Applying Spragens’ Crisis Theory to Reread Political Affairs in the Islamic Republic of Iran: From Crisis to Ideal Society (Case Study of the Seventh, Eighth, Ninth, and Tenth Administrations)

Document Type : Original Article

Authors

1 Department of Political Science, Chamran University of Ahvaz

2 Assistant Professor, Department of Political Science, Shahid Chamran University of Ahvaz

Abstract
Regional political dynamics and challenges have led states to adopt differing perspectives on various issues due to both internal limitations and capabilities, as well as international and regional factors. This situation has prompted the adoption of innovative approaches in both domestic and foreign policies, which are the result of structural interactions and agency-driven decisions. To better understand the differences in viewpoints and political approaches across various factions—particularly during elections and recent political developments—it is crucial to review and critically analyze the discourses of the seventh and eighth governments, as well as the ninth and tenth governments. The primary issue addressed by this research is the sense of crisis and the strategies for overcoming both domestic and international political crises during the seventh to tenth presidential terms, and the continuation of this cyclical crisis in the political trajectories that followed. This issue has challenged the notions of national interests and optimal state policies, leading to contentious decision-making that significantly influenced the country’s political landscape.
The main aim of this research is to analyze, explain, and compare two distinct political approaches taken during the seventh and eighth administrations as well as the ninth and tenth. By applying Thomas Spragens’ crisis theory and decision-making theory, the study’s findings reveal that the actions and policies of Iranian statesmen between 1997 and 2015 were shaped by their differing backgrounds, experiences, and perspectives on crises. While the leaders’ discourses were critically oriented towards the existing policies, they presented various strategies and tactics to address the challenges at hand. One approach emphasized alignment with the international order and internal political development, whereas another proposed a revisionist strategy that focused on addressing the needs of marginalized groups and social justice as a solution to the prevailing crisis.

