مختصات «تقوای فرهنگی» در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای بر اساس مدل سه‌لایه‌ای اِدگار شاین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 قم انسجام خیابان شهیدان محرابی کوچه 6 مجتمع بلوط بلوک 4 طبقه4 واحد444

2 گروه انقلاب و اندیشه سیاسی،دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
مسئله‌ فرهنگ از دیرباز یکی از اولویت‌های رهبران سیاسی بوده است. اهمیت این موضوع تا بدانجا است که بسیاری از رویه‌های دفاعی کشورها در مواجهه با بیگانگان نیز در ارتباط با این مفهوم رُخ‌نمایی می‌کند. این امر در جامعه‌ای چون ایران عمدتا رنگ-وبویی دینی به خود می‌گیرد. مصداق این مساله در مفهوم «تقوای فرهنگی» متجلی شده است. مفهومی که در آموزه‌های رهبران سیاسی ج.ا.ایران قابل ردگیری است. این مقوله که در تقابل با مفاهیمی چون «تهاجم فرهنگی»، معنای خود را بازمی‌یابد، به نوعی از «خودمراقبتی» اشاره دارد که تقویت آن باعث مصونیت جامعه در برابر تهاجمات فرهنگی بیگانگان می‌گردد. تبیین مختصات این موضوع در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای بر اساس مدل سه‌لایه‌ای اِدگار شاین مساله اصلی این نوشتار را تشکیل داده است. از آنجایی که به باور شاین مقوله فرهنگ پدیده‌ای چندسطحی است و در بین سطوح فرهنگ رابطه علّی و معلولی برقرار است؛ بدین صورت که لایه‌‌های بیرونی فرهنگ متأثر از لایه‌های درونی آن می‌باشد؛ بدین‌سبب تقوای فرهنگی در اندیشه رهبری نیز به صورت چند سطحی واکاویده شده است. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون، مختصات تقوای فرهنگی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای در سه سطح‌ درونی(جهان‌بینی: توحید، ‌نبوت، امامت، معادباوری، اعتقاد به هدفمندی ‌خلقت ‌انسان)؛ ‌میانی(ارزش‌ها و باورها: عدالت‌محوری، تمرکز بر نظام خانواده به عنوان بنیان فعالیت های فرهنگی، دشمن‌شناسی و نفی نگاه اشرافی) و بیرونی(مصنوعات و رفتارها: استفاده بهینه از ابزارهای فرهنگی، ترویج وگسترش رفتار های اخلاقی در جامعه) تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The Dimensions "Cultural Piety" in Ayatollah Khamenei's Thought Based on Edgar Schein's Three-Layer Model

نویسندگان English

ali bagherzadeh doghikola 1
javad haghgoo 2
Seyed Amirreza kazemi 2
1 Department of Revolution and Political Thought, Faculty of Islamic Studies and Thoughts, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Department of Revolution and Political Thought, Faculty of Islamic Studies and Thoughts, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Culture has been a paramount concern for political leaders throughout history. Its significance is so profound that many of a nation's defense strategies against external threats are rooted in this concept. In a society like Iran, this concern often takes on a religious dimension. The concept of "cultural piety," which finds its roots in the teachings of the political leaders of the Islamic Republic of Iran, exemplifies this. This concept, finding its meaning in opposition to terms like "cultural invasion," points to a form of "self-care." Its strengthening fosters societal immunity against foreign cultural intrusions. This paper delves into the coordinates of "cultural piety" within Ayatollah Khamenei's thought, utilizing Edgar Schein's three-layer model. Schein posits that culture is a multi-layered phenomenon with a causal relationship between its various levels, with the outer layers being influenced by the inner ones. Consequently, the paper examines "cultural piety" in the Leader's thought through this multi-level lens. Through thematic analysis, the research identifies the coordinates of "cultural piety" within Ayatollah Khamenei's thinking across three levels: internal (Basic Assumptions: monotheism, prophethood, imamate, belief in the afterlife, belief in the purposefulness of human creation); middle (values and beliefs: justice-centeredness, emphasizing the family system as the foundation of cultural activities, understanding the enemy, and rejecting an aristocratic outlook); and external (artifacts and behaviors: optimal utilization of cultural tools, promoting and expanding ethical behaviors within society).

کلیدواژه‌ها English

Cultural Piety
Ayatollah Khamenei's Thought
Basic Assumptions
Values
Behaviors
قرآن کریم
1. ابن منظور، محمدبن مکرم. (1405ق). لسان العرب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
2. احمدی، سیدمحمدرضا، تکاوران، سامان، تکاوران، طیبه، تکاوران، اکرم، و بهادران، امین. (1394). تهاجم فرهنگی و شیوه های مقابله با آن. کنفرانس ملی چارسوی علوم انسانی.
3.اسعدی، محمدمصطفی و سلم آبادی، حسن. (1397). نقش کاربست اشیا بر فرهنگ‌سازی دینی در سیره معصومین(ع). فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 22،(77).
4. اشرفی، عباس. (1392). اشرافیگری سبکی ناپسند برای زندگی اسلامی(با تأکید بر بیانات آیت‌الله خامنه‌ای). فصلنامه علمی پژوهشی فرهنگ مشاوره و روان درمانی، (13)، 164-143.
5. امام جمعه زاده، سیدجواد و صادقی نقدعلی، زهرا. (1392). نقش ارزش ها و هنجارها در تغییرات اجتماعی و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران. نشریه راهبرد توسعه، (33)، 66.
6. بابائی طلاتپه، محمدباقر. (1396). فرهنگ در کلام و سیره امیرالمومنین (ع) از منظر قرآن و اهل‌بیت (ع). سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
7. خامنه ای، سیدعلی. (1398). انسان250ساله، قم: موسسه فرهنگی هنری ایمان جهادی.
8.. خامنه ای، سیدعلی. (1397). پیشوای صادق، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
9. خامنه ای، سیدعلی. (1393). درسهای پیامبر اعظم، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
10. خامنه ای، سیدعلی.(1392). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، قم: انتشارات موسسه ایمان جهادی.
11. خامنه ای، سیدعلی. (1396). معیشت مؤمنانه، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
12. سایت اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای www.khamenei.ir  .
13. شاین، ادگار. (1382). مدیریت فرهنگ سازمانی و رهبری. ترجمه برزو فرهی بوزنجانی و شمس الدین نوری نجفی، تهران: سیمای جوان.
14. شریفی اقدم، محمود و مدنی، محمود و لطیفی، محمود و سجادی تبار، سیدحسین و احمدیان، محمود. (1397). فرهنگ جامع سیره معصومین(ع) شامل سیره زندگانی پیامبر اکرم(ص)، معروف.
15. فرهی، برزو.(1382). مدیریت فرهنگ سازمانی و رهبری، نشریه روش شناسی علوم انسانی،(37). 192-191.
16. کوئن، بروس. (1372). مبانی جامعه شناسی، توسلی و فاضل، تهران: سمت.
17. نرم افزار حدیث ولایت. (1399). مجموعه بیانات و پیام‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت‌الله خامنه‌ای و آثار انتشارات انقلاب اسلامی.
18. Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385-405.
19. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
20.Mawwell, J. (1992). Understanding and validity in qualitative research, Harvard Education review. 62(3). pp. 279-300.