ساختار حکومت دینی با تأکید بر دیدگاه امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

هیات علمی‌دانشگاه‌شهیدباهنرکرمان

چکیده
چگونگی مهندسی و چینش نهادهای قدرت و تقسیمبندی وظایف و اختیارات سازمانها و نهادهای حکومتی از مسائل مهم مکتب اسلام است. از جمله سؤالات کلیدی در این حوزه، پرسش از مهندسی قدرت و نحوه چینش نهادها و قوا در دورۀ غیبت از دیدگاه امام خمینی (ره) است. از نظر وی در این خصوص دستور ثابت و همیشگی وجود ندارد و تصمیمگیری در مورد ساختار حکومت را به مقتضیات و شرایط زمان و مکان پیوند زده است. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و با استناد به تحلیل محتوا است. گزاره، «گرچه محتوا و ماهیت حکومت دینی از نظر امام خمینی (ره) تغییر و تحول پذیر نیست، ولی ساختار آن بدون الگوی ثابت، به تناسب شرایط و وضعیتها تحول پذیر است»، مهمترین یافته تحقیق است.
ساختار به معنای ساختمان، ترکیب، تشکیلات و سازمان است. در فرهنگ علوم سیاسی «ساخت یا ساختار، بیانگر نظم و نسق مجموعهای از اشیاء، اجزاء و نیروهایی است که به نحوی کنار هم قرار گرفتهاند که کلی خاص را تشکیل می‌دهند.» (آقابخشی، 1374: 330). در دانش سیاست، ساختار حکومت تداعی کننده نحوۀ چینش قوا، نهادها و سازمانهاست. به بیان دیگر، ساختار حکومت، مهندسی نهادهای قدرت به صورت هدفمند و منظم است. ساختار به این معنا تابعی از اهداف حکومت است و به گونهای تعبیه میشود تا هدفها تأمین گردد. و لذا «ساختار، ابزارها و شیوههای هدایت به سوی مقصد و هدف و ابزاری برای کارآمدی» (یوسفی، 171:1389) محسوب میشود.
ساختار با این تعریف، مقولهای سیال و تابع اقتضائات هر عصر و در حال تغییر و تحول است و لذا هیچ ساختاری را نمیتوان جاودانه و سرآمدی تلقی کرد چون ساختار در زمانها، مکانها، نظامها، فرهنگها و ملتهای مختلف، متفاوت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The structure of the religious government with emphasis on the view of Imam Khomeini (RA)

نویسنده English

alireza zamzam
Univercityofkerman
چکیده English

How to engineer and arrange the institutions of power and the division of duties and powers of government organizations and institutions is one of the important issues of the Islamic school. Among the key questions in this field is the question of power engineering and the way institutions and powers were arranged during the period of absence from Imam Khomeini's (RA) perspective. In his opinion, there is no fixed and permanent order in this regard, and he has linked decision-making about the structure of the government to the requirements and conditions of time and place. The method used in this research is descriptive-analytical based on content analysis. The proposition, "Although the content and nature of the religious government is not changeable according to Imam Khomeini (RA), but its structure is changeable without a fixed pattern, according to the conditions and situations", is the most important finding of the research.Structure means building, composition, organization and organization. In the culture of political science, "construction or structure refers to the order of sets of objects, parts and forces that are put together in a way that forms a special whole." (Aghabakhshi, 1374: 330). In the science of politics, the structure of government refers to the arrangement of forces, institutions and organizations. In other words, the government structure is the engineering of power institutions in a purposeful and systematic way. In this sense, the structure is a function of the government's goals and is built in such a way that the goals are met. And therefore, it is considered "the structure, tools and methods of guiding towards the destination and goal and a tool for efficiency" (Yousefi, 1389: 171).

کلیدواژه‌ها English

Structure
religious government
occult period
Imam Khomeini (RA)
Islamic Republic
- آقابخشی، علی و مینو افشاری راد، 1374، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
2- المومن، الشیخ محمد، 1415 هـ.ق، کلمات سدیده فی مسائل جدیده، قم، مؤسسة النشر الاسلامی.
3- بهشتی، سید محمد حسین، 1367، حکومت در اسلام، تهران، سروش.
4- جمشیدی، محمدحسین، 1374، اندیشه سیاسی امام خمینی تهران، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
5- زمزم، علیرضا، 1397، درآمدی بر اندیشه سیاسی امام خمینی، قم، معارف معنوی.
6- سبحانی، جعفر، 1370، مبانی حکومت اسلامی، ترجمه و نگارش داوود الهامی، قم، مؤسسه علمی و فرهنگی سیدالشهداء.
7- شفیعی فر، محمد، 1386، فرآیند استقرار جمهوری اسلامی، تهران، کانون اندیشه جوان، چاپ دوم.
8- صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد اول، 1380، تهران، اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی، چاپ دوم.
9- عمید زنجانی، عباسعلی، 1373، فقه سیاسی، جلد اول، (حقوق اساسی و مبانی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران) تهران، امیرکبیر، چاپ سوم.
10- فوزی، یحیی، 1384، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، جلد اول، تهران، عروج.
11- مصباح یزدی، محمدتقی، 1388، نظریه سیاسی اسلام، جلد اول، (مشکات)، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
12- مطهری، مرتضی، پیرامون انقلاب اسلامی، قم، انتشارات اسلامی.
13- معرفت، محمدهادی، 1377، ولایت فقیه، قم، یاران.
14- موسوی خمینی، سید روح­الله، الف 1373، ولایت فقیه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
15- موسوی خمینی، سید روح­الله، ب 1373، آیین انقلاب اسلامی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
16- موسوی خمینی، سید روح­الله، 1369، شئون و اختیارات ولی فقیه، ترجمه و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ دوم.
17- موسوی خمینی، سید روح­الله، کشف اسرار، قم، آزادی.
18- موسوی خمینی، سید روح­الله، 1389، صحیفه امام، جلدهای 2، 4، 5، 6، 20، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
19- موسوی خمینی، سیدروح­الله، 1361، صحیفه نور، جلدهای 3، 21، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
20- میرموسوی، سیدعلی، 1392، اسلام، سنت، دولت مدرن، نوسازی دولت و تحول در اندیشه سیاسی معاصر شیعه، تهران، نشر نی.
21- نائینی، محمدحسین، 1361، تنبیه الامه و تنزیه المله یا حکومت از نظر اسلام، مقدمه و توضیحات سید محمود طالقانی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
22- یوسفی، حیات الله، 1389، ساختار حکومت در اسلام، تهران، کانون اندیشه جوان.