فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

نقش حوزه‌های علمیّه در گسترش ارزش ها و آرمان های انقلاب اسلامی (بر اساس نظریه پخش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد مهدی حاجیلوئی محب 1
رقیه خلیلی 2

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانش آموخته سطح سه حوزه علمیّه همدان، همدان، ایران

چکیده
(زمینه پژوهش:) انقلاب اسلامی ایران، بزرگ‌ترین اتفاق و تحوّل قرن اخیر بوده که به دلیل خاستگاه، نوع شکل‌گیری و قِوام؛ ارزش‌ها و آرمان‌های مخصوص به خود را داشته که اشاعه آن‌ها وظیفه همه نهادهای مرتبط با نظام اسلامی است. چنان که حوزه‌های علمیّه، از خاستگاه‌های انقلاب بوده و در این زمینه نقشی اساسی دارند. (روش و هدف:) کاوش حاضر، با روشی توصیفی تحلیلی و با چارچوب نظریه پخش، به دنبال تبیین نقش حوزه‌های علمیّه در گسترش ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی است. (یافته‌ها:) نظام ارتباطی سه‌گانه «حوزه‌های علمیه؛ انقلاب اسلامی؛ ارزش‌ها» در قالب عوامل و انواع پخش، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و ضمن بررسی واژگان مرتبط، چهار شاخصه انقلاب اسلامی تبیین گردید: «استقلال و آزادی؛ مردمی بودن؛ فراگیری؛ دفاع از مستضعفان جهان». به دلیل خاستگاه انقلاب اسلامی و ارتباط عمیق حوزه‌های علمیّه و روحانیّت با مردم، گسترش ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی، نیازمند استمرار نقش‌آفرینی حوزه‌های علمیّه است. (نتایج:) کاوش‌ها نشان داد که تداوم نقش‌آفرینی، در گرو الزامات شناختی، رفتاری و ابزاری ویژه‌ای بوده و طرح‌ریزی در سه ساحت مواجهه حوزه با «خود، مردم و بیگانگان» ضروری است. در بعُد درونی حوزه، «آگاهی به مسائل روز، نوآوری و آینده‌نگری» و «تعلیم و تربیت طلاب اندیش‌مند و ولایت‌مدار» ضروری بوده و در ساحت بیرونی، «مردم‌گرایی»، «نقش‌آفرینی فرهنگی، سیاسی و اجتماعی» و «پاسداشت شعائر اسلامی و انقلابی» و نیز، «استکبار ستیزی و نفی سلطه بیگانگان» مورد توجه قرار می‌گیرد. (نوآوری:) تبیین رابطه حوزه‌های علمیّه در زمینه گسترش ارزش‌های انقلاب اسلامی، با نگاهی آینده‌نگر و در قالب نظریه پخش، از نوآوری‌های پژوهش حاضر تلقّی می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

انقلاب اسلامی
حوزه‌های علمیّه
ارزشها
آرمانها
نظریه پخش
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of seminaries in spreading the values and ideals of the Islamic revolution (based on diffusion theory)

نویسندگان English

Mohammad Mahdi Hajilouei Moheb 1
Roghaye Khalili 2
1 Assistant Professor at Bu-Ali Sina University
2 Graduated from the three seminaries of Hamedan
چکیده English

(Field of research:) The Islamic Revolution of Iran was the biggest event and transformation of the last century, which due to its origin, type of formation and consistency; It has its own values and ideals, the spreading of which is the duty of all institutions related to the Islamic system. As the seminaries are one of the origins of the revolution and have a fundamental role in this field.
(Method and purpose:) The present study, with a descriptive analytical method and with the framework of diffusion theory, seeks to explain the role of seminaries in spreading the values and ideals of the Islamic Revolution.
(Findings:) The threefold communication system of "theological fields; Islamic Revolution; "values" in the form of broadcasting factors and types were examined and analyzed, and while examining related words, four indicators of the Islamic revolution were explained: "independence and freedom; being popular; inclusiveness; Defending the oppressed of the world". Due to the origin of the Islamic Revolution and the deep connection between the seminaries and the clergy with the people, the expansion of the values and ideals of the Islamic Revolution requires the continuation of the role of the seminaries.
(Results:) The researches showed that the continuity of role-playing depends on special cognitive, behavioral and instrumental requirements and it is necessary to plan in the three fields of encountering the domain with "self, people and strangers". In the internal dimension of the field, "awareness of current issues, innovation and foresight" and "education and training of thoughtful and province-oriented students" are necessary, and in the external field, "populism", "creating a cultural role, political and social" and "protecting Islamic and revolutionary rituals" as well as "anti-arrogance and negation of foreign domination" are taken into consideration.

