اندیشه سیاسی فدائیان اسلام و علل پیدایش آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضوهیات علمی، دانشگاه تهران، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، گروه تخصصی اندیشه سیاسی در اسلام، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اندیشه سیاسی در اسلام، دانشگاه تهران ، تهران، ایران

چکیده
جمعیت فدائیان اسلام یکی از مهم‌ترین گروه‌های سیاسی در دهه 20 و 30 و از تاثیرگذارترین گروه‌های سیاسی ایران معاصر است. این گروه مهم‌ترین سازمان سیاسی- مذهبی آن عصر بوده است. از آنجا که هر کنشی از اندیشه‌ای نشئت می‌گیرد، این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی، تعریف لئو اشتراوس از اندیشه سیاسی و نظریه تئوری ادواری جنبش‌های اسلامی هرایر دکمجیان، سعی بر توضیح اندیشه سیاسی این جمعیت و پیدا کردن علل پیدایش آن دارد. بنابراین طرز تلقی این جمعیت درباره سیاست و حکومت مانند اعدام انقلابی به مثابه دفاع، ترساندن دشمنان، تاکید بر کارگزار به جای ساختار، اسلامگرایی، سوسیالیسم اسلامی، نظام تعلیم و تربیت دینی، اصلاح نهاد دین، مخالفت با مشروبات الکلی، انطباق اسلام با دولت مدرن، عدالت‌گرایی و کمک به محرومین، اتحاد مسلمین، آرمانشهر اسلامی و مبارزه با کمونیسم بررسی شده و بحران‌هایی که موجب پیدایی اندیشه سیاسی فدائیان اسلام شده است، بیان می‌شود که مهم‌ترین آن، بحران هویت ناشی از سیاست‌های پهلوی اول و مهمتر از همه، پدیده کسروی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The political thought of Fadaeiyan-e Islam and the roots of its development

نویسندگان English

Seyed Rez Mousavi 1
Sajad Kamali 2
1 Faculty member, University of Tehran, Faculty of Islamic knowledge and Thought, Department of Political Thought in Islam
2 MA. student of political thought in Islam, University of Tehran
چکیده English

جمعیت فدائیان اسلام یکی از مهم‌ترین گروه‌های سیاسی در دهه 20 و 30 و از تاثیرگذارترین گروه‌های سیاسی ایران معاصر است. این گروه مهم‌ترین سازمان سیاسی- مذهبی آن عصر بوده است. از آنجا که هر کنشی از اندیشه‌ای نشئت می‌گیرد، این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی، تعریف لئو اشتراوس از اندیشه سیاسی و نظریه تئوری ادواری جنبش‌های اسلامی هرایر دکمجیان، سعی بر توضیح اندیشه سیاسی این جمعیت و پیدا کردن علل پیدایش آن دارد. بنابراین طرز تلقی این جمعیت درباره سیاست و حکومت مانند اعدام انقلابی به مثابه دفاع، ترساندن دشمنان، تاکید بر کارگزار به جای ساختار، اسلامگرایی، سوسیالیسم اسلامی، نظام تعلیم و تربیت دینی، اصلاح نهاد دین، مخالفت با مشروبات الکلی، انطباق اسلام با دولت مدرن، عدالت‌گرایی و کمک به محرومین، اتحاد مسلمین، آرمانشهر اسلامی و مبارزه با کمونیسم بررسی شده و بحران‌هایی که موجب پیدایی اندیشه سیاسی فدائیان اسلام شده است، بیان می‌شود که مهم‌ترین آن، بحران هویت ناشی از سیاست‌های پهلوی اول و مهمتر از همه، پدیده کسروی است.

