یکجانبه‌گرایی ایالات متحده امریکا و تضعیف حقوق بین الملل؛ با نگاهی بر تأثیرات آن بر جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار حقوق بین الملل، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران.

چکیده
قدرت‌های بزرگ در عرصه نظام بین‌الملل دارای توانمندی‌های زیادی در زمینه‌های مختلف هستند که آنها را در موقعیت ممتازی برای فعالیت در عرصه‌های گوناگون بین‌المللی، بویژه حقوق بین الملل قرار داده است. در دوره مدرن که دوره زمانی بعد از 1945 را در بر می‌گیرد، قدرت‌های بزرگ، بویژه ایالات متحده امریکا به عنوان هژمون، در عرصه نظام بین‌الملل، علاوه بر توسعه حقوق بین‌الملل سنتی، در بسیاری از موارد به قواعد حقوقی جدید شکل داده‌اند. علاوه بر همکاری و رقابت قدرت‌های بزرگ، یکجانبه‌گرایی آنها نیز می‌تواند آثار زیادی بر حقوق بین‌الملل داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی نتایج و پیامدهایی است که یکجانبه‌گرایی امریکا بر حقوق بین‌الملل داشته است. بدین لحاظ سؤال این است: یکجانبه‌گرایی امریکا چه تأثیری بر تغییر و تحول حقوق بین‌الملل داشته است؟ در ادامه این فرضیه مطرح می‌شود که با توجه به ظرفیت و توانایی بالای هژمونی در عرصه روابط بین‌الملل، در حوزه حقوق بین‌المللی نیز عملکرد یکجانبه‌گرایانه این کشور اگرچه می‌تواند در مواردی منجر به ایجاد عرف بین‌المللی شود، ولی در عمل تغییراتی در راستای منافع امریکا و ضعف کارکردی حقوق بین الملل به همراه داشته است. پژوهش حاضر یکجانبه‌گرایی امریکا در عرصه حقوق بین‌الملل را در سه حوزه ایجاد عرف بین‌المللی، پیامدهای فرامرزی حقوق داخلی و تفسیر قواعد حقوق بین‌المللی با استفاده از روش ردیابی فرایند مورد بررسی قرار داده است. بر این مبنا با تعیین مقطع زمانی از دوره جرج دبیلو بوش به بعد، شواهد لازم برای نشان دادن یکجانبه‌گرایی امریکا جمع آوری و تأثیرش بر حقوق بین‌الملل بیان می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The unilateralism of the United States of America and the weakening of international law; With a look at its effects on the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

mahmood hajiyoosefipoor 1
asgar jalalian 2
hossein alkajbaf 2
1 PhD Student, Public International Law, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, International Law, Payam Noor University, South Tehran Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

Great powers in the field of the international system have many capabilities in various fields, which has placed them in a privileged position to operate in various international fields, especially international law. In the modern era, which includes the period after 1945, great powers, especially the United States of America as the hegemon, in the field of the international system, in addition to the development of traditional international law, in many cases have shaped new legal rules. In addition to the cooperation and competition of great powers, their unilateralism can also have many effects on international law. The purpose of the current research is to investigate the results and consequences of the unilateralism of the United States on international law. In this sense, the question is: What effect has American unilateralism had on the change and evolution of international law? In the following, the hypothesis is proposed that Considering the high capacity and ability of hegemony in the field of international relations, in the field of international law, although the unilateralist performance of this country can lead to the creation of international custom in some cases, but in practice, it has brought about changes in line with America's interests and the functional weakness of international law. The current research has investigated the unilateralism of the United States in the field of international law in three areas: creation of international custom, cross-border consequences of domestic law, and interpretation of international law rules using the process tracing method. Based on this, by determining the time period from the era of George W. Bush onwards, the evidence necessary to show the unilateralism of the United States is collected and its impact on international law is stated.

