سلطانیسم و علل ناتوانی شبه‌ایدئولوژی پهلویسم در فراخواندن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده
با برکناری رضاخان در شهریور 1320 و پایان دوره استبداد، فضا برای فعالیت‌های گروه‌های سیاسی و فرهنگی مهیا شد و خیلی زود دامنه فعالیت‌هایشان گسترده شد. سه گروه اصلی اسلام‌گرایان، ملی‌گراها و مارکسیست‌ها جریان‌های اصلی سیاسی کشور را تشکیل می‌دادند و هر سه گروه با تفاوت‌هایی اپوزوسیون دربار به حساب می‌آمدند. گروه‌های اپوزوسیون، ضربه‌های سهمگینی به نظام سیاسی حاکم زدند تا جایی که دربار برای حفظ نظام سلطنتی مجبور شد با حمایت آمریکا و انگلیس دست به کودتا بزند. اما علی رغم کودتایی که انجام شد، نظام سلطنتی بازهم از مشروعیت برخوردار نبود و مجبور به تقلب در انتخابات بود. در نهایت با هدف ایدئولوژی‌سازی برای نظام سیاسی حاکم، مجموعه‌ای چهارجلدی به سفارش محمدرضا پهلوی به نام پهلویسم توسط منوچهر هنرمند نوشته شد. این ایدئولوژی از دو جهت برای نظام سیاسی مشکل‌آفرین شد. یکی اینکه با هنجارهای جامعه ایرانی که یک جامعه مذهبی بود، همراه نبود.دیگری اینکه به علت خوی سلطانی نظام سیاسی حاکم، همان ایدئولوژی خودساخته را نیز اجرا نکرد و عمل کارگزاران و سیستم سیاسی حاکم بر خلاف آموزه‌های ایدئولوژی پهلویسم بود. به دیگر سخن ایدئولوژی ساخته شده که قرار بود برای نظام پهلوی مشروعیت بخش باشد، به علت دوگانگی عملکرد و آموزه‌های ایدئولوژی پهلویسم، باعث عدم مشروعیت بیشتر نظام پهلوی شد و در نهایت این ایدئولوژی نتوانست گرمابخش جان‌های ایرانیان باشد و به تعبیر آلتوسری نتوانست آنها به ایدئولوژی خود فراخواند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Sultanism and the reasons for the inability of the pseudo-ideology of Pahlavi to call

نویسندگان English

Saied HajiNaseri 1
Mohannad Hamedi 2
1 University of Tehran
2 I don't hve
چکیده English

With the removal of Reza Khan in Shahrivar 1320 and the end of the period of tyranny, space was created for the activities of politic al and cultural groups, and soon the scope of their activities became very large. The three main groups of Islamists, nationalists and Marxists form the main political currents of the country, and all three groups with differences were considered the court. The opposition groups dealt severe blows to the ruling political system to the point where the court had to launch a coup with the support of the United States and England in order to maintain the government system. But Ali, even though the coup was carried out, the royal system still lacked legitimacy and elections cannot be rigged. Finally, with the aim of creating an ideology for the ruling political system, a four-volume collection called Pahlaviism was written by the artist Manouchehr Artman, commissioned by Mohammad Reza Pahlavi. This ideology caused problems for the political system in two ways. One did not follow the norms of Iranian society and the other did not follow the self-made ideology due to Sultan's temperament, and the actions of the agents and the ruling political system were contrary to the claims of Pahlavi ideology.

کلیدواژه‌ها English

Pahlavism
Sultanism
Ideology
آبراهامیان، یرواند (1392) ایران بین دو انقلاب، ترجمه: احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
آبراهامیان، یرواند (1398) کودتا: 28 مرداد، سازمان سیا و ریشه‌های روابط ایران و آمریکا در عصر مدرن، ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
الموتی، مصطفی (1371) ایران در عصر پهلوی، لندن: پکا.
ایگلتون، تری (1381) درآمدی بر ایدئولوژی، مترجمه اکبر معصوم‌بیگی، تهران: آگه.
بشیریه، حسین (1394) زمینه‌های اجتماعی انقلاب ایران، ترجمه علی اردستانی، تهران: نگاه معاصر.
بوذرجمهری، مهستی (1384) کشف حجاب، تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
پاکدامن، ناصر (1377) قتل کسروی، سوئد: انتشارات افسانه.
پهلوی، اشرف (1376) من و برادرم، تهران: علم.
ترکمان،‌ محمد‌ (1377) یادنامه دکتر یدالله سحابی، تهران: قلم.
جعفریان، رسول (1381) برگ‌هایی از تاریخ حوزه علمیه قم، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
جعفریان، رسول (1385) جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران، تهران: پکتا.
حجاریان، سعید (1374) ساختار اقتدار سلطانی، اطلاعات سیاسی - اقتصادی، شماره 91 و 92.
زعیم، کوروش (1377) جبهه ملی ایران، تویسرکان: تاخ.
شهبازی، عبدالله (1372) خاطرات ایرج اسکندری، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
شیرخانی، علی (1377) حماسه 17 خرداد 1354 مدرسه فیضیه، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فلسفی، محمدتقی (1376) خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
کاپوچینسکی، ریشارد (1378) شاهنشاه، ترجمه ولی‌الله ابراهیمی، تهران: نیک‌پندار.
کاتوزیان، محمدعلی (1372) اقتصاد سیاسی ایران، ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: مرکز.
کرباسچیان، عبدالله (1381، 25دی) ناگفته‌هایی از «فدائیان اسلام» به روایت مدیر هفته‌نامه «نبرد ملت»، یالثارات، (شماره 211)، ص6.
کیانوری، نورالدین (1371)، خاطرات نورالدین کیانوری، تهران: اطلاعات.
لینز، خوان (1393) نظام‌های سلطانی، ترجمه: منوچهر صبوری، تهران: پردیس دانش.
مدنی، سید جلال‌الدین ‌(1387) تاریخ سیاسی معاصر ایران، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
منظورالاجداد، سیدحسین (1379) مرجعیت در عرصه اجتماع و سیاست، تهران: شیرازه.
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1389) صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی)
میلانی، عباس (1380) معمای هویدا، تهران: اختران.
نجاتی، غلامرضا (1375) شصت سال خدمت و مقاومت (خاطرات مهندس مهدی بازرگان)، تهران: رسا.
هاشمی، محسن (1376) دوران مبارزه، تهران: معارف انقلاب.
هنرمند، منوچهر (1345) پهلویسم مکتب نو: انقلاب شاه و مردم، تهران: چاپخانه گیلان.