کلیدواژه‌ها English

فدائیان اسلام
نهضت ملی شدن نفت
جنبش اسلامی
نظریه ادواری
بحران هویت
1.     آیت، سیدحسن. (1362). نگرشی کوتاه بر نهضت ملی ایران، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
2.     اکبری، علی. (1389). به یاری خداوند توانا، تهران: انتشارات یازهرا(س).
3.     امینی، داوود. (1393). اعدام انقلابی رزم آرا به روایت اسناد، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
4.     امینی، داوود (1381). جمعیت فدائیان اسلام و نقش آن در تحولات سیاسی اجتماعی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
5.     بهبودی، هدایت‌اله. (1390) شرح اسم: زندگینامه آیةالله سیدعلی حسینی خامنه‌ای(1318-1357). تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
6.     جعفریان، رسول. (1392). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران 1320-1357. تهران: نشر علم.
7.     حجتی کرمانی، محمدجواد. (1387). آموزگار من نواب. تهران: اطلاعات.
8.     حسنی‌فر، عبدالرحمان. (1389) فدائیان اسلام در کلام یاران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
9.     حسینیان، روح الله. (1384). نقش فدائیان اسلام در تاریخ معاصر ایران. تهران. نشر شاهد.
10.  حسینی‌زاده، سیدمحمدعلی. (1386). اسلام سیاسی در ایران. قم: انتشارات دانشگاه مفید.
11.  حکیمی، محمدرضا. (1389). 150سال تلاش خونین. قم: انتشارات دلیل ما.
12.  حکیمی، محمدرضا. (1382). مکتب تفکیک. قم: انتشارات دلیل ما.
13.  خسروشاهی، سیدهادی. (1386). زندگی و مبارزه نواب صفوی. تهران: اطلاعات.
14.  خسروشاهی، سیدهادی. (1375). فدائیان اسلام: تاریخ، عملکرد، اندیشه. تهران: اطلاعات.
15.   خسروشاهی، سیدهادی. (1395). مبانی فقهی-فکری مبارزات فدائیان اسلام. قم: کلبه شروق.
16.  خوش نیت، سیدحسین. (1360). سیدمجتبی نواب صفوی: اندیشه‌ها، مبارزات و شهادت او. تهران: منشور برادری.
17.  دکمجیان، هرایر (1377) . اسلام در انقلاب: جنبش‌های اسلامی در جهان عرب (بررسی پدیده بنیادگرایی اسلامی). ترجمه حمید احمدی. تهران: انتشارات کیهان.
18.  رهنما، علی. (1381). مسلمانی در جستجوی ناکجآباد: زندگینامه سیاسی علی شریعتی. ترجمه کیومرث قرقلو. تهران: گام نو.
19.  سعید، بابی. (1379). هراس بنیادین: اروپامداری و ظهور اسلامگرایی. ترجمه علیرضا جمشیدیها و موسی غبری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
20.  عبدخدایی، محمدمهدی. (1389). تکاپوهای آرمانگرایانه اسلامی: فدائیان اسلام از زبان محمدمهدی عبدخدایی. مصاحبه‌گر: داوود امینی. تهران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
21.  عبدخدایی، محمدمهدی. (1396) خاطرات محمدمهدی عبدخدایی. تدوین سیدمهدی حسینی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
22.  عراقی، مهدی. (1370). ناگفته‌ها. تهران: رسا.
23.  عنایت، حمید. (1362). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی. تهران: خوارزمی.
24.  فیرحی، داوود. (1394). فقه و سیاست در ایران  معاصر: ج2 تحول حکومت‌داری و فقه حکومت اسلامی. تهران: نشر نی.
25.  کاتوزیان، محمدعلی همایون. (1374). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. تهران: نشر مرکز.
26.  گلسرخی کاشانی، محمدامین. (1394). جمعیت فدائیان اسلام در آینة اسناد. جلد سوم. تهران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
27.  مدنی، سیدجلال الدین. (1362) .تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج2. قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
28.  ملائی توانی، علیرضا. (1386) درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ. تهران: نشر نی.
29.  مهدوی، حامد. (بدون تاریخ). در حسینی، سیدسعید. (1391) مرزبان توحید: کارنامه محمدرضا حکیمی. و دیگران. تهران. انتشارات علمی-فرهنگی الحیاة.
30.  حسین ‌بر، م.، و حسنی‌فر، ع. (1396). «بررسی نقش سیاسی روحانیت در دوره رضاشاه» . فصلنامه علوم اجتماعی, -(78 ), 37-76.
31.  شاهدی، مظفر. (27دی 1384). «تاثیرگذار و مظلوم: روند شکل گیری و کارنامه جمعیت فدائیان اسلام». ایام: ویژه نامه تاریخ معاصر روزنامه جام جم. شماره 12. ص2 و 3.
32.  غلامی‌مقدم، فاطمه (1383) «اندیشه سیاسی فدائیان اسلام»، فصلنامه تاریخ پژوهی، شماره 18. 104- 126.
33.  فراتی، عبدالوهاب. (1383) «رادیکالیسم اسلامی در ایران معاصر، شهید نواب صفوی و جمعیت فدائیان اسلام». فصنامه 15خرداد. شماره 2. 207- 242
34.  کارگر جهرمی، وحید(1392) «تحلیل روابط کاشانی و نواب صفوی در پیروزی و شکست نهضت ملی ایران»، فصلنامه گنجینه اسناد، سال بیست و سوم، دفتر چهارم. 60-90.
35.  ملایی توانی، علیرضا(1379) «آسیب شناسی یک جنبش، تاملی در اندیشه و عمل فدائیان اسلام»، فصلنامه علمی پژوهشی متین، شماره 5 و 6. 287-318.
36.  منظورالاجداد، سیدمحمدحسین. (1379) «فدائیان اسلام». فصلنامه گفتگو. شماره 29. 187- 231.
37.  میرخلیلی، سیدجواد. (1387، 2 آذر). «لئواشتراوس و اندیشه سیاسی معاصر». همشهری آنلاین. بازیابی شده از : hamshahrionline.ir/xBKD