کلیدواژه‌ها English

International Law
Unilateralism
United States of America
Neorealism
Process tracking
الف) منابع فارسی
-          امیریان، محمدباقر، سلیمی، صادق، محبی، محسن و محسن عبداللهی (1400). «رویکرد دیوان بین‌المللی دادگستری در توسعه منابع حقوق بین‌الملل در پرتو ماده 38 اساسنامه». تحقیقات حقوقی آزاد، 14 (52)، 249-227.
-          امینیان، بهادر و علی صانعیان (1396). «دیپلماسی اجبارآمیز و حقوق بین‌الملل: با تأکید بر نقش شورای امنیت»، سیاست خارجی، 31 (2)، 31-7.
-          ایزدی، علی (1394). «نگاهی تطبیقی به اجرای حقوق بین‌الملل در محاکم ملی»، مطالعات حقوق عمومی، 45 (3)، 529-497.
-          بلدسو، بولسلاوای و رابرت بوسچک (1400). فرهنگ حقوق بین‌الملل، ترجمه بهمن آقایی، چاپ سوم، تهران: کتابخانه گنج دانش.
-          پوراحمدی، حسین، قنبری مزیدی، مقداد (1392)، «عوامل بحران کارکرد سازمان ملل متحد»، سیاست خارجی، 27 (1)، 351-328.
-          جوادی ارجمند، محمد جواد و بهروز قزل (1396). «مبارزه با تروریسم: الزامات عملی و چالش‌های نظری»، فصلنامه ‌سیاست، 47 (3)، 628-611.
-          حاجی یوسفی‌پور، محمود (1402)، «یکجانبه‌گرایی ایالات متحده امریکا و پیامدهای آن بر نظام حقوق بین‌الملل»، مطالعات نوین حقوق و محیط زیست، 1 (1)، 3-15.
-          حبیبی مجنده، محمد، حسینی آزاد؛ سیدعلی و الناز رحیم خویی (1393). «نقد عملکرد ایالات متحده آمریکا در نقض مصونیت قضایی دولتها در آیینه حقوق بین‌الملل و رأی 2012 دیوان بین‌المللی دادگستری»، مجله حقوقی بین المللی، 13 (51)، 96-67.
-          خبیری، کابک و مارال دربندی (1390). «حقوق بین‌المللی و مسئله تروریسم»، فصلنامه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، 5 (17)، 178-152.
-          خلف رضایی، حسین (1394). «ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل برای دفاع اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در مقابل تحریم‌های ایالات متحده امریکا»، آفاق امنیت، 8 (29)، 135-115.
-          دهشیار، حسین (1384). «هابزی‌های لیبرال در سیاست خارجی امریکا و ترویج دموکراسی در خاورمیانه»، مطالعات خاورمیانه، 12 (1)، 30-1.
-          دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1382). «تحول نظریه‌های منازعه و همکاری در روابط بین‌الملل»، نشریۀ پژوهش حقوق، 2 (8)، 73-116.
-          رضائی، مسعود (1395). «شبیه‌سازی اقدام نظامی امریکا علیه سوریه در چارچوب ملاحظات حقوق بین‌الملل»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، 8 (2)، 33-2.
-          زمانی، سید قاسم (1384). «جایگاه موازین بین‌المللی حقوق بشر در مبارزه با تروریسم»، مجله پژوهش‌های حقوقی، 2 (8)، 66-41.
-          زمانی، سید قاسم و پویا برلیان (1399). «امریکایی‌سازی حقوق بین‌الملل و چالش‌های فراروی جامعه بین‌المللی: ترور هدفمند سردار قاسم سلیمانی»، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 7 (2)، 122-91.
-          ساندرز، فیلیپ (1395). دنیای بی‌قانون، امریکا، قانون گذاری جهانی و قانون‌شکنی، ترجمه اصغر دستمالچی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
-          طلائی، فرهاد و احسان زرنگار (1396). «پویایی قواعد حقوق بین‌الملل و امکان سنجی استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین»، مجلس و راهبرد، 24 (91)، 68-32.
-          ظاهری، علیرضا (1383). «تحولات قاعده مصونیت دولت: تأثیر قانون صلاحیت دادگستری جمهوری اسلامی ایران و قانون مبارزه با تروریسم ایالات متحده امریکا»، مجله حقوقی، نشریه دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، 21 (30)، 177-119.
-          عزیزی، ستار (1392). «جایگاه ماده 103 منشور ملل متحد در حقوق بین‌الملل عام»، فقه و حقوق اسلامی، 4 (7)، 112-97.
