بایسته ها و ابعاد و فضیلت شهروند مطلوب در سند "بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی ، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، تهران، ایران.

2 عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.

چکیده
بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی به‌عنوان یک سند بالادستی ، راهبرد کلان ایران پس از گذشت چهل سال از انقلاب اسلامی است. محتوای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، بررسی وضعیت موجود و ترسیم آینده مطلوب از منظر رهبر انقلاب است که این مهم می‌تواند راهگشای بسیاری از سؤالات پژوهشگران باشد. مسئله موردنظر پژوهش این است که با انقلاب اسلامی ایران، ساختار حکومت جمهوری اسلامی ایران بر اساس مردم‌سالاری دینی شکل گرفت. طبیعتاً اهداف یک ساختار بدون شهروندان فضیلتمدار هرگز محقق نخواهد شد. با توجه به رویکرد آسیب‌شناسانه و آینده‌نگرانه بیانیه گام دوم، نقطه ابهام اینجاست که ابعاد و فضیلت‌های شهروندی مطلوب در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی چیست؟ در این مقاله با روش تحلیل مضمون و استفاده از نرم‌افزار MAXQDA، ابعاد و فضایل به عنوان مضامین فراگیر، مشخص و ذیل آن‌ها هفت مقوله سازمان دهنده احصاء شده است که مضامین پایه در این دسته‌بندی قرار گرفته‌اند. از مهمترین یافته‌های مقاله این است که اولاً ابعاد شهروندی نسبت به چند دهه گذشته از انقلاب اسلامی، تغییر و ارتقاء یافته است و همچنین شهروند در بیانیه گام دوم، یک مؤلفه راهبردی است که می‌تواند جمهوری اسلامی را وارد الگوهای ساختاری نوین نماید

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The dimensions and virtues of the ideal citizen in the document "Statement of the Second Step of the Islamic Revolution"

نویسندگان English

Mohsen Rahiminia 1
Hassan Majidi 2
1 Doctoral student of Political Thought, Faculty of Islamic Studies and Political Sciences, Imam Sadiq University (peace be upon her).
2 Member of the faculty of Imam Sadiq University
چکیده English

The declaration of the second step of the Islamic Revolution is an upstream document, Iran's grand strategy after forty years of the Islamic Revolution. The content of the statement of the second step of the Islamic revolution is to examine the current situation and draw the ideal future from the perspective of the leader of the revolution, which can be the solution to many questions of researchers. The research problem is that with the Islamic Revolution of Iran, the government structure of the Islamic Republic of Iran was formed based on religious democracy. Naturally, the goals of a structure will never be achieved without virtuous citizens. According to the pathological and forward-looking approach of the second step statement, the point of ambiguity is what are the dimensions and virtues of desirable citizenship in the statement of the second step of the Islamic revolution? In this article, with the method of theme analysis and the use of MAXQDA software, dimensions and virtues have been identified as overarching themes, and seven organizing categories have been counted under them, and the basic themes are included in this category. One of the most important findings of the article is that, firstly, the dimensions of citizenship have changed and improved compared to the last few decades of the Islamic Revolution, and also the citizen in the statement of the second step is a strategic component that can bring the Islamic Republic into new structural patterns.

