نظارت بر انتخابات در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

2 گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران (نویسنده مسئول)

3 گروه حقوق عمومی، دانشکده علوم انسانی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

چکیده
امروزه مسئله ی نظارت بر انتخابات در دنیا کاملا پذیرفته شده است، نظارت بر انتخابات بر اساس اصل 99 قانون اساسی یکی از وظایف شورای نگهبان است، تأیید و رد صلاحیت نامزدهای انتخاباتی، ابطال بعضی از صندوق های انتخاباتی از سوی شورای نگهبان در انتخابات موجب شده است که بحث نظارت بر انتخابات و نوع این نظارت یکی از مباحث مهم در عرصه ی سیاسی- اجتماعی، محافل سیاسی و حقوقی باشد.

فرآیند نظارت بر انتخابات نیز می بایست در یک چارچوب حقوقی بصورت واضح و غیر مبهم تبیین گردد تا بدینوسیله به برگزاری یک انتخابات دمکراتیک امیدوار بود.

از طرف دیگر همواره به دلیل هنجارهای درون جامعه و همچنین ساختار قوانین انتخاباتی، آسیب هایی وجود خواهد داشت، بدین معنا که نهاد انتخابات با توجه به ساختار و چارچوب قانونی خود ممکن است تنها مجری برگزاری انتخابات باشد و یا اینکه وظیفه ی اجرا و نظارت را توأمان عهده دار باشند، لذا لازم است نهادهای نظارتی تلاش خود را برای برگزاری انتخابات مفید دوچندان کنند.

با توجه به حق تفسیری که قانون اساسی به عهده شورای نگهبان گذاشته است، این شورا نظارت خود بر انتخابات را در تمامی مراحل (قبل، حین و بعد از انتخابات) استصوابی دانسته است و به دلیل ابهام در تبیین مفاهیم کلیدی همچون نظارت استصوابی، معیارهای ارزیابی و اصول حاکم بر بررسی صلاحیت کاندیداها، نظارت شورای نگهبان همچنان محل بحث بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Supervision of elections in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

zahra raqebi 1
rohollah Rahimi 2
hamid zarabi 3
1 PhD student in Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
2 Department of Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran (corresponding author)
3 Department of Public Law, Faculty of Humanities, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
چکیده English

Today, the issue of monitoring elections is fully accepted in the world, monitoring elections based on Article 99 of the Constitution is one of the duties of the Guardian Council, the approval and disqualification of election candidates, the cancellation of some election funds by the Guardian Council during the elections. It is that the issue of monitoring elections and the type of this monitoring is one of the important issues in the social-political arena, political and legal circles.

The election monitoring process should also be explained clearly and unambiguously in a legal framework, so as to hope for a democratic election.

On the other hand, there will always be damages due to the norms within the society as well as the structure of the election laws, which means that the election institution may be the only operator of the election due to its structure and legal framework, or it may not perform the task of implementation and monitoring. Therefore, it is necessary for supervisory institutions to redouble their efforts to hold useful elections.

Considering the right of interpretation given to the Guardian Council by the Constitution, this council has considered its supervision of the elections in all stages (before, during and after the elections) as discretionary and due to the ambiguity in explaining key concepts such as discretionary supervision, the criteria The evaluation and principles governing the evaluation of candidates' qualifications, the supervision of the Guardian Council have continued to be the subject of discussion.