-          عمرانی، ابوذر (1401)، «حقوق بین‌الملل مدرن در پرتو یکجانبه‌گرایی امریکا»، مطالعات راهبردی امریکا، 2 (2)، 90-67.
-          عمویی، حامد و الهام حسین‌خانی (1390). دیدگاه‌های رهیافت‌های مختلف روابط بین‌الملل نسبت به مسئله صلح، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، 4 (14)، 172-149.
-          قاسمی، غلامعلی و محمد ستایش‌پور (1399). «کاربست پهبادها در پهنه فراسرزمینی از نگاه حقوق بین‌الملل»، مطالعات بین‌المللی پلیس، 10 (37)، 115-89.
-          مشیرزاده، حمیرا و هرمز جعفری (1390). «قدرت هژمون و دولت‌های انقلابی: مطالعه موردی امریکا و جمهوری‌اسلامی ایران»، روابط خارجی، 4 (1)، 78- 47.
-          ملک‌محمدی، حمیدرضا (1392). درآمدی بر حقوق بین‌الملل، تهران: تیراژه.
-          موسی‌زاده، رضا (1395). «راهبرد نوین قانونگذارى در حقوق بین‌الملل با تأکید بر تحول مفهوم رضایت دولت‌ها: بررسى موردى توافق بین‌المللى 2015 پاریس»، پژوهش‌هاى روابط بین‌الملل، 1 (19)، 277-249.
-          نوع‌پرست، زهرا (1390)، «حیطه تعهدات ناشی از منشور ملل متحد: بازبینی مواد 103 و 25»، فصلنامه علوم سیاسی، 4 (16)، 28-5.
ب) منابع انگلیسی
Baker, Roozbeh (2010). “Customary International Law in the 21st Century: Old Challenges and New Debates”, The European Journal of International Law, 21 (1), 173-204.
Buchan, Russell (2023), “Non-Forcible Measures and The Law of Self-Defence”, International and Comparative Law Quarterly, 72 (1), 2-23.
Dunoff, Jeffrey (2000). “International legal Scholarship at the Millennium”, Chicago Journal of International Law, 1 (1), 66-82.
Henson, Raymond Scott (2005).Law and Order in the International Community: The Impact of International Law on Interstate Relations”, MSc Thsis, Vanderbilt University, New Yourk, Avaliable at: https://ir.vanderbilt.edu/handle/1803/13707.
Krisch, Nico (2005). “International law in Times of Hegemony: Unequal Power and the Shaping of the International Legal Order”, The European Journal of International Law, 16 (3), 369-408.
Oshiba, Ryo (2015). “International Regimes”, Government and Politics, II, 1-4.
Ozkan, rsan & Cem Cetin, Hakan (2016). “The Realist and Liberal Positions on the Role of International Organizations in Maintaining World Order”, European Scientific Journal, 12 (17), 85-96.
Pickering, heath (2014). “Why Do States Mostly Obey International Law?”, E-International Relations, Avaliable at: https://www.e-ir.info/2014/02/04.
Pollack, Mark A (2016). “Who Supports International Law, and Why? The United States, the European Union, and the International Legal Order”, I•CON, 13 (4), 873-900.
Ryan J. Vogel (2010). “Drone Warfare and the Law of Armed Conflict”, DENV. J. INT’L L, & POL’Y, 39 (1), 101-138.
Simpson, Gerry (2000). “The Situation on the International Legal Theory Front: The Power of Rules and the Rule of Power”, European Journal of International Relations, 11 (2), 439-464.
Sornarajah, M (2006). “Power and Justice: Third World Resistance in International Law”, Singapore Year Book of International Law and Contributors, Avaliable at: http://www.commonlii.org/sg/journals/SGYrBkIntLaw.
Steenhoven, Nick van der (2019), “Conduct and Subsequent Practice by States in the Application of the Requirement to Report Under UN Charter Article 51”, Journal on the Use of Force and International Law, 6 (2), 240-264.
Vlaun, mark (2011). “Dron Wars: The Legal Framework for Remote Warfare”, FAOA journal of international Affairs, 15 (3), 1-26.