تحلیل رویه‌های الهی به‌عنوان مبانی تدوین سیاست‌های پایدار در آینده پژوهی دینی

Document Type : Original Article

Author

Faculty of Governance, University of Tehran, Tehran, Iran.

Abstract
این مقاله به بررسی نقش و تأثیر رویه‌های الهی در فرهنگ وحیانی اسلام بر آینده‌پژوهی دینی می‌پردازد، که در آن مهدویت و انتظار به‌عنوان مبانی اساسی مطرح هستند. مسئله اصلی تحقیق درک چگونگی تأثیرگذاری این رویه‌ها به‌مثابه قوانین لایتغیر تاریخی در شکل‌دهی به آینده جوامع بشری است. هدف از این پژوهش، تحلیل و تبیین دقیق رویه‌های الهی با استفاده از آموزه‌های قرآنی و ارائه راهکارهایی برای بهره‌برداری از آن‌ها در ساخت جامعه‌ای عدالت‌محور و پایدار در بستر مهدویت است.
روش تحقیق کیفی بوده و بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل تفسیری از منابع معتبر اسلامی انجام شده است. در این زمینه، مجموعه‌ای از رویه‌ها شامل هدایت و ضلالت، تدافع حق و باطل، مدیریت نعمت‌ها، آزمایش انسان‌ها و قوانین دیگر بررسی شد.
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که رویه‌های الهی نه تنها در تاریخ گذشته نقشی مؤثر داشته‌اند، بلکه در شکل‌دهی به آینده اجتماعی و فرهنگی جوامع امروزی نیز می‌توانند چارچوب‌های اصلی برای سیاست‌گذاری‌های آینده‌گرا و پایدار ارائه کنند. این قوانین از توان بالایی برای تقویت عدالت اجتماعی، پایداری زیست‌محیطی و همبستگی فرهنگی برخوردارند.
نتایج تحقیق حاکی از آن است که با تکیه بر آموزه‌های مهدوی و درک عمیق رویه‌های الهی، می‌توان رویکردی جامع برای آینده‌پژوهی دینی ایجاد کرد که به چالش‌های معاصر پاسخ دهد و مسیری روشن و عدالت‌محور برای جوامع انسانی ترسیم کند. همچنین، این پژوهش بر نیاز به گسترش تحقیقات میان‌رشته‌ای برای بهبود فهم از این مفاهیم و تعمیق ارتباطات فرهنگی-دینی تأکید می‌کند.

