ارزیابی توان واقعی ارتش محمدرضا پهلوی بر اساس رهیافت سنجش ورودی/قابلیت تبدیل استفان بیدل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه انقلاب و اندیشه سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

اشغال سریع ایران در جنگ جهانی دوم و شکست برق‌آسای ارتش رضا شاه یکی از موضوعات مهمی است که به جهات مختلف آثار زیادی بر روندهای شکل‌دهنده به تاریخ معاصر ایران گذارده است. به نظر می-رسد در نتیجه همین تاثیر بود که محمدرضا شاه با صرف هزینه‌های بالا و گاهاً غیرقابل‌توجیه در تجهیز قوای نظامی تلاش کرد تا بزرگ‌ترین ارتش منطقه را شکل دهد. در راستای همین اقدامات بود که توصیفاتی چون «پنجمین ارتش دنیا»، «بزرگ‌ترین نیروی دریایی خلیج فارس»، «پیشرفته‌ترین نیروی هوایی خاورمیانه»، «قدرت نظامی اول منطقه» و نظایر آن به شاه‌بیت حکومت محمدرضا شاه و طرفدارانش تبدیل شد. ادعایی که با گذشت چندین سال از انقلاب اسلامی همچنان هم توسط طرفداران حکومت پهلوی به گونه‌ای مطرح می‌شود که گویا پیروزی انقلاب اسلامی مانعی در برابر رسیدن ارتش ایران به جایگاه‌های یاد شده بوده است. همین موضوع سنجش قدرت واقعی ارتش محمدرضا شاه پهلوی را به یکی از موضوعات مهم حوزه تاریخ معاصر ایران تبدیل می‌کند. پُرواضح است که بررسی دقیق این موضوع می‌تواند اولاً؛ خلاء‌های مهمی از تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی را باز نماید و ثانیاً؛ تصور جای اُفتاده برای بخشی از جامعه ایرانی مبنی بر جایگاه والای ارتش شاهنشاهی ایران را بکاود. سنجشی که به دلیل عدم وجود نبردی گسترده و کلاسیک در آن مقطع هیچگاه صورت نگرفت. بر اساس همین ضرورت، در این مقاله تلاش شده تا با استفاده از رهیافت سنجش ورودی/قابلیت تبدیل استفان بیدل، ادراکی دقیق از این موضوع حاصل شود. بر اساس یافته‌های این مقاله شاخص‌ها و آمارهای ارائه‌شده توسط حکومت پهلوی درباره توان ارتش که عمدتاً در حوزه «تک معیارها» قرار داشته به دلیل وجود نوعی عدم توازان در منابع ورودی چندان قابل‌اعتنا نبوده و در سوی دیگر و از منظر قابلیت تبدیل(کسب توان و کارایی نظامی از منابع ورودی) ارتش شاهنشاهی دارای مشکلات اساسی بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the real strength of Mohammadreza Pahlavi's army based on the approach of Stephen Biddle

نویسندگان [English]

  • javad Haghgoo 1
  • hossein molaei 2
1 associate professor, university of tehran
2 ATU
چکیده [English]

The occupation of Iran in the Second World War and the defeat of Reza Shah's army is one of the important issues that has left many effects on the trends of contemporary Iranian history. It seems that it was due to this influence that Mohammad Reza Shah tried to form the largest army in the region by spending high costs. It was in line with these measures that descriptions such as "the fifth army in the world", "the largest navy in the Persian Gulf", "the most advanced air force in the Middle East", "the first military power in the region" and the like became the main words of the government of Mohammad Reza Shah and his supporters. The claim that after several years of the Islamic Revolution is still being raised by the supporters of the Pahlavi government as if the victory of the Islamic Revolution was an obstacle to the Iranian army reaching the mentioned positions. This issue makes measuring the real power of Mohammadreza Shah Pahlavi's army one of the important issues in the field of contemporary Iranian history. A detailed examination of this matter can first; to open important gaps in contemporary history and the Islamic revolution, and secondly; Explore the perception of a part of the Iranian society regarding the high status of the Iranian imperial army. A measurement that was never done due to the lack of a wide and classic battle at that time. Based on this necessity, in this article, an attempt has been made to obtain a precise understanding of this issue by using the theoretical approach of "Stephen Biddle".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mohammad Reza Shah's Army
  • Islamic Revolution of Iran
  • Input Sources
  • Convertibility
  • Stephen Biddle