کلیدواژه‌ها English

"Citizenship"
"Desirable Citizenship"
"Citizenship Virtues"
"Statement of the Second Step of the Islamic Revolution of Iran"
"Ayatollah Khamenei"
امینی سابق، زین العابدین و ردایی، هادی و ساده، احسان، (1398)، «تبیین نظریه مسئولیت اجتماعی جوانان در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی با تأکید بر حکمرانی خوب»، نشریه مدیریت کسب‌وکار، دوره 11، شماره 43.
امینی، سیدجواد، مبینی، محمد ،(1398)، «تبیین مفهوم راهبردی نظریه نظام انقلابی در جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، پاییز، دوره 8، شماره 30.
آیت‌الله خامنه‌ای،( 22/11/1397) ، سند «بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی»، قابل‌دسترسی در: www.khamenei.ir.
آیت‌الله خامنه‌ای، مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی در: www.khamenei.ir.
ایزدی، رجب، رضایی پناه، امیر، (1392)، «مبانی اجتماعی و اقتصادی تحول در گفتمان‌های سیاسی مسلط در جمهوری اسلامی ایران»، جستارهای سیاسی معاصر، زمستان، دوره 4، شماره 10.
بابک معین، مرتضی، (1394)، «مفهوم مضمون و آسیب‌شناسی نقد مضمونی»، پژوهش‌های ادب و زبان فرانسه، پاییز و زمستان، دوره 2، شماره 4.
بشیریه، حسین، (1380)، موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران، گام نو.
پاپکین، ریچارد، استرول‌، آوروم‌، (1385‌)، کلیات فلسفه، ترجمه: جلال‌الدین مجتبوی، چاپ‌ دوم، تهران، انـتشارات دانـشگاه تهران.
پورعباسی، عطاءالله، امامی رضوی، سید حسن، خیری، زهرا، نقوی الحسینی، سلماز سادات، لاریجانی، باقر، (1398)، «تبیین جایگاه بیانیه گام دوم انقلاب در اسناد سیاستی جمهوری اسلامی ایران و الگوی پیاده‌سازی مفاهیم آن در نظام آموزش عالی سلامت»، طب و تزکیه، پاییز، دوره 28, شماره 3.
جعفری، علی‌اصغر، دبیری، علی‌اکبر، (1399)، «شناسایی عوامل زمینه‌ساز و چالش‌های تحقق تمدن نوین اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، زمستان، دوره 10، شماره 37.
جوادی آملی، عبدالله، (1385)، حق و تکلیف در اسلام، قم، نشر اسرا.
خلوصی، محمدحسین و نوروزی، محمدجواد، (1395)، «بررسی تطبیقی مبنای شهروندی در فلسفه سیاسی (کلاسیک، مدرن و اسلامی)»، فصلنامه حکومت اسلامی، پاییز، دوره 21، شماره 81.
زارع، فاطمه، (1395)، جایگاه انسان در تحقق الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت، به راهنمایی دکتر امیر روشن، دانشگاه یزد.
سرپرست، ابراهیم، (1398)، «جامعه پردازی ‌در گام دوم ‌انقلاب ‌اسلامی ‌با نظریه نظام انقلابی»، فصلنامه نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، مهرماه، دوره 9، شماره 2.
شیانی، ملیحه، (1382)، وضعیت شهروندی موانع تحقق آن در ایران، استاد راهنما: محمد عبداللهی، دانشگاه علامه طباطبایی.
شیا‌نی، ملیحه،‌ (1381)، «مباحث بنیادی شهروندی و رفاه اجتماعی، مجله‌ی رفاه اجتماعی»، تابستان، دوره 1، شماره 4.
شیخ‌زاده، محمد و همکاران، (1391)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، پاییز و زمستان، دوره 5، شماره 2.
صدرا، علیرضا، (1383)، «تعامل اخلاق و سیاست»، فصلنامه علوم سیاسی، آبان، دوره 7، شماره 26.
عیسی نیا، رضا، (1394)، جمهوری اسلامی ایران و شهروندی: مبانی و اصول، تهران، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
فالکس، کیث، (1381)، شهروندی، ترجمه: محمدتقی دلفروز، تهران، انتشارات کویر.
فتحی واجارگاه، کورش و واحد چوکده، سکینه، (1388)، آموزش شهروندی در مدارس، تهران، نشر آیین.
فرمهینی فراهانی، محسن، (1395)، «الگوی تربیت شهروندی فضیلت‌گرای ارتباطی: الگویی برای تربیت سیاسی و اجتماعی، نشریه در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی»، شهریور، دوره 24، شماره 31.
فکوهی، ناصر، (1383)، انسان‌شناسی شهری، تهران، نشر نی.
فلامکی، محمد منصور، (1367)، فارابی و سیر شهروندی در ایران، تهران، نشر نقره.
قادری، حاتم، (1379)، «شهروند خوب؛ انسان خوب»، نشریه پیام آبادگران، شماره نهم.
