ولایت فقیه در فقه سیاسی اهل سنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

 دیدگاه‌ها و آرای صاحب نظران و عالمان دینی در خصوص ماهیت نظام اسلامی براساس اینکه چه مبنایی را برای مشروعیت حکومت به رسمیت شناخته باشند، چه صفات و شرایطی برای حاکم و زمامدار اسلامی ضروری است و وی مطابق با ادله شرعیه زمامدار اسلامی باید واجد چه شرایط و صلاحیت‌هایی باشد متفاوت است. یکی از فراگیرترین این دیدگاه‌ها به فقیه و مجتهد بودن به عنوان یکی از ویژگی‌های حاکم و زمامدار اسلامی تأکید دارد؛ دیدگاهی که ازآن به «ولایت فقیه» تعبیر می‌شود. از بررسی آرای فقهی بزرگان و فقهای اهل سنت همچون؛ ابن خلدون مالکی، ماوردی شافعی، قاضی ابویعلای حنبلی، میر سید شریف جرجانی شافعی، عضد الدین ایجی شافعی، ابن قدامه حنبلی، عبدالملک جوینی شافعی، غزالی اشعری شافعی، ابن حزم و ابن تیمیه حنبلی و ... در می‌یابیم که نظریه ولایت فقیه (به معنی ضرورت فقیه و مجتهد بودن حاکم و زمامدار حکومت اسلامی) مورد پذیرش و حتی اتفاق نظر (اجماع) علمای اهل سنت می‌باشد. نکته قابل تأمل این است که عموما به هنگام نظریه‌پردازی در این خصوص و درخصوص برخی دیگر از موضوعات فقه سیاسی این گونه تلقی می‌شود که این مقوله‌ها صرفا شیعی هستند لذا نظریه‌های اهل سنت در خصوص آن‌‌ها، چندان مورد عنایت قرار نمی‌گیرد، از همین رو این سؤال ممکن است مطرح شود که آیا نظریه و مدل ولایت فقیه، مختص عالم تشیع و دیدگاه‌های فقهی شیعه است یا اینکه در میان اهل سنت نیز طرفدارانی دارد؟ موضع علمی و فقهی اهل سنت در خصوص این مقوله چیست؟ چه نظرات و دیدگاه‌هایی در میان آن‌‌ها در این باره مطرح است؟ و این دیدگاه‌ها برچه مبنایی استوارند؟ و ... از جمله سؤالاتی است که این پژوهش به آن می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Velayat-e-Faqih in Sunni Political Jurisprudence

نویسنده [English]

  • Mohammadreza marandi
چکیده [English]

The views and opinions of religious scholars on the nature of the Islamic system are different based on what basis they have recognized for the legitimacy of the government, what qualities and conditions are necessary for the Islamic ruler, and what conditions and qualifications he should have according to the Islamic Shariah. One of the most pervasive views emphasizes on being the jurist and mujtahid as one of the characteristics of the Islamic ruler; A view that is interpreted as "Velayat-e-Faqih".
From the study of the jurisprudential opinions of the elders and Sunni jurists such as; Ibn Khaldun Maliki, Mawardi Shafi'i, Qazi Abu Ala'i Hanbali, Mir Sayyid Sharif Jorjani Shafi'i, Azd al-Din Iejei Shafi'i, Ibn Qadameh Hanbali, Abdul Malik Joveni Shafi'i, Ghazali al-Ash'ari Shafi'i, Ibn Hazm and Ibn Taymiyyah Hanbali, we can see that the necessity of being a jurist and a mujtahid of the ruler of the Islamic government, is accepted and even unanimously (consensually) by Sunni scholars. It is noteworthy that when theorizing about this and some other issues of political jurisprudence, it is generally considered that these categories are purely Shiite, so Sunni theories about them are not taken into account, so the question may be raised whether the theory and model of Velayat-e-Faqih is specific to the Shiite world and Shiite jurisprudential views, or whether it has supporters among the Sunnis? Among the questions that this research addresses are included: what is the scientific and jurisprudential position of the Sunnis on this issue? What are the views and opinions among them about this? And on what basis are these views based?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic ruler
  • Velayat-e-Faqih
  • political jurisprudence
  • Imamat
  • Sunni