Keywords

Subjects

The Holy Quran Abyari, Ibrahim. (1405 AH). Al-Musawaa’ al-Quraniyah. Cairo: Sajjal al-Arab Institute. Ibn Arabi, Muhyiddin ibn Muhammad. (1422 AH). Tafsir Ibn Arabi. Beirut: Ihya’at-ul-Turaht al-Arab.   Ibn Kathir al-Dimashqi, Ismail ibn Amr. (1419 AH). Tafsir al-Quran al-Azim. Beirut: Dar al-Kutb al-Ilmiyah.   Ibn Manzur, Muhammad ibn Makram. (1405 AH). Lisan al-Arab. Qom: Nashr al-Adab al-Hawza. Alusi, Sayyid Mahmud. (1405 AH). Ruh al-Ma’ani fi tafsir al-Quran al-Azim wa al-Saba al-Muthani. Dar al-Ihya’at-ul-Turaht al-Arab.   Bahrani, Sayyid Hashim. (1416 AH). Al-Burhan fi tafsir al-Quran. Tehran: Bi’sat Foundation. Hosseini Shirazi, Sayyid Muhammad. (1423 AH). Tibbi’in al-Quran. Beirut: Dar al-Uloom. Dashti, Muhammad (1379). Translation of Nahjul-Balagha. Qom: Lahiji Publications. Raghib Isfahani, Hussein bin Muhammad. (1412 AH). Al-Mufradat fi Gharib al-Quran. Researched by Safwan Adnan Dawoodi. Beirut: Dar al-Ilm.
7). Tafsir Jame' al-Jami'. Tehran: Dzeidan Publications, Abdul Karim. (1999). Divine Procedures. Unpublished. Sabzevari Najafi, Muhammad Ibn Habibullah. (1419 AH). Guidance to the Interpretation of the Qur'an. Beirut: Dar al-Ta'arif Publishing House. Sayyid Ibn Tawus, Razi al-Din Ali Ibn Musa (1399 AH). Al-Tara'if fi Ma'rif Madhahib al-Ta'wa'if. Beirut: Al-Khayyam Press.
Ali, I., & Abdollahi, M. E. 2024. Divine traditions and the governance of the city-state of Medina. *HTS Teologiese Studies/Theological Studies, 80*(3), a10094. https://doi.org/10.4102/hts.v80i3.10094
Abyari, Ibrahim. 1405 AH). Al-Musawaa’ al-Qur’aniyah. Cairo: Sajjal al-Arab Institute.
Ibn Arabi, Muhyiddin ibn Muhammad. 1422 AH). Tafsir ibn Arabi. Beirut: Ihya’at al-Turahat al-Arabi.
Ibn Kathir al-Dimashqi, Ismail ibn Amr. 1419 AH). Tafsir al-Qur’an al-Azim. Beirut: Dar al-Kutb al-Ilmiyah.
Ibn Manzur, Muhammad ibn Makram. 1405 AH). Lisan al-Arab. Qom: Nashr al-Adab al-Hawza.
Alusi, Sayyid Mahmud. 1405 AH). Ruh al-Ma’ani fi tafsir al-Qur’an al-Azim wa al-Saba al-Muthani. Dar al-Ihya’at al-Turahat al-Arabi.
Bahrani, Sayyid Hashim. 1416 AH). Al-Burhan fi tafsir al-Qur’an. Tehran: Bi’sat Foundation.
Hosseini Shirazi, Sayyid Muhammad. 1423 AH). Tibbi’in al-Qur’an. Beirut: Dar al-Uloom.
, Muhammad. 1379). Translation of Nahjul Balagha. Qom: Lahiji Publications.
Isfahani, Hussein bin Muhammad. 1412 AH). Al-Mufradat fi Gharib al-Quran. Research by Safwan Adnan Davudi. Beirut: Dar al-Ilm.
Zeidan, Abdul Karim.). Ruyyah-e-Ilahi. Unpublished.
Sabzwari Najafi, Muhammad ibn Habibullah. 1419 AH). Guidance of the Mind to the Interpretation of the Qur'an. Beirut: Dar al-Ta'arif for Publications.
Sayyid Ibn Tawus, Razi al-Din Ali ibn Musa. 1399 AH). Al-Tara'if fi Ma'rifah madhahib at-Ta'wa'if. Beirut: Al-Khayyam Press
Shushtari, Nurullah ibn Sharif al-Din. 1327). Al-Sawarim al-Muhraqa fi Naqd al-Sawa'eq al-Muhraqa. Tehran: Sahami Taba Book Publishing Company.
. Shaibani, Muhammad Hussein1413 AH). Nahj al-Bayan an Kashf Maani al-Quran. Tehran: Encyclopedia Foundation
Sadeghi Tehrani, Muhammad. 1419 AH). Al-Balagh fi Tafsir al-Quran bi-Quran. Qom: Author.
. Sadr, Muhammad Baqir(1381. Thematic commentary on the procedures of history in the Qur'an. Qom: Islamic Publications.
 Tabatabaei, Muhammad Hossein.(1417 AH). Al-Mizan fi Tafsir al-Quran. Qom: Jama'ah al-Mudrasin fi al-Hawza al-Alamiyyah.
 Tabarsi, Fadl ibn Hassan. 1377Tafsir Jama'i al-Jami'i. Tehran: Tehran University Publications.
Tabari, Muhammad ibn Jarir. 1412 AH). Jama'i al-Bayan an Ta'wi'at al-Quran. Dar al-Kutb al-Ilmiyah.
. Tayyib, Seyyed Abdul-Husayn1378Atib al-Bayan fi Tafsir al-Quran. Tehran: Islam Publications.
.Abdullahi, Muhammad Ismail and Qana'ati, Rayhana 1403 "Indicators of Future Studies of Religious Governance from the Perspective of the Thoughts of the Imams of the Islamic Revolution", Scientific Journal of Future Studies of the Islamic Revolution, No. 5, pp. 11-38.
. Abdullahi, Mohammad Ismail. 1402. "Metaanalysis of Human Nature through Comparative Comparison of Wise Ideas in the Thoughts of Allama Tabataba'i and Augustine", Shia Comparative Theology Research Journal, Volume 4(7).
. Qutb, Sayyid. 1386. In the Shadow of the Quran. Dar Al-Shoroq Publications.
. Misbah Yazdi, Mohammad Taqi. (1378 Society and History from the Perspective of the Quran. International Printing and Publishing Company of the Islamic Propaganda Organization.
Motahari, Morteza. 1383). Philosophy of History (Volumes 1-4 Qom: Sadra Publications.
Neyshaburi, Fadl Ibn Shazan. 1402 AH). Al-Aidhah. Beirut: Al-Alamy Institute.