بررسی تطبیقی بازنگری در قانون اساسی مشروطیت و جمهوری اسلامی؛ امکان یا امتناع بازنگری در برخی از اصول قانون اساسی مصوب 1368

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 سردبیر محترم نشریه

2 دانشجوی دکتری مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

 نوشتار حاضر با تشریح سیر تطور قانون اساسی در ایران؛ به دنبال پاسخ به این سؤال است که اصل بازنگری در قانون اساسی مشروطیت و جمهوری اسلامی به چه شکلی بوده است؟ و اینکه اگر بخواهیم درباره بازنگری در برخی از اصول قانون اساسی فعلی (مصوب 1368) جمهوری اسلامی ایران امکان­سنجی کنیم، این امکان یا امتناع بازنگری شامل چه موارد اختلافی مهمی خواهد شد؟ یافته­های پژوهش، حاکی از آن است که در قانون اساسی مشروطه به دلیل جلوگیری از بازگشت استبداد و در قانون اساسی (مصوب 1358) جمهوری اسلامی به دلیل فضا و شرایط ابتدای انقلاب و حفاظت از قانون اساسی در مقابل طوفان­های سیاسی پس از انقلاب، عمداً اصل بازنگری در هیچ کدام از قانون­های اساسی مذکور در نظر گرفته نشده است. با این حال، قانون اساسی مشروطیت چندین بار و به واسطه تفاسیر مختلف مورد بازنگری قرار گرفت. اما در جمهوری اسلامی ایران، پس از اصلاحات قانون اساسی در سال 1368، اصل بازنگری (اصل 177) با شرایط، ضوابط و محدودیت­های خاص خود به همراه برخی تغییرات دیگر در قانون اساسی جدید لحاظ گردیده است. همچنین به نظر می­رسد در صورت بازنگری در قانون اساسی 1368 می­توان از امکان یا امتناع بازنگری در برخی از مسائل اختلافی مانند نظام ریاستی یا پارلمانی، مجمع تشخیص مصلحت نظام، شوراهای شهر و روستا، شرایط ریاست جمهوری و غیره ... نام برد. برای پاسخ به سؤال مقاله از روش تطبیقی - تحلیلی و تکنیک مطالعات کتابخانه­ای بهره گرفته می­‌شود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Review of the Constitutions of 1906 and Islamic Republic; the Possibility or Impossibility of Review some of the Principles of the Constitution Adopted in 1989

نویسندگان [English]

  • m m 1
  • Meisam Belbasi 2
1 m
2 ph.D student Islamic Revolution Studies, University of Tehran
چکیده [English]

The present article describes the evolution of the constitution in Iran; seeking to answer this question, what was the principle of revising the constitution of 1906 and is the constitution of Islamic Republic? And if we want to review the possibility of revising some of the current constitutional principles (approved in 1989), what would be a significant difference to this possibility or impossibility of reviewing? The findings of the research indicate that in the Constitution of 1906, due to the prevention of the return of tyranny and in the constitution (approved in 1979) of the Islamic Republic, due to the initial conditions of the revolution and the protection of the constitution against the post-revolutionary political storms, Revision of any of the above fundamental laws is not considered. However, the Constitution of 1906 was reviewed several times by various interpretations. However, in the Islamic Republic of Iran, after the constitutional amendments in 1989, the review principle (art. 177) has been incorporated into constitutional provisions, along with some other changes. It also seems that in the review of the constitution of 1989 it is possible to refrain from or refuse to review some of the issues of disagreement, such as the presidential or parliamentary system, the Expediency Council, the city councils, the presidential conditions, and so on. To answer the paper’s question, the comparative-analytical method and the library study technique were used

کلیدواژه‌ها [English]

  • revision
  • Constitution
  • constitutional
  • Islamic Republic
  • possibility and impossibility