قاسمی، محسن، انصاری، باقر و مشهدی، علی، (1392)، حقوق شهروندی در آراء امام خمینی و مقام معظم رهبری، تهران، معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری.
قانون اساسی مشروطه، مصوبه 1324، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ایران، فایل PDF.
کاستلز، استفان، دیویدسون، آلیستر، (1382)، مهاجرت و شهروندی، ترجمه: فرامرز تقی لو، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
گای، ماری، (1388)، شهروند در تاریخ اندیشه غرب، ترجمه دکتر عباس باقری، تهران، انتشارات فرزان روز.
گوهری مقدم، ابوذر؛ فیضی، رضا؛ باباهادی، محمدباقر، (1397)، «بررسی مفهوم هویت و منافع ملی و رابطه بین آن‌ها در اندیشه مقام معظم رهبری (مدظلّه‌العالی)»، امنیت ملی، تابستان، دوره هشتم، شماره 28.
مجیدی، حسن، صالحی، وثیق محمدرضا، آلمه جوقی، علی اکبرپور، (1400)، «دامنه شهروندی در جمهوری اسلامی ایران بر پایه نظریه شانتال موف»، فصلنامه دانش تفسیر سیاسی، بهار، دوره سوم، شماره هفتم.
محمدی فر، نجات، شهرام نیا، امیرمسعود، مسعودنیا، حسین، حاتمی، عباس، (1396)، «بررسی رابطۀ میان استیفای حقوق شهروندی با نوع مشارکت سیاسی در شهر اصفهان»، جامعه شناسی کاربردی، تیرماه، دوره 28، شماره 66.
مصباح، محمدتقی، (1377)، حقوق و سیاست در قرآن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
معینی علمداری، جهانگیر، (1383)، «تأویل و شهروندی»، کتاب ماه علوم اجتماعی، شهریور، دوره 7، شماره 11.
منوچهری عباس، هنری، یدالله، (1393)، «فضیلت مدنی در اندیشه عرفانی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی»، فصلنامه سیاست، شهریور، دوره دوم، شماره 44.
مهاجرنیا، محسن، (1393)، فلسفه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای، تهران، انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مهدویان فر، مسعود، (1391)، موانع توسعه شهروندی در ایران از مشروطیت تاکنون، استاد راهنما: محمدعلی توانا، دانشگاه یزد.
نادری، مهدی، پیرانی، شهره، (1399)، «راهبردهای پیشرو در پساچهل سالگی انقلاب اسلامی (تبیین بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی)»، دانش سیاسی، بهار و تابستان، سال 16، شماره 31.
هدایتی، فریفته، (1398)، «گفتمان سازی رسانه‌ای بیانیه گام دوم انقلاب؛ استقلال و آزادی»، سرویس پژوهش وب‌سایت خبرگزاری صداوسیما، لینک https://www.iribnews.ir/00CUmo، آخرین بازدید 8/8/1401.
یوسفی خرایم، محمد، (1397)، «پیشران‌های تحقق عدالت اجتماعی به عنوان یکی از محورهای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی ایران»، مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی، اسفند، دوره 1، شماره 2.
 
Encyclopaedia Britannica:Citizenship in https://www.britannica.com/topic/citizenship.
Braun, Virginia; Victoria Clarke (2006). "Using thematic analysis in psychology". Qualitative Research in Psychology,3.pp 77- 101. available online at: https://www.researchgate.net/publication/235356393_Using_Thematic_Analysis_i
n_Psychology.
Carens, J. H, 2000, Culture, Citizenship, and Community. A Contextual Exploration of Justice as Evenhandedness, Oxford: Oxford University Press
Heater, D,2003, A Brief History of Citizenship, New York: New York University Press
Kymlicka, W,2000, “Citizenship in Culturally Diverse Societies: Issues, Contexts, Concepts”, in Citizenship in Diverse Societies, W. Kymlicka, W. Norman (eds.), Oxford: Oxford University Press, 1–41.
Rawls, J. 1972, A Theory of Justice, Oxford: Oxford University Press.
Marshall,T.H(1992), Citizenship and social class,London: pluto press.
Collins, Susan D. (2006), Aristotle and the Rediscovery of Citizenship, New York: Cambridge University Press.
Hayek, Friderich(1998), Law, Legislation and Liberty, London: Routladge.