هستی‌شناسی سیاسی و آینده‌سازی تمدنی: رهیافت گفتمان انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهش‌گر پسادکتری، گروه آینده پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

2 دانشیار، گروه آینده‌پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هستی‌شناسی سیاسی در فرآیند آینده‌سازی تمدنی از منظر گفتمان انقلاب اسلامی انجام شده که چارچوبی تلفیقی برای فهم و تحقق فعل آینده‌ساز در فلسفه سیاسی معاصر ارائه می‌کند. ساختار نظری پژوهش بر سه سطح گفتمان، هستی‌شناسی و آینده‌سازی استوار است؛ در سطح نخست، با کاربست تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه بر اندیشه‌ها و بیانات امام خمینی(ره)، آیت‌الله خامنه‌ای و بیانیه گام دوم، "اسلام ناب محمدی(ص)" به عنوان دال مرکزی و کانون معناساز گفتمان شناسایی گردید؛ گفتمانی که از طریق زنجیره‌های هم‌ارزی و تمایز، در مقابل گفتمان‌های رقیب، مفاهیمی چون انسان، عدالت، استقلال و پیشرفت را در افق الهی بازتعریف می‌کند. در سطح دوم با استفاده از هستی‌شناسی سیاسی مارچارت، امر سیاسی به مثابه عرصه خودآگاهی هستی جمعی تبیین گردید؛ جایی که کنش سیاسی فراتر از رقابت قدرت، فرآیند آشکارسازی بودن جمعی و حضور امت، و همچنین گذر از تفکر انقلابی به هستی انقلابی است. در سطح سوم براساس رویکرد آینده‌پژوهی هنجاری میلر و پولی، آینده‌سازی تمدنی به مثابه تحقق اراده الهی در کنش انسانی و اجتماعی نمایان گردید. دستاورد نهایی پژوهش، الگویی سه سطحی است که با پیوند منطقی معنا، وجود و آینده، مبنایی برای ایجاد نظری تمدن نوین اسلامی فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Political Ontology and Civilizational Future-Making: The Discourse Approach of the Islamic Revolution

نویسندگان English

Masoud Nazeri 1
Einollah Keshavarz turk 2
1 Postdoctoral Researcher, Department of Futures Studies, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Associate Professor, Department of Futures Studies, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

This study elucidates the role of political ontology in civilizational future-making from the perspective of the Islamic Revolution discourse, offering an integrative framework for realizing the future-making act in contemporary political philosophy. The theoretical structure rests on three levels: discourse, ontology, and future-making. First, applying Laclau and Mouffe’s analysis to foundational texts including Imam Khomeini, Ayatollah Khamenei, and the Second Phase Statement, “Pure Muhammadan Islam” is identified as the central signifier and meaning-making nodal point. Through chains of equivalence, this discourse redefines concepts such as humanity, justice, independence, and Progress within a Divine horizon against rival discourses. Second, utilizing Marchart’s political ontology, the political is explicated as the sphere of collective self-awareness; a realm where political action is not merely power competition but disclosing collective existence and the Ummah, marking a transition from revolutionary thinking to revolutionary being. Third, drawing on Miller and Poli’s normative futures approach, civilizational future-making is conceptualized as realizing Divine Will within human agency. The final outcome is a three-level model that, by linking Meaning, Being, and Future, provides a theoretical foundation for establishing the New Islamic Civilization.

کلیدواژه‌ها English

Pure Islam
Future-Making
Civilization
Islamic Revolution
Discourse Political Ontology