از پیش روندگی آن؛ و تلاش برای ارایه راهکارهای عملی جهتافزایش کار آمدی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. در صورت اصلاحات لازم در موارد مورد اشاره شاهد افزایش کارآمدی نظام و رفع معایب کنونی و تبدیل به نظام الگوی مورد نظر مقام معظم رهبری خواهیم بود. نوع تحقیق در این پژوهش نظری است و روش انجام تحقیق مبتنی بر مشاهدات، مصاحبه و مطالعات نظری کتابخانه‌ای به صورت توصیفی خواهد بود.