کلیدواژه‌ها English

Supervision
elections
Iran
Guardian Council
discretionary supervision
احمدی علی ، انتخابات در ایران، نشر میزان، تهران، 1389.
اطاعت، جواد، انتخابات و نظارت شورای نگهبان، نشریه ی حقوق اساسی، شماره ی دوم، 1383.
 الوانی، مهدی، مدیریت عمومی، ویراست 2، چاپ 24 ، تهران، نشر نی، 1384.
 پیمان، حبیب الله، نظارت استصوابی مغایر حقوق ملت است، نشر افکار، تهران 1378.
 جعفری لنگرودی، محمد جعفر، حقوق اموال، انتشارات گنج دانش، تهران 1373.
 جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران، نشر گنج دانش، تهران، 1368.
 حبیب زاده، محمد جعفر و حسین زاده، جواد، جایگاه قانونی دفاتر نظارت شورای نگهبان در چارچوب نقد و تحلیل رأی دیوان عدالت اداری، فصلنامه‌ی مدرس علوم انسانی، ش3، 1383.
 خمینی، روح اله، تحریرالوسیله. ج 3. ، دارالمکتب العلمیه، 1332.
 شریف، محمد، نگرشی حقوقی به مقوله ی نظارت استصوابی، مجموعه مقالات نظارت استصوابی، به اهتمام و کوشش دفتر عمومی تحکیم وحدت، نشر افکار، تهران 1378.
صفایی، م، نظارت بر انتخابات برای سلامت یا هدایت آن، مجله ی حقوق و اجتماع، سال دوم، شماره ی دوزادهم، اردیبهشت 1378.
عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی فقهی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جهاد دانشگاهی، بدون تاریخ.
 عمید زنجانی، عباسعلی، شورای نگهبان و نظارت بر انتخابات همه پرسی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1386.
 عیوضی، محمدرحیم، سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزه اقتصاد، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا وسیما، 1394.
قیصری، نوراله، طاهری فدافن، دانیال، باقری فارسانی مهدی، مدیریت انتخابات در ایران؛ کیفیت و ارزیابی اجرا، فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست، 1394.
کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی؛ عقود معین؛ (عطایا، هبه، وقف، وصیت)، انتشارات یلدا، تهران، 1369.
کاتوزیان، ناصر، مقدمه ی علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ سی و دوم، شرکت سهامی انتشار، تهران 1381.
کاتوزیان، ناصر، فلسفه ی حقوق، ج دوم، (منابع حقوق)، چاپ سوم، شرکت سهامی انتشارات، تهران، 1377.
 کاتوزیان، ناصر، وصیت در حقوق مدنی، ج 3: ، نشر ایران ققنوس، 1378.
کاویانی، حمید، شورای نگهبان در برابر یک انتخاب، واگرایی یا همگرایی، راه نو، شماره ی 9، 1377.
 گلشن پژوه، محمودرضا، بررسی تطبیقی نظامهای انتخاباتی، تهران، نشر ابرار، 1388.
 لوی برول، هانری، جامعه شناسی حقوق، ترجمه ی ابوالفضل قاضی شریعت پناهی، انتشارات دانشگاه تهران، بهمن ماه 1370.
 محتشمی، علی اکبر، چند صدایی در جامعه و روحانیت، نشر رویداد، چاپ اول، تهران، 1379.
 مدنی، سید جلال الدین، حقوق اساسی تطبیقی، انتشارات گنج دانش، تهران، 1374.
 مدنی، سید جلال الدین، انتخابات در ایران، گذشته و حال، فصلنامه زمانه،شماره 15، 1382.
 مرندی، محمدرضا، تأملی در مبانی ادله نظارت استصوابی، مجموعه مقالات نظارت استصوابی، نشر افکار، تهران، 1378.
نیکزاد، عباس، پاسخ به شبهات نظارت استصوابی، اداره کل روابط عمومی شورای نگهبان، تهران 1380.
 نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. ج 11 . موسسه المرتضی دارالمورخ عربی، 1992.
 هاشمی، سید محمد و عدالت جو، مطالعه تطبیقی نظارت بر انتخابات پارلمان در ایران و انگلستان، نشریه تحقیقات حقوقی آزاد، شماره 11، 1390.
Ali-Akbar GORDJI- La nature juridictionnelle du Conseil constitutionnel et du Conseil gardien iranien- Revue iranienne de droit constitutionnel-N 4-ete 2005.