Keywords

Subjects

الف) منابع فارسی
1)     احمدی‌نژاد، محمود، (1384)، دفع ظلم و استقرار عدالت در جهان مأموریت مشترک همه ملت‌ها، پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری اسلامی ایران، www.president.ir.
2)     ازغندی، علی‌رضا (1388) سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، چاپ پنجم، تهران: قومس
3)     اسپریگنز، توماس (1394)، فهم نظریه‌های سیاسی، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: انتشارات آگاه.
4)     اسدی، بیژن، (1379)، «ایران و خلیج‌فارس: سیاست تنش­زدایی، گفتگوی تمدن­ها، مناسبات جدید و صلح و امنیت منطقه»، مجله سیاست خارجی، شماره 56: 1028-1005.
5)     اکوانی، حمدالله، نیکفر، جاسب، مجاهدزاده، محمد، کرمی، مرضیه (1401)«مبانی فکری طالبان بر اساس روش جستاری اسپریگنز؛ از فروپاشی تا قدرت‌یابی مجدد» مجله جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، شماره 21: 257 ـ 282.
6)     امیری، مجتبی (1379)، «نقش مفاهمه‌ی تمدنی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، در چیستی گفت‌وگوی تمدن‌ها، تهران: انتشارات سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی: 140 ـ 145
7)     باربر، جیمز و اسمیت مایکل (1373)، ماهیت سیاست‌گذاری خارجی، ترجمه سید حسین سیف زاده، چاپ دوم، تهران: قومس.
8)     باقری دولت‌آبادی، علی، شفیعی، محسن (1393)، از هاشمی تا روحانی: بررسی سیاست خارجی ایران در پرتو نظریه سازه‌انگاری، تهران: انتشارات تیسا.
9)     برزگر، ابراهیم. (1385)«مسئله فلسطین در اندیشه سیاسی اسلام معاصر و روش جستاری اسپریگنز»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال ششم، شماره 12: 75-45.
10)   برزگر، ابراهیم، خرمشاد، محمدباقر، رهبر، عباسعلی، عالیشاهی، عبدالرضا (1399) ««کژ کارکردهای وهابیسم و تعمیق شکاف بن‌سلمان با وهابیون عربستان سعودی»، پژوهش‌های روابط بین‌الملل، شماره 39: 177 ـ 204
11)   برزگر، کیهان، (1377)، «ایران، همسایگان شرقی و امنیت مرزهای مشترک، تغییرات نوین ژئوپلیتیکی پس از فروپاشی شوروی»، مجله علوم سیاسی، شماره 16: 214-199.
12)   پیشگاهی فرد، زهرا، زارعی، بهادر (1389)، «عدالت انتقادی و گفتمان انتقادی در سیاست خارجی»، فصلنامه‌ی سیاست، مجله‌ی دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دوره‌ی چهل، شماره‌ی 3، پاییز 1389: 75 ـ 92).
13)   تاجیک، محمدرضا (1384) مدیریت بحران: نقدی بر شیوه‌های تحلیل و تدبیر بحران در ایران، تهران: نشر فرهنگ گفتمان.
14)   جلیلی، محمد، کیخا، نجمه (1400) «عدالت‌طلبی در اندیشه مقام معظم رهبری بر اساس الگوی نظری اسپریگنز»، فصلنامه سیاست‌های متعالیه، شماره 32: 136 ـ 200.
15)   حقیقت، سید صادق؛ حجازی، حامد (1389)«نگاهی انتقادی به کاربرد نظریه بحران اسپریگنز در مطالعات سیاسی» فصلنامه علوم سیاسی، سال 13، شماره 49: 49-1.
16)   حیدری، عباس، نخعی، نصرالله (1397) «واکاوی ایدئولوژی داعش بر اساس نظریه­ی توماس اسپریگنز»، فصلنامه سیاست، شماره: 4: 907 ـ 926.
17)   خاتمی، سیدمحمد (1379)، توسعه‌سیاسی، توسعه‌ی اقتصادی و امنیت، تهران: طرح نو.
18)   خاتمی، سیدمحمد (1380)، مبانی نظری گفت‌وگوی تمدن‌ها، مجموعه سخنرانی‌های سیدمحمد خاتمی در باب گفت‌وگوی تمدن‌ها، چاپ دوم، تهران: سوگند.
19)   خاتمی، سیدمحمد (1379) جامعه‌ی مدنی از نگاه اسلام، در نسبت دین و جامعه‌ی مدنی، تهران: موسسه‌ی نشر و تحقیقات ذکر.
20)   خاتمی، سیدمحمد (1379) ف انسان، مقتضای مشرق جان و مغرب عقل، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی
21)   خاتمی، سیدمحمد (1378) بیم موج، تهران: سیمای جوان
22)  خبرگزاری جمهوری اسلامی، ««خاتمی: سیاست تنش‌زدایی هزینه‌ی اداره‌ی کشور را به حداقل خواهد رساند 25/5/1378 و روزنامه‌ی اطلاعات 26/5/1378
23)   درخشه، جلال، کاظمی، سیدمحمدصادق (1395) «تحلیل قدرت در اندیشه سیاسی آیت‌الله میرزای شیرازی»، دو فصلنامه دانش سیاسی، شماره 24: 5 ـ 3).
24)   دوئرتی، جیمز و رابرت فالتزگراف (1372)، نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران: قومس
25)  دهشیری، محمدرضا (1390) درآمدی بر سیاست خارجی دکتر احمدی‌نژاد، تهران: شرکت انتشارات علمی ـ فرهنگی.
26)   دهقانی‌فیروزآبادی و علی‌رضا فیروزی (1390)، «احمدی‌نژاد و رویکرد مقاومت‌محور و واگرا در مقابل جریان جهانی‌شدن از طریق مدیریت جهان»، فصلنامه‌ی روابط خارجی سال چهارم شماره‌ی دوم تابستان 1391: 71 ـ 110.
27)   دهقانی‌فیروزآبادی، جلال، (1386)، «گفتمان اصول­گرایی عدالت­محور در سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال سوم، شماره 5: 98-67.
28)   دهقانی‌فیروزآبادی، سید جلال (1389)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت
29)   رمضانی، روح‌الله (1381)، چارچوب برسی سیاست خارجی ج.ا. ا، ترجمه علی‌رضا طیب، تهران: نی
30)   سخنان احمدی‌نژاد در گردهمایی سفرای ایران در خارج از کشور: 21/5/1386، به‌نقل از روزنامه‌ی ایران: 22/5/1386.
