ارزیابی توسعه فناوری در ایران بر اساس دو الگوی فناوری مناسب و خوداتکا، مورد مطالعه برنامه‌های اول تا پنجم توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی توسعه فناوری در ایران در طول برنامه‌های اول تا پنجم توسعه مبتنی بر دو رهیافت و مدل نظری فناوری مناسب و خوداتکا است. نخست جوهر استدلال دو مدل مذکور تشریح می‌شود. سپس اسناد و مطالعات انجام شده از برنامه‌های اول تا پنجم توسعه با تأکید بر توسعه فناوری، بر اساس مفاهیم دو الگو و مدل نظری مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. داده‌های گردآوری شده شامل دو دسته اسناد است. اسناد و گزارش‌هایی که بر تاریخ توسعه فناوری در ایران پس از انقلاب اسلامی پرداخته‌اند و اسناد و مطالعاتی که توسعه فناوری در این دوره‌ها را ارزیابی و تحلیل کرده‌اند. برای دستیابی به هسته کانونی و مقولات مرکزی فعالیت‌های توسعه فناوری از روش تحلیل مضمون استفاده شد. با استفاده از این روش تلاش گردید تا اسناد و داده‌ها‌ی گردآوری شده کدگذاری شده و مضامین اصلی آن استخراج گردد و در نهایت مدل نظری از برنامه‌های توسعه فناوری در طول برنامه اول تا پنجم ترسیم شد. یافته‌های پژوهش بیانگر توجه برنامه‌ریزان و سیاستگذاران بر اتخاذ برخی از انواع فناوری‌ها در هر یک از دوره‌های اول تا پنجم توسعه می‌باشد که در جداول مرتبط بیان می‌شود. نوآوری پژوهش حاضر در ترسیم مدل توسعه فناوری در طول برنامه‌های توسعه با استفاده از روش کیفی تحلیل مضمون است که نقاط قوت و ضعف برنامه-ها را تبیین می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of technology development in Iran based on two models of appropriate technology and self-reliance, the study of the first to fifth development programs

نویسنده [English]

  • Mahdi Nasiri
Sociology of Research Institute of Hawzeh and University
چکیده [English]

The purpose of this study is to review technology development in Iran during the first to fifth development programs based on two approaches and theoretical model of appropriate and self-reliant technology. First, the essence of the argument of the two models is explained. Then, the documents and studies of the " First to fifth development plans" with emphasis on technology development are evaluated based on concepts of two models and theoretical models. The collected data includes two categories of documents. Documents and reports that have dealt with the history of technology development in Iran after the Islamic Revolution and documents and studies that have evaluated and analyzed the development of technology in these periods. Thematic analysis technique was used to achieve the focal point and central categories of technology development activities. Attempts were made to encode the collected documents, and finally a theoretical model of technology development programs was drawn during the first to fifth programs. Findings indicate that planners and policy makers pay attention to the adoption of some types of technologies in each of the first to fifth periods of development, which are expressed in the relevant tables. The innovation of the present study is in drawing the technology development model during the development programs using the qualitative method of content analysis, which explains the strengths and weaknesses of the programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Development"
  • "technology"
  • "Five-year plans"
  • "Iran"
  • " Thematic Analysis"