منابع داخلی:
- اشرف، احمد و بنوعزیزی، علی (1393). طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران. مترجم: سهیلا ترابی فارسانی. تهران. انتشارات نیلوفر.
- امیدی، مسعود(1401). توسعه و بورژوازی بومی (ملی). تهران. انتشارات پژواک فرزان.
- آبراهامیان، یرواند(1398). ایران بین دو انقلاب. مترجم: احمد گلمحمدی و محمد ابراهیم فتاحی. تهران. انتشارات نی.
- آقا بخشی، علی و افشاری راد، مینو (1383). فرهنگ علوم سیاسی. تهران. انتشارات چاپار.
- باتامور، تام، کیرنن، وی.جی و میلی بند، رالف (1388). فرهنگنامهی اندیشهی مارکسیستی. مترجم: اکبر معصوم بیگی. تهران. انتشارات بازتاب نگار.
- بشیریه، حسین (1393). زمینههای اجتماعی انقلاب ایران. تهران. انتشارات نگاه معاصر.
- بیل، جیمز (1371). شیر و عقاب: روابط بدفرجام ایران و آمریکا. مترجم: فروزنده برلیان. تهران. نشر فاخته.
- پرخیده، احمد (1387). صنعت و تجربه سیاستگذاری صنعتی در ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی. تهران. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- پولانزاس، نیکوس (1391). طبقه در سرمایهداری معاصر. مترجم: فرهاد مجلسی پور و حسن فشارکی. تهران. انتشارات رخداد نو.
- ثقفی خراسانی، علیرضا (1375). سیر تحولات استعمار در ایران. مشهد. انتشارات نیکا.
- خلیلی، محسن و صلواتی طرقی، فاطمه (1390). پیوند حامی ـ پیرو و سقوط نظام پهلوی؛ ساختار توازن قدرت و کارگزار انقلابی. پژوهشنامه علوم سیاسی. دوره ششم. شماره 1. ص 108-75.
- رضاقلی، علی (1402). سراب گرایی صنعتی در نظام قبایلی ایران. تهران. انتشارات نهادگرا.
- رضایی، حسین (1401الف). شاخص های اقتصادی در دوره پهلوی؛ (دهههای 1340 و 1350- کتاب اول). تهران. انتشارات سوره مهر.
- رضایی، حسین (1401ب). شاخص های اقتصادی در دوره پهلوی؛ (دهههای 1340 و 1350- کتاب دوم). تهران. انتشارات سوره مهر.
- رواسانی، شاپور (1388). دولت و حکومت در ایران در دوره تسلط استعمار سرمایه داری. تهران. انتشارات امیرکبیر.
- علی بابایی، غلامرضا (1384). فرهنگ سیاسی آرش. تهران. انتشارات آشیان.
- عیوضی، محمد رحیم (1380). طبقات اجتماعی و رژیم شاه. تهران. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- فرهیخته، شمس الدین (1377). فرهنگ فرهیخته (واژهها و اصطلاحات سیاسی- حقوقی). تهران. انتشارات زرین.
- فوران، جان (1380). مقاومت شکننده: تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران. مترجم: احمد تدین. تهران. موسسه خدمات فرهنگی رسا.
- کاتوزیان، محمد علی(1402). اقتصاد سیاسی ایران؛ از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. مترجم: محمد رضا نفیسی و کامبیز عزیزی. تهران. انتشارات مرکز.
- کشاورزیان، آرنگ (1402). بازار و دولت در ایران: سیاست مکانِ بازار تهران. تهران. نشر شیرازه.
- مارش، دیوید و استوکر، جری(1384). روش و نظریه در علوم سیاسی. مترجم: امیرمحمد حاجی یوسفی. تهران. پژوهشکده مطالعات راهبردی.
-مومنی، فرشاد، نقشتبریزی، بهرام(1394)، اقتصاد ایران در دوران دولت ملی، تهران، انتشارات نهادگرا
- نیازمند، رضا (1397). تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران. به کوشش: علیاصغر سعیدی. تهران. انتشارات لوح فکر، چاپ نهم
- نیکفر، جاسب و علی یاری، حسن (1396). آسیبشناسی انحطاط دولت اقتدارگرای بوروکراتیک محمدرضا پهلوی. فصلنامه دولتپژوهی. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی. سال سوم. شماره 12. ص 216-183. https://doi.org/10.22054/tssq.2018.8390.
- وزیریان، امیرحسین (1398). تحلیل سیاست رژیم پهلوی در منطقه خلیج فارس. نشریه دانش سیاسی. دوره پانزدهم. شماره 1. ص 296-271. https://doi.org/10.30497/pk.2019.2614.
منابع خارجی:
- Chua, L. (2020). imperial negotiations: introducing comprador networks and comparative modernities. architectural histories. 8(1). p.17.
- M Iqbal, M Shahbaz Arif & Anila Jamil. (2015). an analysis of the role of comprador class: a neo-colonial study of a case of exploding mangoes by hanif. british journal of english linguistics. vol.3. no.2. p.6-12.
- Vitalis, R. (1990). on the theory and practice of compradors: the role of abbud pasha in the egyptian political economy. international journal of middle east studies. 22(3). p.291-315.
The Position of the National and Comprador Bourgeoisie in Iran during the Second Pahlavi Era
Abstract
In the history of development, the national bourgeoisie has often been regarded as the leading force behind the realization of national development within a country. This point is particularly significant because, according to certain theories, the emergence of development based on national capitalism can create the conditions for political development as well. Since Iran experienced a period of economic development during the 1960s and early 1970s (1340s and early indicators – the imperialist relationship between Iran and the West (emphasizing the hegemony of the international system), the class linkage between Iranian and global capitalism, and the primacy of imports over exports – the dominant form of capitalism during this period was comprador capitalism. The research findings suggest that nationalist tendencies were more characteristic of Iran’s petty bourgeoisie. This was a class that reached its peak during the short-lived oil-free economy of Mohammad Mosaddegh’s government and was marginalized later. To explain this hypothesis, the study adopts a historical–institutional method. Data collection is conducted through library-based research.
Keywords: Comprador Bourgeoisie, Petty Bourgeoisie, National Bourgeoisie, Pahlavi government, Imperialism