31)   سخنرانی دکتر احمدی‌نژاد در اجلاس فلسطین ـ صهیونیسم و نژادپرستی کشورهای شرکت‌کننده در تهران 28/1/1385، در دیدار با اندیشمندان شرکت‌کننده در همایش بین‌المللی بررسی هلوکاست (تهران): 21/9/1385 و کنفرانس بین‌المللی خلع سلاح هسته‌ای (تهران): 28/1/1389
32)  سخنرانی دکتر احمدی‌نژاد در شصت یکمین (29 /6/1385)، شصت دومین (4/7/1386). در شصت سومین: 3/7/1387، در شصت چهارمین: 2/7/1388. شصت و ششمین مجمع عمومی سازمان ملل با عنوان: مشارکت همگانی در مدیریت جهان: 31/6/1390.
33)  سخنرانی دکتر احمدی‌نژاد در شصتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد: 26/6/1384.
34)   سریع‌القلم، محمود (1379)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز مطالعات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
35)   سلیمانی رضا (1388) سیاست خارجی دولت خاتمی؛ دیپلماسی تنش‌زدایی و گفت‌وگوی تمدن‌ها، تهران: کویر
36)   عامری گلستانی، حامد (1400) «مقدمه‌ای بر «تجربه تجددخواهی سیاسی در ایران معاصر»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، شماره 105: 61 ـ 80.
37)   جلایی پور، حمیدرضا (1399) جامعه‌شناسی سیاسی ایران؛ تلاش‌های چهل‌ساله ملت و دولت 1357 ـ 1397، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
38)   فرجی، مهدی، قاسمی، بهزاد (1403) «تبیین ماهیت و روند شکل‌گیری مفهوم مشروطیت در ایران بر اساس نظریۀ توماس اسپریگنز» دوفصلنامه تاریخ ایران، شماره 35: 75 ـ 103.
39)   فروغی نیا، حسین، حسینی فر، سیدمحسن، محمدپور، فرزاد (1400) «زمینه‌های سیاسی و اجتماعی و تأثیر آن بر اندیشه سیاست‌نامه‌نویسی ایران دوره اسلامی (با تأکید بر نظریه بحران توماس اسپریگنز)»، فصلنامه سیاست متعالیه، شماره 34: 121 ـ 136.
40)   قوام، عبدالعلی (1378)، اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، تهران: سمت
41)   کاظمی، سیدآصف (1399) «همگرایی تمدنی و بحران واگرایی در جهان اسلام»، مجله تمدن اسلام و دین‌پژوهی، شماره چهارم: 74 ـ 95.
42)   کریمی مله، علی، گرشاسبی رضا، قزلسفلی، محمدتقی (1401) «فهمی اسپریگنزی از چگونگیِ برآمدنِ اندیشه‌ی باستان‌گرایی در زمانِ پسامشروطه»، فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، شماره 20: 275 ـ 304.
43)   کیانی، داوود (1380)، فرهنگ جهانی: اسطوره یا واقعیت، فصلنامه­ی مطالعات ملی، سال سوم، شماره 10.
44)   گلشنی، علی (1387)«فهم فلسفی و تاریخی اندیشه سیاسی براساس تلفیقی از نظرات اسکینر، اکشات و اسپریگنز» مجله فلسفی، دوره 14، شماره 68: ص 93-108.
45)   مرتضویان، سید علی، دهقانی، محمدمهدی (1393) «بررسی و تبیین اندیشه سیاسی علامه نائینی بر اساس نظریه بحران اسپریگنز» مجله مطالعات سیاسی، شماره 23: 81 ـ 1110.
46)   مرکز اسناد و پژوهش‌های ریاست جمهوری (1387)، عدل و صلح گفتارها رئیس‌جمهور در چهارمین سفر کاری به آمریکا با مقدمه‌ی پروفسور سید حمید مولانا، تهران: نشر جمهور (مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری).
47)   مرکز پژوهش اسناد ریاست جمهوری (1389)، تحلیل گفتمان عدالت و معنویت در مدیریت جهانی؛ مجموعه سخنرانی‌های دکتر محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل و کنفرانس بین‌المللی خلع سلاح، تهران: ریاست جمهوری مرکز پژوهش‌ها و اسناد نشر جمهور
48)   مصاحبه‌ی محمود احمدی‌نژاد با شبکه‌ی رادیویی NPR نیویورک مبنی بر رمزگشایی از سیاست: 1/7/387. با مدیران ارشد رسانه‌های آمریکا با عنوان: پایان منطق جنگ و راه جهان جدید: 4/7/1387، با هفته‌نامه‌ی نیویورک‌تایمز (نیویورک) مبنی بر مشارکت ملل برای صلح جهانی: 29/6/1390، با سردبیران و مدیران ارشد آسوشیتدپرس (نیویورک) مبنی بر بازسازی نظم جهانی بر پایه‌ی خواسته‌های مشترک بشری: 1/7/1390.
49)   معاونت ارتباطات و اطلاع‌رسانی و پژوهش‌های ریاست جمهوری (1390)، مشارکت همگانی در مدیریت جهانی (مجموعه سخنرانی‌های رئیس‌جمهور ایران، دکتر محمود احمدی‌نژاد در هفتمین سفر به نیویورک)، تهران: ریاست جمهوری، مرکز پژوهش، سنجش و اسناد نشر جمهور ایران.
50)   مک­سویینی، بیل (1390) مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی امنیت، ترجمه محمدعلی قاسمی و محمدرضا آهنی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
51)   منصوری، جواد (1365)، نظری به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: امیرکبیر.
52)   مولانا، حمید، محمدی، منوچهر (1387)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت احمدی‌نژاد، تهران: نشر دادگستر.
53)   هانتینگتون، ساموئل (1374)، نظریه‌ی برخورد تمدن‌ها، هانتینگتون و منتقدانش، ترجمه مجتبی امیری، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه
ب) منابع لاتین
55)Rousenau,J (2006),”The study of world Politics,Theoritical and Methodological Challenges, New York: Rutledge.
56)-Sindi,Mohammad(1999) The holocaust is a Typical Zionist Myth: Alwanta,Vol 8, Issue 252.
57) Mintz, Alex and Karl De Rouen. Jr, (2010), Understanding foreign Policy Decision Making, Cambridge University Press.
Semin, Gun R. & Smith, Eliot R. (2013). “Socially Situated Cognition in Perspective,” Social Cognition, Vol. 31, No. 2, pp. 125–146.