کلیدواژه‌ها English

Islamic revolution
seminaries
values
ideals
diffusion theory
قرآن کریم.
اباذری، عبدالرحیم (1389). تبارنامه حوزه و روحانیت از صدر اسلام تا پهلوی، قم: انتشارات سلمان فارسی.
ابن فارس، احمد (1404). معجم مقاییس اللغة، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب (چاپ سوم)، بیروت: دار صادر.
آرنت، هانا (1361). انقلاب، ترجمه عزت‌الله فولادوند، تهران: خوارزمی.
ازغندی، علیرضا (1379). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، تهران: سمت.
برزگر، ابراهیم (1382). نظریه پخش و انقلاب اسلامی، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، 5(8)، 39-73.
پناهی، محمدحسین (1379). بررسی زمینه‌ها و اهداف انقلاب اسلامی ایران بر اساس شعارهای انقلاب، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، شماره 11 و 12، 63-84.
جعفری تبریزی، محمدتقی (1398). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفریان، رسول (1385). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران؛ از روی کار آمدن محمدرضا شاه تا پیروزی انقلاب اسلامی، قم: بی‌نا.
جمشیدی، محمدحسین (1377). اندیشه سیاسی شهید رابع سید محمدباقر صدر، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
جمعی از نویسندگان (1365). دائرةالمعارف تشیع، تهران: بنیاد فرهنگی طاهر.
جوادی آملی، عبدالله (1386). تفسیر تسنیم، قم: نشر اسراء.
حسینی خامنه‌ای، سید علی (1375). حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری (جلد 1)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
حسینی خامنه‌ای، سید علی (1386). حوزه و مدیریت تحول (سخنرانی آذرماه 1386)، قم: معاونت پژوهشی حوزه علمیه قم.
حسینی، سید محمدصادق و برزگر، ابراهیم (1392). نظریه پخش و بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر عربستان سعودی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، 10(33)، 173-188.
دفتر مقام معظم رهبری (1377). حدیث ولایت: مجموعه رهنمودهای مقام معظم رهبری از ارتحال تا اربعین امام خمینی (ره)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
صاحبی، محمدجواد (1364). مناسبات دین و فرهنگ در جامعه ایران (چاپ اول)، تهران: طبع و نشر.
طارمی‌راد، حسن (1389). مدخل حوزه، در دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی.
عیوضی، محمدرحیم (1391). درآمدی تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران (چاپ نوزدهم)، قم: دفتر نشر معارف.
فارسون، مسیح و مشایخی، مهرداد (1387). فرهنگ سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، ترجمه معصومه خالقی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
قرشی، سید علی‌اکبر (1371). قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
کاظمی، مهدی و شریف‌زاده، فتاح (1378). مدیریت و فرهنگ سازمانی (چاپ اول)، تهران: قومس.
کلینی، محمد بن یعقوب (1377). الکافی، بیروت: منشورات الفجر.
کوزر، لوئیس و روزنبرگ، برنارد (1393). نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناسی، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
لاریجانی، اسماعیل (1388). انقلاب اسلامی و اولویت‌های آن، بی‌جا: خادم الرضا.
مجلسی، محمدباقر (1403). بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار (علیهم‌السلام) (چاپ دوم)، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
محمدی، منوچهر (1374). انقلاب اسلامی ایران در مقایسه با انقلاب فرانسه و روسیه (چاپ دوم)، تهران: مؤلف.
محمود اوغلی، رضا (1395). انقلاب اسلامی و مؤلفه‌های تأثیرگذار منطقه‌ای آن، دوفصلنامه مطالعات بیداری اسلامی، 5(9)، 45-65.
مطهری، مرتضی (1377). مجموعه آثار شهید مطهری، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1386). آینده انقلاب اسلامی ایران (مجموعه سخنرانی و مصاحبه)، قم: انتشارات صدرا.
معین، محمد (1386). فرهنگ فارسی معین، تهران: زرین (نگارستان کتاب).
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1369). صحیفه انقلاب (وصیت‌نامه امام خمینی)، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1376). منشور روحانیت (پیام 1367/12/03)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1378). صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
نوری، داود (1389). شیعیان لبنان: وضعیت سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی، قم: مؤسسه شیعه‌شناسی.
هانتینگتون، ساموئل (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.
یزدانی، عنایت‌الله؛ آقاحسینی، علیرضا و شیخون، احسان (1391). بررسی ابزارها و شیوه‌های صدور ارزش‌های انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر اندیشه‌های امام خمینی (ره)، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 1(1)، 247-278.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما