مطالعه رابطه بین دین‌داری و فرهنگ سیاسی (تعامل دین و سیاست) بعد از انقلاب اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ، عضو هیئت‌علمی گروه تاریخ و جامعه‌شناسی دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی کارشناسی جامعه‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دکتری، گروه حقوق ، دانشکده معارف اسلامی و حقوق خصوصی ، دانشگاه امام صادق ع ، تهران ، ایران

4 عضو هیئت‌علمی گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران،

چکیده
دین به معنای باور، ارزش‌ها و اعمال عبادی-الهی است که خداوند برای راهنمایی و تنظیم رفتار انسان‌ها در اجتماع آن را از طریق انبیاء الهی و امامان معصوم ارسال کرده و این رسالت در زمان غیبت بر عهده ولایت‌فقیه است. از این طریق دین‌داری (پدیده آسمانی-فرازمینی) با سیاست، حکمرانی و اجتماع (پدیده زمینی-این جهانی) پیونده خورده و معنا می‌یابد. نقش دین‌داری جامعه در ظهور انقلاب اسلامی ایران و افزایش مشارکت سیاسی به دلیل ارتقای فرهنگ سیاسی، در طول تاریخ کاملاً مشهوداست. بر این اساس؛ هدف اصلی پژوهش مطالعه رابطه بین دین‌داری و فرهنگ سیاسی ایران است. روش تحقیق از نوع فراتحلیل کمی، حجم نمونه برابر 15 پژوهش از جامعه آماری 26 سند علمی به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی با ارزیابی ملاک ورود خروج انتخاب‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که میزان دین‌داری بر فرهنگ سیاسی بعد از انقلاب اسلامی تأثیر معنی‌داری داشته و مقدار اثر آن برابر با 44 درصد است. همچنین دین‌داری مناسکی (31 درصد)؛ دین‌داری پیامدی (34 درصد)؛ دین‌داری اعتقادی (28 درصد)؛ دین‌داری تجربی (36 درصد) و دین‌داری عبادی (40 درصد) بر فرهنگ سیاسی تأثیر داشته است. درنهایت دین و سیاست در ایران پس از انقلاب اسلامی درهم‌تنیده، پیونده خورده، تعاملی دوسویه و تکمیلی بوده و برای تدوین حکمرانی اسلامی بر مبنای دین‌داری؛ حضور جهاد و تبیین دینی در عرصه سیاست و فرهنگ سیاسی امری الزامی بوده و حکومت اسلامی؛ نیازمند سیاست‌گذاری نوین در این عرصه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Studying the relationship between religiosity and political culture (the interaction of religion and politics) after the Iranian Islamic Revolution

نویسندگان English

taha ashayeri 1
fatemeh hassani 2
seyed ali mirlohi 3
elham abbasi 4
1 Assistant Professor, Department of History and Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil. Iran.
2 BA student of Sociology, Mohagheg Ardabili University
3 PhD student in law, Imam Sadiq University
4 3. Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Payame noor, Tehan, Iran
چکیده English

Religion means belief, values ​​and religious-divine actions that God has sent to guide and regulate the behavior of humans in society through divine prophets and infallible imams, and this mission is the responsibility of the religious authority during the time of absence. In this way, religiosity (heavenly-extraterrestrial phenomenon) is connected with politics, governance and society (terrestrial phenomenon-this world) and finds meaning. The role of the religiosity of the society in the emergence of the Islamic revolution in Iran and the increase in political participation due to the promotion of political culture is clearly evident throughout history. according to this; The main purpose of the research is to study the relationship between religiosity and the political culture of Iran. The research method is quantitative meta-analysis, the sample size of 15 studies from the statistical population of 26 scientific documents was selected by non-probability sampling method with the evaluation of inclusion and exclusion criteria. The results show that the level of religiosity has a significant effect on the political culture after the Islamic revolution and its effect is equal to 44%. Also, ritual religiosity (31 percent); Consequential religiosity (34 percent); Faithful religiosity (28 percent); Experiential religiosity (36 percent) and devotional religiosity (40 percent) have had an impact on political culture. In the end, religion and politics in Iran after the Islamic revolution are interwoven, connected, two-way interactive and complementary, and in order to compile Islamic governance based on religiosity; The presence of jihad and religious explanation in the field of politics and political culture is mandatory and the Islamic government; A new policy is needed in this field.

کلیدواژه‌ها English

Political culture
Islamic revolution
religiosity
political participation
احمدی، یعقوب (1387). میزان دموکراتیزاسیون فرهنگ سیاسی در میان شهروندان سنندجی و عوامل مؤثر بر آن. رساله دوره دکتری، دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی
اکبریان، مجتبی و سیف‌الدین، علی فلاحی (1400). بررسی چگونگی استقرار حکومت مطلوب، در آرای متفکران پس از انقلاب اسلامی. فصلنامه علوم سیاسی، دوره 17، شماره 57، ص 106-127
امام جمعه‌زاده، جواد؛ محمود اوغلی، رضا و عیسی‌نژاد، امید (1389). بررسی رابطه میتان دین‌داری و مشارکت سیاسی دانشجویان دانشگاه اصفهان. مجله پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 21، ص 34- 7.
براهویی زرین، علیرضا (۱۴۰۱). بررسی رابطه بین دین‌داری و فرهنگ سیاسی در استان سیستان و بلوچستان، دانشگاه سیستان و بلوچستان. کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،
بهمنی‌طراز، قدیر (۱۳۹۴). بررسی میزان گرایش به فرهنگ سیاسی دموکراتیک در بین طبقه متوسط جدید و عوامل مؤثر بر آن موردمطالعه استادان دانشگاه و دبیران دبیرستان‌های شهر همدان. رساله دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دانشکده علوم اجتماعی، دکتری تخصصی.
پناهی، محمدحسین (1389). فرهنگ سیاسی و عوامل اجتماعی آن(مطالعه موردی استان گلستان). فصلنامه علوم اجتماعی، سال هفدهم، شماره 4، ص1-23.
تقی‌زاده ایمانی، سجاد (۱۳۹۰). سنخ شناسی فرهنگ سیاسی در میان دانشجویان و عوامل مؤثر بر آن مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی. کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم اجتماعی.
توسلی، غلامعباس (1382). مشارکت اجتماعی در شرایط آنومیک، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
جلالی، رضا و ترابی، محمد (1395). معرفت‌شناسی باور دینی از دیدگاه استاد مطهری و تأثیر آن بر نسبت دین و سیاست. فصلنامه سیاست متعالیه، سال چهارم، شماره 15، ص 23-42
خانیکی، هادی و سرشار، حمید (۱۳۹۱). تیپولوژی فرهنگ سیاسی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه کردستان)، پژوهش سیاست نظری، شماره 11، ص 91-130.
خمینی، روح‌اله (1385). صحیفه امام، چاپ چهارم، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
رهبر، عباسعلی (1393). تعامل ساخت فرهنگ با توسعه سیاسی در فرهنگ سیاسی شیعه. فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال سوم، شماره 9، ص 66- 93
رهبرقاضی، محمودرضا؛ امام‌جمعه‌زاده، سید جواد؛ نوربخش، سوسن و خاکی، مینا (۱۳۹۵). بررسی رابطه دین‌داری با دو نوع فرهنگ سیاسی مشارکتی و دموکراتیک. مطالعات راهبردی بسیج، شماره ۷۱، ص ۱۴۱_۱۶۵
رئیسی عیسی‌آبادی، شهاب (۱۴۰۰). بررسی جامعه‌شناختی تأثیر دین‌داری بر فرهنگ سیاسی (مطالعه موردی: شهر فارسان)، دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری، شماره ۳۴، ص ۱۷_۴۴
زحمتکش، مهدی و جعفری، علی (1390). رابطه دین و سیاست در اسلام. فصلنامه سیاست خارجی، سال 25، شماره 3، ص 757- 783
شاعری، فاطمه (۱۳۹۵). بررسی نقش عوامل اقتصادی و فرهنگی فرهنگ سیاسی و مشارکت سیاسی (نمونه موردبررسی: شهروندان بالای ۲۵ سال ساکن در شهرستان بجنورد). کارشناسی ارشد دانشگاه خوارزمی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
علمی، سینا (۱۳۹۷). بررسی جامعه‌شناختی فرهنگ سیاسی روستاییان شهرستان ماکو. کارشناسی ارشد دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
فوزی، یحیی و کریمی بیرانوند، مسعود (1395). مبانی حکمی پیوند دیانت، معنویت و سیاست. فصلنامه حکمت معاصر، سال هفتم، شماره چهارم، ص 51-68
محمودوند، رامش (۱۴۰۰). عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر فرهنگ سیاسی مناطق حاشیه‌نشین شهر کرمانشاه (مناطق صادقیه جعفرآباد دره دراز). کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی.
معمار، رحمت‌اله (1396). پژوهشی جامعه‌شناختی درباره تأثیر دینی بودن و نوع مذهب بر مشارکت سیاسی در ایران: یک تحلیل کلان‌نگر. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، شماره 4، دوره 9، ص 253-283
ملکی، علی (1398). رابطه دین و سیاست از دیدگاه شیعه امامیه. پژوهشنامه معارف قرآنی، سال 10، شماره 37، ص 141- 167
میرزائی، محمد و نایبی، هوشنگ (۱۴۰۱). توسعه سیاسی در ایران امروز آزمونی تجربی در تبیین رابطه دین‌داری با فرهنگ سیاسی (مطالعه موردی: شهر تهران). پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره ۶۸، ص ۲۳۳-۲۶۰
نجف‌پور، سارا و تدین‌راد، علی (1400).بررسی تطبیقی اثرگذاری نهادهای جامعه پذیرکننده بر فرهنگ سیاسی جوانان (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز). فصلنامه مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، پیاپی 54، ص 335-319
نوروزی، محمدجواد؛ اسلامی، محسن و اسلامی، مهدی (1398). مبانی نظریه اسلام سیاسی امام خمینی (ره) در مقایسه با نظریه‌های رقیب اسلام سلفی و سکولار. پژوهش‌های جهان اسلام، سال نهم، شماره 4، ص 119-140
Banas,Monika(2016). CULTURE, POLITICS, POLITICAL CULTURE – INTERCONNECTIONS AND BRIDGES, Foreign Languages and Cultures in Theory and Practice,p64-89
DA SILVA,FILIPE CARREIRA, CLARK, TERRY N.MÓNICA BRITO VIEIRA(2015).Political Culture, The International Encyclopedia of PoliticalCommunication, First Edition. Edited byGianpietroMazzoleni. © JohnWiley&Sons,Inc.Published byJohnWiley&Sons,Inc.
Dey, Borun (2021). Political Culture ; Contributors: Publisher: Indira Gandhi National Open University, New Delhi 
Effing, Robin, Jos van Hillegersberg and Theo Huibers(2011). Social Media and Political Participation: Are Facebook, Twitter and YouTube Democratizing Our Political Systems? International Federation for Information Processing
Kasenally,Roukaya (2010).MAURITIUS: THE NOT SO PERFECT
Moody, Peter R. (2009). Political Culture and the Study of Chinese Politics, J OF CHIN POLIT SCI (2009) 14:253–274 DOI 10.1007/s11366-009-9060-z
Never, B. & Anselmetti, C. (2023). Political participation patterns of the emerging middle classes in Peru and the Philippines (IDOS Discussion Paper 11/2023). Bonn: German Institute of Development and Sustainability (IDOS). https://doi.org/10.23661/idp11.2023
 Swedlow, Brendon(2013).Encyclopedia of Modern Political Thought, Chapter: Political CulturePublisher: CQ Press,Editors: Gregory Claeys
Thisted Dinesen Peter & Rasmus Fonnesbæk Andersen(2022). The (Re)socialization of participatory political culture: Immigrants’ political participation between their contemporary country and their ancestral country, Political Geography 98 (2022) 102650
Wallman Lundåsen, S. (2022). Religious Participation and Civic Engagement in a Secular Context: Evidence from Sweden on the Correlates of Attending Religious Services. VOLUNTAS: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 33(3), 627-640. https://doi.org/10.1007/s11266-021-00353-7.